Bayram Coşkusu Yakındır…

Photo 174215063 © Bluemoon1981 - Dreamstime.com
Fotoğraf: 174215063 © Bluemoon1981 - Dreamstime.com

Müslümanlar’ın en güzel günlerinden sayabileceğimiz bayram sözcüğü Kaşgarlı Mahmut’un tespitine göre Farsça kökenli bir sözcük. Anlamı da sevinç ve eğlence.

İslamiyet’te iki bayram bulunuyor. Ramazan ve Kurban Bayramı. Hac ziyareti de müminin bayramı olarak karşımıza çıkar. Bayramlarımızın hem dini hem de sosyal özellikleri vardır. Müslümanlar bayramlarını nasıl kutlamalı? İslamiyet’teki bayram adetleri neler; gelin birlikte inceleyelim.

Bayram günlerinde en temiz, en güzel giysileri giymek hiç değişmeyen geleneklerden biri. O günlere özenmek, sıradan günlerden ayırmak öne çıkıyor. Asr-ı Saadet döneminde yani Hazreti Muhammed’in yaşadığı dönemde, bayram sabahı ilk önce, musalla adı verilen geniş bir alanda kadınların ve genç kızların da katılımıyla bayram namazı kılınırdı. Hazreti Muhammed bayramların coşkuyla yaşanmasından yanaydı. Mescid-i Nebevi’de toprak zemin üzerinde bir grup Habeş’in oynadığı mızrak ve kalkan oyunlarını eşi Hazreti Ayşe ile birlikte seyrettiğine dair bilgiler bulunuyor. Eğlenceler bununla da kalmıyor, Hazreti Muhammed katılmasa da genç kızların Hazreti Ayşe’nin yanında def çalarak oynamalarına da izin verdiği bilinir. Hatta bu olayla ilgili bir bilgi karşımıza çıkar. Hazreti Ebu Bekir kızı Hazreti Ayşe’nin evinde iki genç kızın tef çalarak oynadığını görür ve bu davranışın uygun olmadığını ve susmaları gerektiğini söyler. Bunun üzerine Peygamber Efendimiz “Onlara mani olma, her kavmin bir bayramı vardır, bu da bizim bayramımız. Bayram sevinç günüdür.” buyurur. (Buhari)

Ramazan Bayramı’nda yaşanan sevinç bu zorlu ibadeti yerine getirmenin sevincidir. Bir sabır imtihanı sona ermiştir, bayram da bu sabrın ödülüdür. Bayramda oruç tutmak, haram kabul edilmiştir.

Bayramlarda tatlı yenmesi adeti de bayram günlerinde Hazreti Muhammed’in  musallaya çıkmadan önce hurma yemesinden kalan bir gelenek olduğu bilinir.

Selçuklu döneminde de Ramazan Bayramı ve Kurban Bayramı büyük önem verilerek kutlanırdı. Sarayların süslenmesi, padişahın bayram namazına katılması, henedan halkın bayram tebriklerini bir araya gelerek kabul etme geleneği sürdürülürdü. Kutlamalar sarayın önünde davul ve zurna çalmasıyla devam ederdi…

Bayramlarda gönül alacak hediyelerin verilmesi ve ölülerin de ziyaret edilerek onlara Fatiha okunması tavsiye edilir. Bayramlar aynı zamanda Müslümanlar için yardımlaşma günleridir. Ramazan’da ihtiyacı olanlara zekat ve fitre verilir. Kurban Bayramı’nda ise yine ihtiyacı olanlarla kurban eti paylaşılır. İki bayramda da ihtiyacı olanları korumak, kollamak amacı vardır.

Kurban Bayramı’nda kurban etinin üçte biri fakirlere dağıtılmalıdır. Daha sonra kurban etinin ailece bir arada yenmesi de önemli bir gelenektir. Bayramlarda önce ailenin bir arada olması sonra da ziyaretlere giderek gönül alması beklenir. Küslükler de bayramlarda son bulmalıdır, bayram küslüğün sona ermesi için en güzel sebeplerden biridir. Kurban kesmekle ilgili Peygamber Efendimiz’in bir sözünü de eklemek isteriz. “Kurban kesen kişi, hayvanın her bir tüyü için sevap kazanır.” (Tirmizi, Edahi 1; İbni Mace, Edahi 3)

Bayram günleri kadar arife günleri de Müslümanlar için hayırlı günlerdir. Arife gecesi, Arife günü ile bayramın birinci günü arasındaki gecedir. Hadis-i şerifte şöyle buyrulur. “Rahmet kapıları dört gece açılır. O gecelerde yapılan dua geri çevrilmez. Ramazan ve Kurban bayramının birinci gecesi, Berat ve Arife geceleri.” (İbni Mace, Taberani)

Bayram öncesi Müslümanlar’ın evlerini ve kendilerini temizlemeleri de önemlidir. Bayramlar birlikteliği ve dayanışmayı yaşayacağımız manevi değerlerimizden biri olmaya devam ediyor.

Bir Müslüman’ın kendi iç dünyasına döndüğü, zamanını ibadetle ve kötülüklerden uzak geçirdiği Ramazan ayı, maneviyatının güçlenmesi için ona verilen bir hediyedir.

Umarız bu bayram da her zaman olduğu gibi aile büyüklerimizi ziyaret edebilir, kalabalık bayram sofraları kurabiliriz. Covid-19 pandemisi nedeniyle bu bayram, eski bayramlardan farklı olarak sosyal mesafe ve ziyaret olmadan geçecekse bile sağlıklı ve bir arada kutlayacağımız daha nice bayramlarımız yakındır…