Çocuğun utangaç olması neden kaynaklanır?

Çocuklar Contributor
çocuklar neden utanır
Aleksej Sarifulin-Dreamstime

Gelişim çağındaki çocuğun utangaç olması onun sosyal çevresinde sorunlar yaşamasına neden olabilir. Bu durum çözüme kavuşturulmadığı takdirde ilerleyen yaşlarda da bu durum devam eder. Ailelerin ve öğretmenlerin utangaç çocuklar üzerindeki rolleri oldukça büyüktür. Ancak yaşlarına göre normal olan utanç duygusunun hiç yaşanmaması da sorunlar oluşturabilir.

Hangi durumlar çocuklarda utanma hissi meydana çıkar?

Bir çocuğun ilk utanmaları henüz 6 aylıkken meydana gelir. Bebekler başkalarından çekinikleri zaman kendilerini annelerinin kucağından ayırmamaya çalışır. Ancak 3 yaştan sonra çocuklar utandıkları zaman ortamı terk etme, konuşmama, altına kaçırma gibi davranışlarda bulunabilir. Böyle durumlarda çocukları zorlamamak, alay ve dalga içeren sözlerden kaçınmak gerekir.

Utanmanın ortaya çıkması çocukların kendini güvensiz hissetmesinden kaynaklı olabilir. Bazı durumlarda aile içinde bile sorulan sorulara cevap vermekten, yaptıkları işleri göstermekten kaçınırlar. Kendi yaş gruplarıyla birlikte oyun oynamaktan, eşyalarını paylaşmaktan çekinirler. Özellikle yabancıların yanında yaşanan huzursuzluk durumları çocuğun utangaç olması için bir nedendir.

3 yaşından sonra çocuklar çevresindeki kişilerin kendisi hakkındaki düşüncelerini umursamaya başlarlar. Beğenilmeyen bir davranışı olduklarında, hata yaptıklarında veya kendilerinden emin olmadıklarında utanarak rahatsızlıklarını gösterirler. Kaygı veya korku da utanmayla birlikte yaşanabilen duygular arasında yer alır.

Sosyal çevrede çocuğun utangaç olması hangi sorunları oluşturur?

Çocukların hissettiği utangaçlık özellikle yabancıların yanında ortaya çıkar. Bunun sebebi çocukların karşısındaki kişinin kim olduğunu bilmemesi, nasıl davranacağına karar verememesidir. Kendini geri çekerek ortamdan soyutlanmaya çalışan çocukların en büyük destekçileri aileleri olmalıdır. Bu zamanlarda ailelerin kendi sosyal ilişkilerini de gözden geçirmesi gerekir.

Utangaçlığın en olumsuz sonucu çocukları yalnızlığa itmesidir. Arkadaş edinemeyen, insanlarla olan ilişkisi zayıf kalan çocuklar çevrelerinde kendilerinden başkasını bulamazlar. Diğer çocuklara kaynaşamadıkları için oyun oynayacak, becerilerini paylaşabilecek ve geliştirebilecek kimseleri olmaz. Ciddiye alınması gereken bu durum bazı psikolojik rahatsızlıkların oluşmasına sebep verebilir.

Okul, çocukların en önem vermesi gereken sosyal çevredir. Bu çevrede yaşanabilecek utanma sorunları eğitim hayatlarını doğrudan etkileyebilir. Arkadaşlarından çekinen bir çocuk dışlanarak yalnız kalabilir ancak öğretmeninden utanan çocuk derslerindeki başarısını gösteremez. Özgüven eksikliği yaşayarak doğrusunu bildiği sorulara cevap bile veremez.

Gergin hisseden ve utandığı için dikkatini dağıtmaya çalışan çocuklar vardır. Böyle zamanlarda elleriyle, kıyafetleriyle veya ilgilenebildikleri eşyalarla oynamaya başlarlar. Çok utanma yaşandığı zamanlarda ağlayarak kendilerini kurtarması için ailelerini ararlar. Bu durumlar çocuklarda çeşitli takıntıların oluşmasına, yaşadıkları sorunları çözmek yerine o sorunlardan kaçma alışkanlığı edinmesine neden olabilir.

Utangaç çocukların rahat davranması için neler yapılabilir?

Çocukların kendilerini gösterebilmesi için ailelerin her an çocuklarını gözlemlememesi gerekir. Sosyal ortamlarda onları duyamadıkları ama görebildikleri bir yerde beklemek en doğrusudur. İstenmeyen durumlar karşısında çocukları zorlamak yerine onları teşvik etmek gerekir.

Kim olursa olsun çocukların hissettiği utançtan söz edilmemesi gerekir. Özellikle onların yanında bu konunun açılması kendilerini rahatsız hissetmelerine neden olur. Ayrıca bu konuyla ilgili alay içerici sözlerden uzak durmak, bir başkası yaptığı zaman o kişiyi uyarmak gerekir. Aksi durumda çocuklar daha içe kapanık bir hal alabilir.

Aileler ve öğretmenler çocukların güvenini kazanacak hareketler yapmalıdır. Baskıcı davranmak yerine gerekli iletişimi kurduktan sonra çocukların kendilerine gelmesini beklemelidir. Çocuklar adına konuşmak veya kararlar almak özellikle utangaç olanlar için yapılmaması gereken hareketlerin arasındadır. Sosyal ilişkilerin düzelmesi için çocukların sahip olduğu ortamlar hakkında yalnızca olumlu yorumlar yapılmalıdır.