Bir Tasavvuf Terimi Olarak Kullanılan Murakabe Ne Anlama Gelir?

Murakabe, sözlük anlamı ile gözetlemek anlamı taşır. Dini terim olaraksa manevi bir ruh halini temsil eder ve Allah’ın her an kullarının yaptığından haberdar olduğu manası taşır. Kişi maddi ve manevi eylemlerinde Allah’ın gözetiminde olduğunun bilincinde olduğu zaman murakabe haline girmiş sayılır.

Murakabe hali Kur’an-ı Kerim içerinde nasıl geçer? Her vakitte Allahü Teala ile birlikte olduğunu bilme bilinci tasavvufta murakabe hali olarak adlandırılır. Kur’an-ı Kerim içerisinde de bu durumu anlatan türlü ayeti kerimeler bulunur.

Allah’ın sürekli olarak kulları ile beraber olduğunu anlatan bazı ayetler şu şekilde sıralanabilir: “Sen, O, mutlak güçlü ve engin merhamet sahibi olan, huzurunda durduğun ve secde edenler içinde halden hale girdiğin zaman seni gören Allah’a güvenip dayan.” (Şuara Suresi; 217, 218 ve 219. Ayet), “Kuşkusuz yerde olsun gökte olsun hiçbir şey Allah’a gizli kalmaz.” (Al-i İmran Suresi, 5. Ayet), “Çünkü Rabbin her şeyi yakından izlemektedir.” (Fecr Suresi, 14. Ayet)

Hz. Muhammed murakabe halini nasıl tanımlar? Ömer bin Hattab’dan aktarıldığı üzere günün birinde Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’in yanına bir adam çıkagelir ve İslam’ın ne olduğunu sorar. Hz. Muhammed bu soruya; şehadet etmek, namaz kılmak, zekat vermek, Ramazan orucu tutmak ve gücün varsa hacca gitmek olarak cevap verir.

Adam sonrasında Hz. Muhammed’e imanın ne olduğunu sorar. Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed de; Allah’a, O’nun meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, ahiret gününe ve kadere inanmak olarak cevap verir. Adam, son olarak da ihsan nedir diye sorar. Hz. Muhammed de bu sorunun üzerine “İhsan, Allah’ı görüyormuşsun gibi ibadet etmendir. Sen O’nu görmesen de, O seni görüyor.” (Müslim) buyururlar.

Murakabe halinde ibadet etmenin önemi nedir? Murakabe, Müslüman bir kimsenin tüm hareketlerinde Allah’ın varlığını ve onun yanında olduğunu göz önünde bulundurmasıdır. Bu hale bürünün bir kalp ile şeytanın ve nefsin vesvesesine yenik düşerek günaha meyletmek kolay değildir.

Murakabe, kişide kademeli olarak gelişen manevi bir duygudur. Bu duyguya tam olarak erişmek isteyen kişilerin nefislerini kontrol etmeleri ve kalplerini de kirli duygulardan temizlemeleri gerekir.

Kişinin hakkını vererek murakabe duygusunu yaşaması için izleyebileceği bazı yollar vardır. Bu bağlamda, murakabeye erişmek için izlenebilecek başlıca yollar şu şekildedir: İslam’ın emir ve hükümlerine kuşkusuz bir şekilde inanmak ve itaat etmek, işlerini yaparken Kur’an’ı göz önüne almak ve onunla duygulanmak, kul hakkına girmemeye özen göstermek, helal yemek ve haramdan uzak durmak, din kardeşine Allah’ın rızasını gözeterek yardımda bulunmak, her daim Allah’ı zikretmek, salih kullarla dost olmak.

Murakabe halinde yaşamanın kişiye getirdiği faydalar nelerdir? İlgili ayeti kerimeler ve Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’in kıssasından anlaşılacağı üzere mümin kimse daima Allah’ın gözetiminde olduğunun bilincindedir. Allahü Telala da kullarını bu konuda açıkça uyarır. Buna göre yapılan ibadetlerde ve diğer tüm işlerde murakabe bilincinde olmak gerekir.

Murakabe duygusu gelişmiş olan bir kul yaşamı boyunca iyi ile kötüyü ayırt etmeyi başarır. Allah’ın kendisini izlediğini bildiği için de en ufak hatayı bile yapmamaya özen gösterir. Kulluğun fıtratında olduğu üzere herhangi bir hata yaparsa da bunu fark ettiği anda telafi etmek için yollar arar, Rabbine yönelir ve bolca tövbe eder.

Murakabeyi yaşam tarzı haline getirmiş insanlar nefislerini kontrol ederler. İslam emrettiği üzere doğru bir yolda yürürler ve mutluluğun peşinde koşarlar. Dolayısı ile bu kimseler hem kendileri hem de yaşadıkları toplum için faydalı birer birey olurlar.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bir Tasavvuf Terimi Olarak Kullanılan Murakabe Ne Anlama Gelir?

