Bir insanın dengesi neden bozulur?

Felsefe 28 Oca 2021 Contributor
Ahlak
insanın dengesi neden bozulur
Bruno Vaccaro Vercellino-Unsplash

Kitabımız Kur’an-ı Kerim’de birçok ayeti kerimede insanın dengesini koruması, ölçülü davranması buyrulur. Öyleyse bir insanın dengesi neden bozulur? Bu sorunun birçok yanıtı mevcut şüphesiz.

İnsanın doğanın dengesine ahengine, kendi bedenine, ruhuna, çevresindeki insanlara, hayvanlara, bitkilere kısacası canlı cansız her şeye karşı dengeyi bozma dürtüsü bulunur. İşte tam da bu nedenle Kuran’da insana verilen öğütlerin büyük bir kısmı insanın en başta kendi dengesine ardından tüm dünyanın ahengine karşı saygılı ölçülü davranması üzerinedir.

Peki, insanın dengesi neden bozulur?

Dengeli olmak, ölçülü yaşamak nasıl mümkündür? Dilerseniz ilk önce bu sorunun yanıtını vermeye çalışalım. Kendini bilerek, nefsine hakim olarak, iman dolu, vesveseden uzak durarak, etrafa karşı saygılı olarak yaşarsak dengemiz bozulmaz!

Demek ki insanın dengesi nefsine yenik düşmesinden, vesveseli düşüncelere gark olmasından, ibadet eksikliğinden, iman zayıflığından kendini kaybeder. Daha doğrusu öz saygısını kaybetmeye yüz tutmuş demektir. Ve pek tabii kendine olan saygısını yitiren bir insan başka hiçbir canlıya kıymet vermez.

Dengesi bozulan insan ihtiyacı olmadığı halde gereksiz harcamalar yapabilir. Maddi imkansızlığına rağmen bu harcamaları yapabilmek için gereksiz alışverişler için borç para alabilir.

Hayvanlara zulüm dengenin şaşması sonucudur

Bu fani dünyada milyonlarca hayvan ve bitki var. Ve tabii milyarlarca da insan. Kur’an hayvanlara değil de insana indirilmiştir. Çünkü insan düşünebilir ve idrak edebilir. Ancak bu demek değildir ki dünya sadece insana aittir!

Hayvanlara yapılan zulümler ne yazık ki ortada. İşkencenin dışında sırf zevk için kürkü için katledilen hayvanlar söz konusu. Örneğin fokların kürklerinin parlaklığı bozulmasın diye bu hayvanların henüz sağ iken derilerinin yüzüldüğünü biliyor muydunuz? Artık teknoloji gelişti. Üşümemek için kürke ihtiyacımız yok. Isınmak için birçok giyecek mevcut. Öyleyse niçin bu hayvanlara bu eziyet, bu zulüm yapılıyor?

Doğada hiçbir canlı sadece zevk için başka bir canlıyı öldürmez. Sadece karnını doyurabilmek için ihtiyacı kadar avlanır. Oysa insanlar öyle mi ya? Tabii ki her insanı kastetmiyoruz. Ne yazık ki sırf zevk uğruna avlanan insanların dengelerinde bir şaşma olduğu görüşü birçok hayvan hakları savunucuları tarafından savunulmakta.

Benzer şekilde iklim değişikliğinin müsebbibi de ne yazık ki insanoğludur. Doğada kaybolmayan ihtiyacın onlarca katı tüketilen yiyecek, su, plastik atıklar maalesef doğanın dengesini bozmuş durumda. Ve ne yazık ki insanoğlunun doğanın bu ahengini bozma durumunu diğer canlılar da çekiyor. Ve dengeli yaşayan, çevreye karşı duyarlı olan diğer insanlar da!

Kur’an’a göre ölçülü olma…

İnsanoğluna, Yüce Allah’a kulluk edebilmeleri için indirilen kutsal kitabımız Kur’an-ı Kerim’de sıkça dengeli ve saygılı olma konusunda nasihatler, buyruk ve emirler yer alır. Kur’an-ı Kerim’de şöyle buyrulmuştur:

“Eğer Hakk onların hevalarına göre belirlenseydi gökler, yer ve onların içindekiler bozguna uğrardı. Hayır, faydalarına olacak öğütlerde bulunduk. Ne var ki onlar faydalarına olan öğütten yüz çevirenlerdir.” (Muminun Suresi, 71. Ayet)

Bu ayetten de anlayacağımız gibi insanın saygısız ve dengesiz taraflarının törpülenmesi gerekir. Bunu, şu örnekle izah etmeye çalışalım: Albert Einstein atom çekirdeğinin parçalanmasını bularak insanlık bilim tarihine çok önemli bir katkı ve fayda sağlamıştır. Oysa insanlık bu kıymetli ve faydalı bilgiyi, atom bombası yaparak kötüye kullanmıştır.

İnsanın zekası İslam felsefesinde çok kıymet verilen bir olgudur. Ancak Yüce Allah tarafından sadece insanoğluna bahşedilen bu zekayı her daim iyiye, hayırlı işlere kullanmak çok önemlidir. Tablo karanlık değil. Bizler Yüce Allah’a derinden ve güçlü bir inançla bağlanmış kullar olarak her zaman iyiye, hayırlı ve dengeyi bozmayan amellere imza atalım, yeter!

YAZI: ŞEBNEM CENGİZALP