Çocuğun Öfke Kontrolü Nasıl Sağlanır?

Photo 93621509 © Anastasia Vishnickaya - Dreamstime.com

Öfke, farklı dış faktörlerin de etkisiyle ortaya çıkan ve kişide kızgınlık olarak gözlemlenen duygusal bir tepkidir. Bu tepkinin ortaya çıkmasının arkasında, engellenme ya da tehdit edilme gibi nedenler olabilir. İnsanın verdiği doğal tepkilerden olan öfke, yaştan bağımsı olarak ortaya çıkar. Yani, küçük yaştaki çocuk bile rahatlıkla öfkelenebilir ve bunu belli edebilir. Peki, öfke kontrolü nasıl sağlanır?

İslam inancında iyi ve kötü duygulara ait tanımlamalara yer verildiği görülür. Bu tanımlamaların yanında da kişinin duygularını ne şekilde kullanması gerektiği anlatılır. Bu bağlamda, Kur’an-ı Kerim içerisinde şöyle buyrulur:

“Onlar bollukta da darlıkta da Allah yolunda harcarlar, öfkelerini yenerler, insanları affederler. Allah işini güzel yapanları sever.” (Al-i İmran Suresi, 134. Ayet)

İlgili ayet; öfke kontrolü nasıl sağlanır; sorusuna cevap niteliğindedir. öfke insanın fıtratında yer alan bir duygudur ve tamamen ortadan kaldırılması mümkün değildir. Ancak hem çocuk için hem de yetişkinler için öfke kontrolü mümkündür.

Çocuklarda öfke kontrolü için yöntemler: Çocuk, öfkesini kontrol edebilmek için, özellikle erken dönemlerde, aile desteğine ihtiyaç duyar. İyi gözlem ve zamanında müdahale ile öfke kontrolü mümkündür. Ancak bu noktada çocuğun yaşı ve karakter yapısı da mutlaka göz önüne alınmalıdır.

0-2 yaş aralığındaki çocukların öfke kontrolü nasıl olur?

onları ortamdan uzaklaştırarak ya da kızgınlığa sebep olan dış faktörler engellenerek sağlanabilir. Bu dönemde, çocuk ve aile arasında henüz karşılıklı iletişim sağlanamaz. Çocuğun öfkesi karşısında anne ve babaların sinirlerinin yıprandığı da sık karşılaşılan durumdur. Böyle zamanlarda derin nefes almakta ve bebeğin sizi kızdırmak için ağlamadığını bilmekte fayda vardır.

2-3 yaş aralığındaki çocuk içinse öfke kontrolünde iletişim metoduna geçilebilir. Bu esnada çocuğa bazı kurallar koymakta ve bunların çiğnenmesinin önlenmesinde fayda vardır. Herhangi bir yere gitmeden önce anlaşma yapmak ve çocuktan istenen davranışları sesli söylemek de, kontrol sağlamanın bir diğer yoludur.

3 yaşından büyük çocuklarda oluşan öfke kontrolü için en kolay yol, çocuğun sakinleşmesini beklemektir. Sakinleşmenin hemen ardından onunla göz teması ve sözlü iletişim kurulmalıdır. Düzenli beslenme ve uyku alımı da öfke kontrolünün sağlanması açısından son derece önemlidir.

Çocuğun öfkesini kontrol edebilmesi için ailesi tarafından dinlenmeye ve problemlerinin çözülmesine ihtiyacı vardır. Bu noktada, çocuk ile birlikte onu öfkelendiren sorun için farklı çözümler geliştirilebilir. Öfkelenmenin kendisine ve vücuduna verdiği zararların da fark edilmesine yardımcı olunabilir. Son olarak, her konuda olduğu gibi öfke krizine giren çocuklar için de Allah’a sığınmak ve dua etmek mümkündür. Esmaül Hüsna içerisinde bulunan zikirlerin kişiyi sakinleştirmeye yardımcı olduğu bilinir.

Çocuklarda görülen yoğun öfke krizlerinin nedenleri nelerdir?

Yaş faktörü, çocukta görülen öfke nedenini oluşturan en büyük detaydır. Bu sebeple genellikle 7 veya 8 yaşlarına kadar çocuk öfkelerinin ardında farklı nedenler yatar.

Büyük öfke krizlerinin 2 yaşına kadar olan kısmı, genellikle dışarıdan gelen fiziksel uyarılara karşı oluşur. Dış etkilerden rahatsız olan çocuk, bunu sözcüklere dökemez ve yoğun kızgınlık yaşar. Açlık, yorgunluk, gürültü ve ses; 2 yaş grubu ve bundan daha küçük olan çocuk için potansiyel öfkelenme sebepleri arasındadır.

İlerleyen dönemlerdeyse bu öfke krizinin sebebi boyut değiştirir. Buna göre çocuğun; hayal kırıklığı yaşadığında, istekleri yerine getirilmediğinde ve haksızlığa uğradığında öfkelenerek tepki verdiği gözlenir. Bu dönemde duygular, doğru kelimelerle tam olarak ifade edilemediği için de hissedilen kızgınlığın dozu bir miktar daha fazla olur.