Çocuklar ve televizyon bağımlılığı

Çocuklar 13 Şub 2021 Contributor
televizyon bağımlılığı
Gaspar Uhas-Unsplash

Çocukların ekran başında geçirdiği uzun saatler, bir müddet sonra televizyon bağımlılığı olarak nitelendirilir. Diğer bağımlılık türlerinde olduğu gibi burada da hem çocuğun kendisi hem de diğer aile bireyleri zarar görür. Bu sebeple, çocukların televizyona karşı olan ilgisinin anne ve babalar aracılığıyla kontrol edilmesi gerekir.

Televizyon bağımlılığı nedir?

Fiziksel bağımlılık türlerinden farklı olarak, televizyon bağımlılığının bir medya aracına haddinden fazla önem verilmesi olduğu söylenebilir. İnternet ya da video oyun bağımlılıkları da bu bağımlılıkla benzer niteliklere sahiptir. Hangi konumda olursa olsun bağımlılığın altında yatan temel neden rahatlatıcı bir etkiye ulaşabilmektir.

Çocukların televizyon izlemesi, bu araç doğru kullanıldığı takdirde, birtakım yararlara sahiptir. Buna göre televizyon çocukların ilgisini çekmenin yanı sıra onlara yeni ve merak uyandırıcı bilgiler de sunar. Ancak televizyon kullanımın aşırıya kaçmasının bazı zararları da vardır.

İzleme süresinin aşırıya kaçmasının zararları nelerdir?

Televizyon başında geçirilen süre uzadıkça, televizyonun yararları birer birer zarar olmaya başlar. Buna göre çocuğun, diğer insanlarla olan iletişimi zayıflar. İfade yöntemlerinde sakinlik terk edilir, bunun yerine kızgınlık ve ağlama krizleri ortaya çıkar. Tek başına olma isteği artar. Buna bağlı olarak da çocuk arkadaş çevresinden uzaklaşarak içe kapanır.

Çocuklarda televizyon bağımlılığı söz konusuyla bunu psikolojik bazı ipuçlarından anlamak mümkündür. Etrafa karşı ilgisizlik, seslenen kişiye tepki vermeme, göz kontağı kurmaktan kaçınma ve konuşmama; bağımlılığın negatif belirtileri arasındadır. Bu tabloya bazı zamanlarda; iletişim problemleri, cansız nesnelere karşı aşırı ilgi ve sallanmanın da eklendiği bilinir.

Çocukları televizyondan uzak tutmaya yarayacak fikirler nelerdir?

Çocukların fiziki ve psikolojik sağlığını korumak açısından ebeveynlere düşen önemli sorumluluklar vardır. Özellikle küçük yaş grubundaki çocukların ilgi ve sevgiye ihtiyaç duydukları da bilinen bir gerçektir. Bu dönemde ilgisiz kaldığını hisseden çocuklar televizyon, tablet ve bilgisayar gibi medya araçlarıyla vakit geçirmeye başlar. Bu vakit geçirme boyut atladığındaysa fiziki olmayan bir bağımlılık söz konusu olur.

Çocukları televizyondan nasıl uzak tutabiliriz sorusuna verilebilecek pek çok yanıt vardır. En sevilen içeriğe karar vermek, yeni hobiler edinmek, aile saatleri oluşturmak ve benzeri adımlar; çocukların televizyon karşısında geçirdiği zamanı azaltabilir.

Çocuğun yaşına da uyacak şekilde bir program veya dizi belirlemek, bu uzaklaştırmanın ilk aşamasıdır. Burada dikkat edilmesi gereken detay televizyonu yalnızca program yayınlandığı sürece açık tutmak, yayın bittiğinde de televizyonu kapatmaktır. Aslında bu işlem, televizyon izleme konusunda ufak kurallar koymanın da temelini oluşturur.

Televizyon izleme süresini kurallarla sınırlandırmak, çocuğun gelişimi açısından da faydalıdır. Burada ödül ve ceza yöntemine başvurmak da mümkündür. Buna göre günlük okunması gereken kitap sayfasına ulaşılmadığı takdirde televizyonu açmayabilirsiniz. Bu örneği geliştirmek mümkündür.

Hobi ve aile saatleri hem çocuk açısından hem de diğer aile bireyleri açısından oldukça faydalıdır. Buna göre, akşam televizyon karşısında geçirilen süreden yalnızca yarım saat kısarak ailenizle vakit geçirebilir ve gününüz hakkında paylaşımlarda bulunabilirsiniz. Bu sayede aile bireyleri arasındaki sevgi bağı da güçlendirilmiş olur.

Kısacası, medya araçlarına karşı yaşanan bağımlılıklar ne yazık ki dijital dünyanın bir yansımasıdır. Çocukları televizyon bağımlılığından kurtarmanın yolu da birlikte daha fazla vakit geçirmektir. Doğru yönlendirilmeyen çocuklar ilgisiz ve sevgisiz hissettikleri için televizyonu bir liman olarak görürler. Oysa uzun vadede televizyon yarardan daha çok zarar verir.

YAZI: İPEK ATACAN