Bir Ustalık İşi Terzilik

rod-long-aL7mLl5DZk4-unsplash
Fotoğraf: Rod Long-Unsplash

El emeği göz nuru birçok el sanatının yok olmaya yüz tuttuğu günümüz şartlarında terzilik de nasibini almış gibi görünüyor. Tarihinin İdris Peygamber’e kadar uzandığı rivayet edilen bu eski meslek maalesef modern hızlı üretim hızlı tüketim dünyasının kurbanlarından olmuş durumda.

İlk günlerden bu yana giyinme ihtiyacımızın olduğu düşünüldüğünde aslında kendi kendine bu gereksinimini karşılayan insan zamanla daha iyi ve güzele ulaşmak, daha iyi kıyafetler dikebilen terzilere ihtiyaç duymuş belli ki. Her işte olduğu gibi bu işte de ustalık gösterenler terzi adını almış zamanla.

Rivayet ve yazılı çok eski yazılı kaynakların yorumlanmasına göre Hz. Adem’den olma Hz. Şit Peygamberin oğlu olan Hz. İdris’in insanlığa gönderilen üçüncü peygamber olduğu düşünülmekte. 365 yıl yaşadığı düşünülen Hz. İdris Hz. Nuh’un büyük büyük dedesi. Ve yine yazılı kaynakların yorumlanmasına göre Hz. İdris insanlık tarihinde kalemle ilk yazıyı yazan ve iğne ile ilk dikiş diken insan. Bu yüzden de terzilik mesleğinin peygamber mesleği olduğu söylenmekte.

Terzilerin biçki dikiş sanatlarının zamane insan algısını, sosyo-ekonomik durumunu, dünya görüşünü de yansıttığını düşünürsek ne kadar önemli bir meslek olduğu daha iyi anlaşılacak sanırım. Şöyle bir baktığımız zaman terziye giderek istediği modeli rengi seçme şansı olan insanın şimdilerde endüstri devrimi ile seri üretime geçilen giyim kuşam sektöründe onlar ne sunarsa onu giyen insan haline geldiği görülmekte.

Tabi ki Osmanlı döneminde terzilikten söz etmeden geçemeyeceğiz. Osmanlı da padişahtan tutun yeniçerilere kadar giyilen kıyafetlerin tamamı iç hazinedar başına bağlı olarak çalışan terzilerin eseri. Çeşitli müzelerde sergilenen Osmanlı saray kıyafetlerine bakıldığında emeği ve zarafeti görmemek mümkün değil. Kendi içlerinde çeşitli gurup ve alanlara ayrılan Osmanlı terzilerinin ordu ile sefere çıktıkları bile da kaynaklarda yer almakta.

Ve Osmanlı saray terzilerinin diktikleri sırlı- tılsımlı gömleklere atıfta bulunmadan da geçmeyelim.  Çünkü hala sırrı çözülmemiş bilinmezler içermekte. Padişahların kaftan ya da gömleklerinin biçilme saati bile özel. Kaynaklarda yer aldığına göre kumaşın biçilmesi için beklenen bir “eşref saati” varmış mesela.

Özellikle Topkapı sarayında bulunan padişah gömlek ve kaftanları ihtişamlı görünümlerinin ardında üzerlerine yazılan ve hala sırrı çözülemeyen tılsımlar içeriyor. Sırsız yazılan kısımlarda çeşitli ayetlerin yazıldığı görülüyor. İslam inancına göre pek cevaz verilmeyen tılsım konusu Osmanlı saray kıyafetlerinde epeyce kullanılmış. Üstelik tılsımlı gömlek ya da kaftan kumaşlarının sekiz bin çözgü ipi  ile nasıl dokunduğu da bir sır olarak hala gizemini korumakta. Özellikle İstanbul’ un fethi sonrası daha sık tılsımlı gömlek dikildiği görülmekte. Çok çeşitli motif ve işlemelerle bezenmiş göleklerin biçilip dikilmesi bazılarının üzerlerinde yazan tarihlere göre üç yıl gibi bir zaman almakta imiş. Bu gömleklere gerek hattatlar gerek ise terziler tarafından işlenen tılsımların sırrı hala çözülmüş değil. Topkapı sarayında bulunan ve Moralı Hasan Paşaya ait olan gömlekte yaka kısımlarına işlenmiş olan yazılar şöyle : “Allah’ım sevgimi kulun Mustafa’nın gönlüne ver. Allah’ım sevgimi, muhabbetimi kulun Mustafa’nın gönlüne vermeni dilerim. Nasıl vahyini Muhammed’in kalbine ilham ettiysen ruhumla Mustafa’nın ruhunu uzlaştır.” Bu, sadrazam olmak isteyen bir paşanın tılsımlı gömleği.

Bu kadar incelikli ustalıklı yapılan bir mesleğin unutulmaya yüz tutması ne acı. Elbette şimdi inancımız ile pek bağdaşmayan tılsımlı gömlekler olsun değil dileğimiz. Ama kendi zevkimiz dünya görüşümüze göre seçip hatta tasarlayıp giyebileceğimiz kıyafetlerimiz olsa kendimizi daha iyi hissetmez miydik? Tek tük terziler kalmadı değil. Ancak onlarında talep azlığı sebebi ile istedikleri ücretler hazır giyeceklere oranla biraz pahalı kalmakta. Gönlümüzün sevdiği rengarenk bir kumaş alıp istediğimiz modelde tam bedenimize göre bir elbise diktirme fikri bana hala çok hoş gelmekte.

Düşüncelerini paylaşmak ister misin?

Bizimle iletişime geç!