“Cennet Annenlerin Ayaklarının Altındadır”  

ID 124754051 © Wiselizard | Dreamstime.com
Fotoğraf: ID 124754051 © Wiselizard | Dreamstime.com

İslam inancında anne ve babaların çocuklar, çocukların da anne ve babaları üzerinde çeşitli hakları bulunur. Ancak bu haklar arasında ayet ve hadislerde en fazla bahsi geçen anneliktir. Bu bağlamda, Peygamber Efendimiz kendisine yöneltilen “İnsanlar arasında iyilik etmeme en layık olan kimdir?” sualine üst üste üç defa “Annendir!” (Tirmizi) cevabını verir. Buradan anlaşılacağı üzere İslamiyet, anneler ve onların hakları konusunda oldukça hassasiyet gösteren bir dindir.

Kur’an-ı Kerim içerisinde annelerden nasıl bahsedilir? Kur’an-ı Kerim içerisinde bulunan ayetler, Müslümanların dünya hayatında nasıl davranması gerektiği gibi konulara da yer verir. Bu bağlamda, Kur’an’ın farklı bölümlerinde müminlerin anne ve babalarına iyi davranmaları emredilir. Ancak özellikle din konusunda aşırılığa kaçan anne ve babalar olursa, bunları uyarmak da evladın vazifesidir. Kur’an-ı Kerim’de anneler hakkında telkinlerde bulunulan bazı ayetler aşağıdaki gibidir.

“İnsana, anne ve babasına iyi davranmasını emrettik. Annesi onu zahmete katlanarak taşıdı ve zorluk çekerek doğurdu…” (Ahkaf Suresi, 15. Ayet)

“Biz insana anne ve babasıyla ilgili öğütler verdik.” (Lokman Suresi, 14. Ayet)

Saliha hanımların özellikleri nelerdir? Peygamber Efendimiz, bir hadisi şerifinde “Cennet onların ayakları altındadır.” (Nesai) buyurarak, anne hakkının önemine dikkat çeker. Burada işaret edilen, tüm annelerin cennet ile mükafatlandırılacağı değil, evlatların annelerine saygı göstermesi gerektiğidir. Cennet ile müjdelenen anneler ise şüphesiz saliha hanımlardan oluşmaktadır. Saliha kadınların ortak özellikleri de; takva ve şükür sahibi olmaları, iffetli olmaları ve manevi tesettür sahibi olmalarıdır.

Takva sahibi hanımlar, güzel ahlaklıdırlar ve Allah’ın yasakladığı şeylere yaklaşmaya korkarlar. Bu kişiler dünyada kendilerine sunulan maddi ve manevi tüm nimetlere şükrederler. Eşlerini ya da çocuklarını da elinden gelmeyecek işler için zorlamazlar. Bu kimseler harama bakmaktan ya da uzanmaktan da korkarak manevi bir tesettür hali yaşarlar. Annelerin saliha kadınlardan olması hem aile hem de çocuk açısından oldukça önemlidir. Çünkü, çocuğun temel eğitimlerini geçirdiği dönemde ilk eğitmeni annesi olur.

Annenin çocuk üzerindeki hakları nelerdir? Kur’an-ı Kerim ayetlerinde bahsedildiği üzere annelik, oldukça sıkıntılı süreçleri kapsayan bir durumdur. Bu bağlamda anne hem evladını taşırken hem de doğururken büyük zorluklar çeker. Çocuk doğduktan sonra da onu beslemek ve eğitmek ile meşgul olur. Bu süreçler düşünüldüğünde anneliğin oldukça fedakarlık gerektiren bir makam olduğu kabul görür. Bu sebeple de dinimiz, evlatlara anne ve babalarına saygılı olmalarını ve iyi davranmalarını emreder. Bu davranış biçimi anne ve babaların evlatları üzerindeki doğal haklarıdır.

Kur’an-ı Kerim’de anne ve baba hakkıyla alakalı şöyle buyrulur: “Onlardan biri veya ikisi senin yanında yaşlanırsa onlara öf bile deme! Onları azarlama! İkisine de gönül alıcı güzel sözler söyle.” (İsra Suresi, 23. Ayet) Bu ayeti kerimeden yola çıkarak İslam’ın anne ve babalar konusunda ne denli hassas olduğu görülebilir. Bu bağlamda, yaşlanan anne ve babalara bakmak, onları sözle bile olsa incitmemek, güzel sözlerle kalplerini yumuşatmak ve  onlar için Allah’a dua etmek bir evlada düşen en büyük görevdir.

Kur’an-ı Kerim’de yer alan ayetlerin bir kısmında Allah’a ibadet ile anne ve babaya gösterilen merhamet yan yana işlenir. Bu şekilde anne ve baba hakkının önemine dikkat çekilir. Dinimizin anne ve baba hakkına verdiği önemin belli başlı sebepleri ise şu şekilde sıralanabilir: Evlat büyürken anne ve baba hem maddi hem de manevi anlamda büyük fedakarlıklar gösterir. Anne ve baba yaptığı fedakarlık için evlattan hiçbir karşılık beklemez. Çocuğun doğumundaki ilahi sebep Allah, zahiri nedense anne ve babadır.