Cemaat ile Yapılan İbadetlerin Fazileti Nedir?

naveed-ahmed-XIdBO7BtZhY-unsplash
Fotoğraf: Naveed Ahmed-Unsplash

Cemaat en geniş manası ile bir inanç çevresinde toplanan insan grubudur. İslam içerisinde ise birlikte ibadet etmek maksadıyla bir araya gelen ve sayıları üçten fazla olan topluluktur. Dinimizde insanlar tek başına ibadet edebildiği gibi cemaat halinde de ibadet edebilir. Bu bağlamda, cemaat ile birlikte yapılan ibadetlerin türlü faziletleri olduğu vurgusu yapılır.

Cemaat ile kılınan namazın faziletleri nelerdir? Cemaat ile toplu bir biçimde namaz kılmak, Peygamber Efendimiz döneminden Müslümanlara bırakılan büyük miraslardan biridir. Bu bağlamda Hz. Muhammed’in bir hadisinde “Cemaatle kılınan namaz, tek başına kılınan namazdan yirmi yedi kat daha faziletlidir.” (Müslim) dediği bilinir. Kendisi, bir başka hadiste de “Cemaatle namaz kılmak için bekleyen, hep namazda gibi sevap kazanır.” (Buhari) buyurur. Buradan anlaşılacağı üzere, toplu şekilde ibadet yapmak tek başına ibadet yapmaya kıyasla daha faziletlidir. Namazı kılmak ile ilgili Kur’an-ı Kerim’de ise “Namazı kılın, zekatı kılın, rüku edenlerle beraber rüku edin.” (Bakara Suresi, 43. Ayet) buyrulur.

Cemaatle ibadet etmenin topluma sağladığı yararlar… Cemaat ile ibadet etmenin bireysel yararları olduğu gibi, toplumsal yararları da bulunur. Bu bağlamda, toplulukla ibadet etmek dayanışma ruhunu canlandırır ve Müslümanlar arasındaki sevgi bağlarını güçlendirir. Din kardeşleri arasındaki bu birliğin artması ile de bireysel yalnızlaşmanın önüne geçilir.

İbadet için bir araya gelen insanlar bunun öncesinde ve sonrasında muhabbet etme şansı yakalarlar. Bu sayede de tanıdık insanların birbirlerinin son durumlarını takip etme fırsatları olur. Yani sevinç ve sıkıntıların paylaşılabilmesi için bir ortama girilir. Cemaat ile namaz kılmak aynı zamanda bireysel motivasyonun bir kaynağıdır. Toplu bir biçimde hareket etmek, kişinin ibadetten uzak durması için konuşan şeytan vesvesesini bastırmasına yardımcı olur.

Cemaat ile namaz kılmamak için özür sayılan sebepler nelerdir? Din alimleri arasında cemaate katılmanın vacip olarak nitelendirildiği görüşler vardır. Bu sebeple de mazeret olmaksızın cemaatten uzak kalmak caiz karşılanmaz. Cemaate katılmamak için özrü olarak kabul edilen başlıca durumlar ise; hava şartlarının zorlu olması, sağlık durumunun kötü olması, düşman korkusu ve yolculuk halinde olmak şeklindedir. Bu durumlar aşağıda verilen örnekler ile açıklanabilir.

Aşırı yağmur ve kar yağışı sebebiyle camiye ulaşamamak: Yaşlılık ya da sakatlık gibi bir problemden ötürü cemaate katılamamak. Buna ek olarak sağlık durumu iyi olmayan bir hastanın bakımını üstlenmek ve onu emanet edecek başka birini bulamamak. Evden ayrıldığı takdirde kişinin canına ya da malına zarar göreceği korkusu yaratan düşmanlarının olması.

Seyahat halindeyken cemaate katılacak herhangi bir durumun olmaması… İslam’da toplu ibadet günleri… İslamiyet’te bayram olarak kabul edilen ve toplu şekilde ibadete devam edilen günler Cuma olarak belirtilir. Zaten Cuma da kelime manası ile topluluk anlamında kullanılır. Bu bağlamda, Cuma ibadetleri arasında en mühim olanı Cuma namazıdır. Peygamber Efendimiz’in hadisleri incelendiğinde mazeretsiz biçimde üst üste bu namazı kaçıranların hoş karşılanmadığı görülür. İslam’da toplu halde namaz kılınan diğer günler ise dini bayramlardır. Bu bağlamda, dinimizde Ramazan ve Kurban olmak üzere iki bayram vardır. Bu bayram sabahlarında cemaat ile bir araya gelerek bayram namazı kılmak faziletli sayılan bir durumdur.

Cuma namazının farz olduğu kimselere, bayram namazlarını kılması da tavsiye edilir. Bu konuda din alimlerinin bayram namazının farz, vacip ve sünnet olduğuna ilişkin farklı yorumları bulunur. Bu bağlamda, ilk gün özrü olduğu için bayram namazını kılamayanlar bunu sonraki bayram günlerinde telafi edebilirler.