“Çok Şükür” Demeyi Bilmeliyiz

sunyu-JhqBxsORuXA-unsplash
Fotoğraf: Sunyu-Unsplash

Şükür ve sabır sahibi olmak, hayırlı bir müminde bulunması gereken başlıca vasıflardır. Bu bağlamda şükür, dünya üzerinde elde edilen maddi ve manevi nimetler için Allah’a teşekkür etmenin bir yoludur. Şükrün önemi, konuyla ilgili ayetler ve Peygamber Efendimiz’in hadisleri sayesinde rahatlıkla anlaşılabilir. Bu kaynaklara bakıldığında şükrün; isyan, nankörlük ve küfrün tam tersi bir davranış biçimi olduğu görülür.

Kur’an-ı Kerim’de şükür kavramı nasıl işlenir? Dinimizde şükür kavramı, Rabbin vermiş olduğu nimetler karşısında kulun minnettar olması ve bunu göstermesi olarak ele alınır. Bu bağlamda, Kur’an-ı Kerim’in bazı ayetlerinde şükretmenin kulluk vazifesi olduğuna dikkat çekilir. Şükretmeyen kulları da büyük bir azap beklediğine değinilir. Konuyla ilgili Kur’an’da yer alan bazı ayeti kerimeler ise aşağıda şekildedir.

“Hani rabbiniz, ‘Eğer şükrederseniz size (nimetimi) daha çok vereceğim, nankörlük ederseniz hiç şüphesiz azabım pek şiddetlidir!’ diye bildirmişti.” (İbrahim Suresi, 7. Ayet)

“Şüphesiz biz ona doğru yolu gösterdik; artık o isterse şükreden olur, isterse nankör.” (İnsan Suresi, 3. Ayet)

“Artık siz beni anın ki ben sizi anayım. Bana şükredin, bana nankörlük etmeyin.” (Bakara Suresi, 152. Ayet)

Şükretmenin yolları… Şükür; kalp, fiil ve dil ile olmak üzere farklı biçimlerde yapılabilen bir eylemdir. Kalbi ile şükre varan kişi elindeki tüm nimetlerin Allah’ın bir lütfu olduğunun farkındadır. Bu sebeple de O’nun tarafından gönderilen her bir nimet için Allah’a gönülden hamd eder. Fiil ile şükretmek ise kalp ile yapılan şükürden bir miktar farklıdır. Bu şekilde yapılan şükürde kişi hem vücudunu hem de elindeki diğer imkanları Allah yolunda kullanır. Bu bağlamda, hamd etmek amacı ile yapılan ibadetler fiili şükrün bir yöntemidir. Bundan farklı olarak muhtaçlara ve ihtiyaç sahiplerine destek olmak da fiili şükür olarak nitelendirilen bir durumdur.

Söz ile şükretmek, şükür çeşitleri arasında en fazla yapılandır. Bu bağlamda, kişi “Elhamdülillah ve hamd olsun” gibi sözler kullanarak dil ile şükretmiş olur. Burada şükredilirken; Allah zikredilir, övülür ve O’na karşı duyulan minnet dile getirilir.

Şükretmenin Müslümanlar açısından faydaları nelerdir? Şükür, hangi şekilde yapılırsa yapılsın nefsi köreltmeye yardımcı olan bir davranış biçimidir. Elindeki nimetlere şükretmeyi bilen kişi, vesveseyle kendisine gelen günaha yönelme eylemlerini frenlemeyi bilir. Allah’ı daha çok anar ve elindeki her şeyin yegane sahibinin “O” olduğunu bilir. Bu sayede kişi aslında ne kadar aciz bir varlık olduğunu hatırlar ve kalbini bir nebze de olsa yumuşatmayı başarır.

Şükür alışkanlığı geliştiren bir Müslüman, ahlakını da aynı oranda geliştirmeye çalışır. Kıskançlık, haset ev hırs; güzel ahlak ile bağdaştırılamayan davranış biçimleridir. Kalp, fiil ya da dil ile şükreden kimseler bu davranış biçimlerini baskılarlar. Kötü düşünceler sebebiyle kalpte büyüyen huzursuzluktan da kurtulmuş olurlar.

Peygamber Efendimiz nasıl şükrederdi? Peygamber Efendimiz, Allah tarafından gönderilen her türlü hal ve nimet karşısında büyük bir şükür gösterirdi. Bu bağlamda, Hz. Ayşe bir gün kendisine neden ayakları şişinceye kadar namaz kıldığını sorar ve “Oysa Allah, senin tüm hatalarını bağışlamıştır.” diye ekler. Peygamber Efendimiz de bu sual üzerine, “Şükreden bir kul olmayayım mı?” (Buhari) diye buyururlar. Bu kıssadan anlaşılacağı üzere hiç günahı olmayan kişiler için bile şükretmek oldukça faziletlidir. Allah’ın rızasına erişmek isteyen her bir kula düşen görev de acizliğinin farkında olarak, elindekilerin kıymetini bilmesidir. Bu farkındalığı somutlaştırabilmenin tek yolu da şükretmeyi bilmektir.