SalamWebToday Haber Bülteni
Haftalık SalamWebToday makalelerini almak için kaydolun!
Üzgünüz, şu nedenden dolayı hata oluştu:
Abone olarak, SalamWeb Şartları ve Gizlilik Politikası 'nı kabul etmiş olursunuz.
Haber bülteni yazıları

Bulaşıcı hastalıklar; çeşitleri ve tarihçesi

Fiziksel Sağlık 02 Oca 2021
bulaşıcı hastalıklar
9dreamstudio-Dreamstime.com

Covid-19 vakalarının giderek artmasıyla birlikte, bulaşıcı hastalıklar en çok araştırılan konulardan biri oldu. İnsanoğlu geçmişten günümüze gelene kadar pek çok musibetle karşı karşıya kaldı. Tüm dünyanın odağı haline gelen koronavirüs salgını da bu felaketlerden en sonuncusu. Koronavirüs ve diğer bulaşıcı hastalıkların toplumda yaygın olarak görülmesine salgın, bir diğer anlamıyla epidemi denir. Salgınlar, milyonlarca insanın ölümüne sebep olacak kadar ciddi durumlara yol açtı ve günümüz dünyasını da aynı şekilde etkilemekte.

Geçmişteki pandemiler ve demografik etkileri

Asırlar boyunca bulaşıcı hastalıklarla azalan dünya nüfusunun, dünya tarihinin şekillenmesinde büyük bir payı var. Dünyanın önemli bir bölümünü etkileyen salgınlar, yoğun miktarda nüfus azalmalarıyla sonuçlandı.

Salgın hastalıkların tıbbın daha az gelişmiş olduğu zamanlarda öyle bir etkisi vardır ki, 1927 yılında dünya nüfusu iki milyardı. Bu da demek oluyor ki son 100 yılda iki milyar olan dünya nüfusu neredeyse dört katına çıktı. Buna bağlı olarak, hayat şartları iyileştikçe ve tıbbın ilerleyişiyle nüfus yoğunluğu giderek artmakta.

Tarihte en büyük salgın hastalıklardan biri olarak bilinen veba, 500’lü yıllardan 700’lü yıllara kadar o dönemki nüfusun yaklaşık olarak %30 azalmasına sebebiyet verdi. Ayrıca “kara ölüm” olarak da anılan bu hastalık 14. Yüzyılda Avrupa nüfusunun neredeyse üçte birini yok etti.

Tarihte çok fazla ölüme sebebiyet veren veba, kızamık, İspanyol gribi gibi hastalıklardan sadece çiçek hastalığına sebebiyet veren virüsün dünyadan tamamen silindiği düşünülmekte.

17. yüzyıl başlarında bulaşıcı hastalıklara verilen kayıplar nedeniyle, bu tür hastalıkların takibini amaçlayan modeller geliştirildi. Modellerin ilk geliştirildiği yıllarda, sadece bu hastalıkların seyri ve takibi yapılabiliyordu. İlerleyen teknolojiyle beraber salgınların önüne geçilebildi.

Salgınların toplumlar üzerindeki etkisi ne oldu?

Kitlesel ölümler üzerindeki en büyük etki veba salgınlarında kendini göstermiştir. Bu hastalık 8. Yüzyıldan itibaren dünya nüfusundaki artışı yavaşlatıcı bir etken olarak görülmüştür. vebanın yanında diğer salgınların da geçmişte nüfusta belirgin bir düşüşe yol açtığı bilinmekte.

Dünyayı kasıp kavuran pandemilerin ülke içi ya da dış ekonomide olumsuz manada etkileri olmuştur. Milyonlarca ölüme yol açan hastalıkların var olduğu dönemlerde ticari hayat durma noktasına gelmiş, tüketimin kısıtlı olmasından ötürü büyük ekonomik çöküntülere sebep olmuştur. Ayrıca gıda üretimi yapılamadığından bu dönemler kıtlıkla sonuçlanmış, gıdasal ürünlerin fiyatlarındaki fahiş artışlar dolayısıyla ekonomi çöküşe geçmiştir.

Salgın hastalıklar siyasi ve sosyal olarak toplumları kötü etkilemiş, göçlere ve toplumsal iktidarsızlıklarla sonuçlanmıştır.

Bulaşıcı hastalıklar nasıl ortaya çıktı?

İnsanların yerleşik hayata geçmesiyle beraber, yerleşik sistem olan köy ve kentler kuruldu. İnsanların bir arada ve topluluk halinde yaşaması, hijyen sıkıntıları, kanalizasyon problemleri ve hayvanlarla bir arada yaşanıldığından hayvan kaynaklı hastalıkları da beraberinde getirdi.

Hastalıklar, doğrudan temas yoluyla bulaşabildiği gibi hayvanlarla, hava yoluyla, vektörlerle ve gıda yoluyla da bulaşabilir. Herhangi bir salgın durumunda, hastalığın yayılımının ne şekilde olduğunu bilip buna karşın önlemler almak hastalığın bulaşıcılığını azaltma konusunda yardımcı olabilir. Ayrıca bulaşıcı bir hastalığın önlenmesi ve yayılımının durdurulması için teşhis konan kimsenin kontrol altında izolasyon gerçekleştirmesi gerekir. Bu uygulamaya karantina denilir. Hz. Muhammed (as) bir hadisinde “Bir yerde taun ve benzeri, herhangi bir bulaşıcı hastalık olduğunu işittiğiniz zaman, o yere girmeyiniz. Bulunduğunuz yerde böyle bulaşıcı bir hastalık varsa, oradan da çıkıp kaçmayınız” buyurarak, pandemi dönemlerinde karantinanın önemini vurgulamıştır.

Bulaşıcı hastalıklar, insanlar ve toplumlar üzerinde çok şiddetli etkiler yaratmıştır. Geçmişteki tecrübelerden faydalanıp, karantina kurallarına uyarak günümüzdeki salgınları daha hasarsız atlatmak mümkün hale gelmiştir.

YAZI: DEMET DEMİROK