Çocuklara Doğru Din Eğitimi Nasıl Verilir?

ID 151375313 © Volodymyr Tverdokhlib | Dreamstime.com
ID 151375313 © Volodymyr Tverdokhlib | Dreamstime.com

Peygamber Efendimiz bir hadisinde, “Sizin en hayırlınız, Kur’an-ı öğrenen ve öğretendir.” (Tirmizi) buyrulur. Çocuklara erişkin olana kadar din eğitiminin anne ve babası tarafından verildiği düşünülünce, Kur’an-ı Kerim okumak başta olmak üzere tüm ibadetlerin vakitlice öğretilmesi gerekir. Bu bağlamda çocukları ibadete alıştırmanın türlü yolları bulunur.

İyi birer rol model olmak: Kur’an-ı Kerim içerisinde, “Aile fertlerine namazı emret, kendin de bunda kararlı ol. Senden rızık istemiyoruz; asıl biz seni rızıklandırıyoruz. Mutlu gelecek, günahlardan sakınanların olacaktır.” (Taha Suresi, 132. Ayet) buyrulur. Buradan anlaşılacağı üzere aile fertlerinin birbirlerine ibadeti emretmesi, İslam’ın bir emridir.

Çocuklarını ibadete alıştırmak isteyen anne ve babaların öncelikle iyi birer örnek olması gerekir. Çocuğun belli bir döneme kadar anne ve babalarını taklit etme eğiliminde oldukları bu noktada akıllardan çıkarılmamalıdır. Yalnızca söz ile söylenen ancak davranışa dökülmeyen isteklerin çocuk nazarında uzun süreli dikkate alınması mümkün değildir.

İbadete teşvik için sürprizlerden faydalanmak: Özellikle küçük yaş grubundaki çocuklar yaptıkları davranışları ödül ve ceza yöntemi ile somut hale getirebilirler. Bu noktada çocukları ibadete alıştırmak için başlangıçta onları teşvik edecek sürprizlerden ya da küçük ödüllerden faydalanmak mümkündür.

Bu noktada çocuklara ibadeti sevdirmek ana hedef olmalıdır. Bu nedenle de herhangi bir ibadete başlamadan önce mutlaka bu ibadetin anlatılması ve sevdirilmesi gerekir. Zorlama ya da ceza ile bir çocuğa ibadet yaptırmak oldukça yanlış bir yaklaşımdır. Çünkü çocuk ilk başlarda zorlama ile ibadete yönelse de sonrasında bundan tamamen soğuyabilir.

Çocuğa özel ibadet eşyaları almak: İbadete başlayan çocuklara kişisel bazı eşyalar almak, oldukça iyi bir teşvik unsurudur. Bu bağlamda, çocuklara yalnızca kendilerinin kullanabileceği seccade ya da tesbih alarak işe başlamak iyi bir fikirdir.

Toplu ibadet yapmak: İslam inancında toplu ibadet yapmanın türlü faziletleri vardır. Hane halkı ile evde ibadet yaparak küçük bir cemaat oluşturmak da mümkündür. Sahabeden Enes’den (ra) şu şekilde rivayet edilir: “Ben, annem ve Ümmü Haram evdeyken Resulullah (sav) çıkageldi. Bir müddet sonra; ‘Kalkın size namaz kıldırayım’ dedi. Beni sağ tarafına aldı. Öylece bize namaz kıldırdı. Namazdan sonra bize dua etti.” (Müslim)

İlgili rivayetten anlaşılacağı üzere Peygamber Efendimiz, hane halkından küçük bir cemaat oluşturup namaz kılardı. Çekirdek aile içerisinde bir cemaat oluşturarak toplu ibadete yönelmek de hem faziletli hem de ibadeti sevdirmeye yardımcı bir davranış biçimidir.

Aile bireylerin ibadetleri topluca yapması, bireylerin birbirlerini ibadete davet etmesine ve teşvik etmesine yardımcı olur. Bunun yanı sıra ibadette yan yana gelmek de aile bağların güçlenmesine destek verir.

İbadeti sevdirmeye yardımcı kaynaklardan yararlanmak: Çocuklara ibadeti yalnızca sözle anlatmak, onların ilgisini çekme konusunda yetersiz kalabilir. Bu eksikliği tamamlayabilmek içinse konuyla ilgili kitap ve videolardan destek alınabilir. Bu sayede çocukların ibadet etmeye olan merakları ve ilgileri artırılabilir.

İbadetler sonucunda Allah’ın kullarına vaat ettiği mükafatlardan bahsetmek, çocukların ibadet konusunu pekiştirmeye yardımcı olur. Bu noktada, çocukların hangi yaş grubuna dahil olduğu göz önünde bulundurularak onlara uygun açıklama ve faaliyetlere yönelmek gerekir.

İbadet konusunda baskıcı olmamak: Çocuklar odaklanma konusunda yetişkinler kadar başarılı olamayabilirler. Bu sebeple ibadet eğitimi verilirken aşırı baskıcı olmak ya da sürekli bu konudan bahsetmek onlara sıkıcı gelebilir. Bunun yerine ibadetler öğretilirken konuya bir sohbet havasında devam edilebilir ve konuşmak için vakit seçerken araya biraz zaman konulabilir.