Perkembangan Matematik zaman Khalifah Abbasiyah

Pendidikan 09 Mac 2021 Hanita Hassan
Pilihan oleh Hanita Hassan
Perkembangan Matematik zaman Khalifah Abbasiyah
Perkembangan Matematik zaman Khalifah Abbasiyah (foto: Madrasah Mustansiriya, Baghdad) © Rasoul Ali | Dreamstime.com

Sumbangan umat Islam terhadap ilmu matematik sangat luar biasa. Kajian matematik Arab bermula dengan pengaruh Greek dan India.  Para saintis Muslim menterjemah buku astronomi India iaitu ‘Surya Siddhanta’ dan memperoleh pengetahuan dalam aritmetik, numerologi dan sifar dari India.

Formula  buku Ptolemy yang terkenal iaitu ‘Almagest’ telah dikaji sepanjang tempoh tersebut. Mereka juga telah dapat membuktikan kekurangan formula tersebut.

Perkembangan Matematik zaman Khalifah Abbasiyah

Hari ini, kita mengetahui banyak sumbangan luar biasa yang telah ditemui oleh beberapa sarjana Muslim yang telah memimpin ilmu matematik pada zaman Bani Abbasiyyah.

Al-Khwarizmi

Al-Khwarizmi, ahli matematik terhebat di Arab. Beliau telah memperkenalkan algebra moden. Al-Jaber adalah namanya dalam bahasa Latin. Istilah algebra berasal daripada namanya ini.

Istilah algebra telah dikumpulkan oleh orang Eropah daripada bukunya ‘Al-Kitab al-Mukhta Sanar Fiisab al-Jabr wal-Muqabala’.

Penggunaan pertama angka sifar (0) bermula di Eropah pada abad ke-12. Mereka menyebutnya sebagai algoritma, dan menganggapnya sebagai penemuan oleh al-Khwarizmi. Penggunaan algoritma yang diperkenalkan oleh al-Khwarizmi telah diterima secara meluas.

Al-Khwarizmi menjadi ikon kerana melakukan penyelidikan dalam banyak disiplin ilmu. Beliau telah menemukan beberapa formula astrologi. Oleh kerana kepintarannya dalam bidang Newton, beliau  telah digelar  Muslim Newton.

Buku Khwarizmi, ‘Al-Kitab al-Mukhta Sanar Fiisab al-Jabr wal-Muqabala’, telah diterjemah ke dalam bahasa Latin pada abad ke-12.  Ia dianggap  buku teks matematik terbaik di pelbagai universiti di Eropah hingga abad ke-16.  Buku ini memaparkan  penggunaan algebra di  Eropah.

Al-Biruni

Al-Biruni dikenali dunia dalam bidang matematik. Karyanya, ‘Kitab al-Qanun al-Masudi’, dikenali sebagai Ensiklopedia Matematik. Ia berkaitan penyelesaian masalah matematik yang kompleks dalam geometri, trigonometri, kalkulus dan lain-lain.

Al-Biruni telah menggambarkan pengukuran bumi secara luar biasa. Ukuran ini secara saintifiknya telah diakui. Sebuah lagi buku matematiknya yang terkenal ialah ‘Kitabul-Hind’. Beliau telah menyelesaikan pelbagai masalah matematik yang rumit di dalamnya.

Al-Battani

Al-Battani telah membangunkan peraturan trigonometri seperti sinus, kosinus, tangen, kotangen, dan sebagainya secara mudah dan berfungsi.

Selain itu, ahli matematik ini juga mengira hubungan Tangen-Sinus-Kosinus. Beliau juga telah menemui titik pertembungan antara segitiga dan kon.

Abu al-Wafa’ Buzjani

Abu al-Wafa ‘Buzjani juga merupakan ahli matematik terkenal. Beliau mahir dalam trigonometri dan astrologi. Beliau menemui kaedah menentukan sinus dan kosinus dari sudut pelengkap.

Abu al-Wafa ‘Buzjani telah menemui formula Trigonometri Sin yang digunakan hingga ke hari ini iaitu (A + B) = sin A cos B + cos A sin B.

Ibn al-Haytham

Ibn al-Haytham adalah nama yang unik dalam dunia sains dan matematik. Beliau adalah orang pertama yang menggunakan pengiraan geometri untuk menentukan jarak antara dua tempat di Bumi.

Omar Khayyam

Omar Khayyam dari Khorasan, Iran terkenal dengan ‘Rubaiyat’. Namun, beliau mendapat penghormatan dunia kerana sumbangan istimewa dalam bidang falsafah, kimia, matematik, dan lain-lain. Algebra adalah subjek penyelidikan kegemarannya.

Omar Khayyam adalah orang pertama yang membayangkan geometri analisis dalam matematik. Kemudian, ia dipatenkan ke atas nama René Descartes dari Perancis. Beliau telah menemui Teori Binomial Algebra.

Cendekiawan muslim zaman Bani Abbasiyah

Terdapat ramai lagi cendekiawan Muslim yang telah berbakti pada zaman Bani Abbasiyah dalam kemajuan ilmu matematik. Ini merupakan zaman keemasan sains Islam.

Cendekiawan Muslim telah membawa sains matematik ke tahap yang baharu pada zaman kegemilangan tersebut. Mereka telah menyelesaikan masalah satu persatu.

Mereka juga telah mencipta banyak bidang penyelidikan khususnya dalam bidang matematik.