 

Murakabe, sözlük anlamı ile gözetlemek anlamı taşır. Dini terim olaraksa manevi bir ruh halini temsil eder ve Allah’ın her an kullarının yaptığından haberdar olduğu manası taşır. Kişi maddi ve manevi eylemlerinde Allah’ın gözetiminde olduğunun bilincinde olduğu zaman murakabe haline girmiş sayılır.

Murakabe hali Kur’an-ı Kerim içerinde nasıl geçer? Her vakitte Allahü Teala ile birlikte olduğunu bilme bilinci tasavvufta murakabe hali olarak adlandırılır. Kur’an-ı Kerim içerisinde de bu durumu anlatan türlü ayeti kerimeler bulunur.

Allah’ın sürekli olarak kulları ile beraber olduğunu anlatan bazı ayetler şu şekilde sıralanabilir: “Sen, O, mutlak güçlü ve engin merhamet sahibi olan, huzurunda durduğun ve secde edenler içinde halden hale girdiğin zaman seni gören Allah’a güvenip dayan.” (Şuara Suresi; 217, 218 ve 219. Ayet), “Kuşkusuz yerde olsun gökte olsun hiçbir şey Allah’a gizli kalmaz.” (Al-i İmran Suresi, 5. Ayet), “Çünkü rabbin her şeyi yakından izlemektedir.” (Fecr Suresi, 14. Ayet)

Hz. Muhammed murakabe halini nasıl tanımlar? Ömer bin Hattab’dan aktarıldığı üzere günün birinde Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’in yanına bir adam çıkagelir ve İslam’ın ne olduğunu sorar. Hz. Muhammed bu soruya; şehadet etmek, namaz kılmak, zekat vermek, Ramazan orucu tutmak ve gücün varsa hacca gitmek olarak cevap verir.

Adam sonrasında Hz. Muhammed’e imanın ne olduğunu sorar. Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed de; Allah’a, O’nun meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, ahiret gününe ve kadere inanmak olarak cevap verir. Adam, son olarak da ihsan nedir diye sorar. Hz. Muhammed de bu sorunun üzerine “İhsan, Allah’ı görüyormuşsun gibi ibadet etmendir. Sen O’nu görmesen de, O seni görüyor.” (Müslim) buyururlar.

Murakabe halinde ibadet etmenin önemi nedir? Murakabe, Müslüman bir kimsenin tüm hareketlerinde Allah’ın varlığını ve onun yanında olduğunu göz önünde bulundurmasıdır. Bu hale bürünün bir kalp ile şeytanın ve nefsin vesvesesine yenik düşerek günaha meyletmek kolay değildir.

Murakabe, kişide kademeli olarak gelişen manevi bir duygudur. Bu duyguya tam olarak erişmek isteyen kişilerin nefislerini kontrol etmeleri ve kalplerini de kirli duygulardan temizlemeleri gerekir.

Kişinin hakkını vererek murakabe duygusunu yaşaması için izleyebileceği bazı yollar vardır. Bu bağlamda, murakabeye erişmek için izlenebilecek başlıca yollar şu şekildedir: İslam’ın emir ve hükümlerine kuşkusuz bir şekilde inanmak ve itaat etmek, işlerini yaparken Kur’an’ı göz önüne almak ve onunla duygulanmak, kul hakkına girmemeye özen göstermek, helal yemek ve haramdan uzak durmak, din kardeşine Allah’ın rızasını gözeterek yardımda bulunmak, her daim Allah’ı zikretmek, salih kullarla dost olmak.

Murakabe halinde yaşamanın kişiye getirdiği faydalar nelerdir? İlgili ayeti kerimeler ve Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’in kıssasından anlaşılacağı üzere mümin kimse daima Allah’ın gözetiminde olduğunun bilincindedir. Allahü Telala da kullarını bu konuda açıkça uyarır. Buna göre yapılan ibadetlerde ve diğer tüm işlerde murakabe bilincinde olmak gerekir.

Murakabe duygusu gelişmiş olan bir kul yaşamı boyunca iyi ile kötüyü ayırt etmeyi başarır. Allah’ın kendisini izlediğini bildiği için de en ufak hatayı bile yapmamaya özen gösterir. Kulluğun fıtratında olduğu üzere herhangi bir hata yaparsa da bunu fark ettiği anda telafi etmek için yollar arar, Rabbine yönelir ve bolca tövbe eder.

Murakabeyi yaşam tarzı haline getirmiş insanlar nefislerini kontrol ederler. İslam emrettiği üzere doğru bir yolda yürürler ve mutluluğun peşinde koşarlar. Dolayısı ile bu kimseler hem kendileri hem de yaşadıkları toplum için faydalı birer birey olurlar.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bir Tasavvuf Terimi Olarak Kullanılan Murakabe Ne Anlama Gelir?

