Çocuklara Doğal Çevre ve Sosyal Çevre Bilinci Nasıl Öğretilir?

Photo 57326725 © Haywiremedia - Dreamstime.com

İnsan toplumsal bir varlıktır. Bu sebeple tek başına değil, bir toplumun ve çevrenin içinde yaşarlar. Doğal çevre ve sosyal çevre bilincine sahip olunan toplumlarda huzurlu bir ortam olur. Bu sebeple çocuklara doğal çevre ve sosyal çevre bilinci öğretilmelidir.

Doğal çevre ve sosyal çevre nedir? Doğal çevre, insanın diğer canlılar ve doğayla iç içe bulunma durumudur. Sosyal çevre, insanların diğer insanlarla olan ilişkilerini kapsar. Doğal çevre ve sosyal çevre birbirinden ayrılamayan iki önemli kavramdır.

Doğal çevreye zarar verecek davranışlardan kaçınmak doğal çevre bilincini oluşturur. Bu bilinç sayesinde doğayı ve hayvanları korumak gerekir. İslam inancına göre doğaya zarar verecek davranışlarda bulunmak sakıncalıdır.

Sosyal çevre; iş hayatı, okul hayatı, sosyal etkinlikleri kapsayan bir çevredir. Bu sebeple insanların diğer insanlarla olan ilişkilerini esas alır. İslam inancında insanların diğer insanlarla olan ilişkilerini güzel tutması gerekir. Hoşgörü, dayanışma, yardımlaşma, güler yüzlülük alışkanlık edilmesi gereken davranışlardır.

Çocuklara doğal çevre ve sosyal çevre bilinci nasıl öğretilir? Allah, doğadaki her şeyi bir uyum ve düzen içinde yaratmıştır. Doğal çevreyi çocuklara göstermek ve öğretmek hem Allah sevgisini hem de doğa sevgisini arttırır.

Çocuklara doğal ve sosyal çevre bilincini öğretmek için anne ve babanın örnek davranışlarda bulunması gerekir. Anne ve babanın her davranışını taklit eden çocuklar, kötü olan davranışları da örnek alır. Anne ve babanın duyarlı olduğu ailelerde çocukların da duyarlı olması beklenir.

Çocuklara açıklamaklar yapmak doğal ve sosyal çevre bilincini arttırır. Bir şeyi neden yapması gerektiğini anlatmak çocuk için mantıklı geleceği için o davranışı alışkanlık edinir. Çocuklara sadece yapıp yapmaması gereken şeyleri söylemek yerine gerekçelerini açıklamak gerekir.

Allah sevgisine sahip olan çocuklar Allah’ın yarattığı şeylere zarar vermekten kaçınırlar. İnsanlarla arasındaki bağları güzel tutarlar. Allah’ın rızasını kazanmak için güzel davranışlarda bulunurlar. Bu sayede çevre bilincine de sahip olurlar.

Doğal çevre ve sosyal çevre ile ilgili hadis-i şerifler nelerdir? İnsan bedenini korumakla yükümlü olduğu gibi Allah’ın yarattığı diğer şeyleri de korumakla yükümlüdür. Doğadaki olayların dengesini bozacak davranışlarda bulunmak, doğayı kirletmek İslam inancında hoş görülmez.

Hz. Muhammed doğa sevgisine sahipti. Bu sebeple doğaya sahip çıkmış ve her zaman korumuştur. Hadis-i şerifinde, “Bir kimse ağaç diker de o ağacın meyvesinden bir insan veya Allah’ın mahlukatından herhangi bir varlık yerse bu, o ağacı diken kimse için sadaka olur.” buyurmuştur. (Müslim)

Ağaçlara ve diğer bitkilere istenmeden zarar verilirse, bu zarar telafi edilmelidir. Hz. Muhammed, “Kim bir sidre ağacını (lüzumsuz yere) keserse, Allah onun başını cehenneme uzatır.” buyurmuştur. (Ebu Davud)

Sosyal yaşamda da insanlara saygılı olmak ve güzel davranmak gerekir. Kalp kıracak, ara bozacak davranışlardan uzak durulmalıdır. Toplumun huzurunu kaçıracak kavgalardan kaçılmalıdır. Küslükler uzun sürmemelidir.

Hz. Muhammed hem çevre bilinci hem de sosyal bilinç için hadis-i şerifinde “Merhametli olanlara Rahman da merhamet eder. Yerde olanlara merhametli olun ki, gökte olanlar da size merhamet etsinler.” buyurmuştur. (Tirmizi) Bu sebeple hem insanlara hem de diğer varlıklara karşı merhametli olmak gerekir.

Doğal çevre ve sosyal çevre bilinci olan kimseler iyi ameller işleyerek Allah’a yaklaşırlar. Diğer canlılara duyduğu sevgi karşılıklı olur. Dünya’ya zarar verecek her türlü davranıştan kaçınmak insanın ahiret hayatının güzel geçmesine sebep olur. Çocukları da doğal ve sosyal çevre bilincinde yetiştirmek gerekir.