 

Murakabe, sözlük anlamı ile gözetlemek anlamı taşır. Dini terim olaraksa manevi bir ruh halini temsil eder ve Allah’ın her an kullarının yaptığından haberdar olduğu manası taşır. Kişi maddi ve manevi eylemlerinde Allah’ın gözetiminde olduğunun bilincinde olduğu zaman murakabe haline girmiş sayılır.

Murakabe hali Kur’an-ı Kerim içerinde nasıl geçer? Her vakitte Allahü Teala ile birlikte olduğunu bilme bilinci tasavvufta murakabe hali olarak adlandırılır. Kur’an-ı Kerim içerisinde de bu durumu anlatan türlü ayeti kerimeler bulunur.

Allah’ın sürekli olarak kulları ile beraber olduğunu anlatan bazı ayetler şu şekilde sıralanabilir: “Sen, O, mutlak güçlü ve engin merhamet sahibi olan, huzurunda durduğun ve secde edenler içinde halden hale girdiğin zaman seni gören Allah’a güvenip dayan.” (Şuara Suresi; 217, 218 ve 219. Ayet), “Kuşkusuz yerde olsun gökte olsun hiçbir şey Allah’a gizli kalmaz.” (Al-i İmran Suresi, 5. Ayet), “Çünkü rabbin her şeyi yakından izlemektedir.” (Fecr Suresi, 14. Ayet)

Hz. Muhammed murakabe halini nasıl tanımlar? Ömer bin Hattab’dan aktarıldığı üzere günün birinde Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’in yanına bir adam çıkagelir ve İslam’ın ne olduğunu sorar. Hz. Muhammed bu soruya; şehadet etmek, namaz kılmak, zekat vermek, Ramazan orucu tutmak ve gücün varsa hacca gitmek olarak cevap verir.

Adam sonrasında Hz. Muhammed’e imanın ne olduğunu sorar. Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed de; Allah’a, O’nun meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, ahiret gününe ve kadere inanmak olarak cevap verir. Adam, son olarak da ihsan nedir diye sorar. Hz. Muhammed de bu sorunun üzerine “İhsan, Allah’ı görüyormuşsun gibi ibadet etmendir. Sen O’nu görmesen de, O seni görüyor.” (Müslim) buyururlar.

Murakabe halinde ibadet etmenin önemi nedir? Murakabe, Müslüman bir kimsenin tüm hareketlerinde Allah’ın varlığını ve onun yanında olduğunu göz önünde bulundurmasıdır. Bu hale bürünün bir kalp ile şeytanın ve nefsin vesvesesine yenik düşerek günaha meyletmek kolay değildir.

Murakabe, kişide kademeli olarak gelişen manevi bir duygudur. Bu duyguya tam olarak erişmek isteyen kişilerin nefislerini kontrol etmeleri ve kalplerini de kirli duygulardan temizlemeleri gerekir.

Kişinin hakkını vererek murakabe duygusunu yaşaması için izleyebileceği bazı yollar vardır. Bu bağlamda, murakabeye erişmek için izlenebilecek başlıca yollar şu şekildedir: İslam’ın emir ve hükümlerine kuşkusuz bir şekilde inanmak ve itaat etmek, işlerini yaparken Kur’an’ı göz önüne almak ve onunla duygulanmak, kul hakkına girmemeye özen göstermek, helal yemek ve haramdan uzak durmak, din kardeşine Allah’ın rızasını gözeterek yardımda bulunmak, her daim Allah’ı zikretmek, salih kullarla dost olmak.

Murakabe halinde yaşamanın kişiye getirdiği faydalar nelerdir? İlgili ayeti kerimeler ve Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’in kıssasından anlaşılacağı üzere mümin kimse daima Allah’ın gözetiminde olduğunun bilincindedir. Allahü Telala da kullarını bu konuda açıkça uyarır. Buna göre yapılan ibadetlerde ve diğer tüm işlerde murakabe bilincinde olmak gerekir.

Murakabe duygusu gelişmiş olan bir kul yaşamı boyunca iyi ile kötüyü ayırt etmeyi başarır. Allah’ın kendisini izlediğini bildiği için de en ufak hatayı bile yapmamaya özen gösterir. Kulluğun fıtratında olduğu üzere herhangi bir hata yaparsa da bunu fark ettiği anda telafi etmek için yollar arar, Rabbine yönelir ve bolca tövbe eder.

Murakabeyi yaşam tarzı haline getirmiş insanlar nefislerini kontrol ederler. İslam emrettiği üzere doğru bir yolda yürürler ve mutluluğun peşinde koşarlar. Dolayısı ile bu kimseler hem kendileri hem de yaşadıkları toplum için faydalı birer birey olurlar.