Değerler sistemi ve Kur’an-ı Kerim

Kuran Contributor
Ahlak
Kuran ve cami
Mostafa Meraji-Unsplash

İslam inancının kutsal kitabı olan Kur’an-ı Kerim incelendiğinde, burada bir değerler sistemi olduğu anlaşılır. Hatta konuyla ilgili akademik boyutta yapılan birtakım araştırmalarla karşılaşmak da mümkün. Değer terimin manası; kültürü yansıtan ve kişinin hayatına ışık tutan inanç yapısıdır. Bu yapı, köken aileler aracılığıyla nesilden nesile aktarılır. İslami bakımdan da dinin temelini oluşturan noktalar, değer olarak kabul edilir.

İslam hangi şeyler üzerine bina olmuştur?

Dini konularda bilgi edinmek isteyenler için temel kaynaklar şüphe yoktur ki Kur’an-ı Kerim ve sahih hadislerdir. İslamiyet’in neler üzerine kurulu olduğuna dair de birtakım rivayetlerle karşılaşmak mümkündür. İbn bin Ömer’den aktarılan hadisi şerifte şöyle buyrulur:

“İslam beş şey üzerine bina olunmuştur: Allah’tan başka ilah olmadığına ve Muhammed’in Allah’ın resulü olduğuna şehadet etmek, namaz kılmak, zekat vermek, haccetmek, ramazan orucunu tutmak.” (Sahih-i Buhari)

İlgili hadiste yer alan değerler, genellikle iman ve ibadet esaslıdır. Ancak Kur’an-ı Kerim ayetleri incelendiğinde dini bakımdan daha detaylı bir değerler sistemi olduğu anlaşılabilir.

Kur’an’da değerler sistemi nasıl sınıflandırılabilir?

Müslümanlar açısından yol gösterici olarak kabul edilen Kur’an-ı Kerim içerisinde hem ahiret yaşamı hem de dünya yaşamıyla ilgili önemli bilgilere erişmek mümkündür. Bu bakımdan ayetler içerisinde kalbi ve somut birtakım değerlere rastlamak mümkündür. Bu değerlerin tümü fiili değerler olarak nitelendirilir.

Kalbi değerler, adından da anlaşılacağı üzere, kişinin maneviyatıyla alakalıdır. İnanç, takva, Allah sevgisi ve korkusu, sabır, tövbe, tevazu ve buna benzer kavramları kalbi değerlere dahil etmek mümkündür. Konuyla alakalı ayetlerin büyük bir kısmında mümin kimsenin söz konusu iyi hasletlere sahip olduğuna dikkat çekilmiştir.

Kur’an-ı Kerim içerisinde işlenen değerlerin diğer bölümünü ise somut eylemler oluşturur. İbadet etmek ve salih amel peşinde koşmak, kalpte büyüyen inancın somut şekilde gösterilmesidir.

Dürüstlük, adalet, cömertlik ve buna benzer kavramlar Kur’an-ı Kerim içerisinde yer alan somut değerler olarak kabul edilirler. Bu kavramlar hem ayetler hem de hadisi şerifler içerisinde defalarca vurgulanmıştır. Dünya ve ahiret yaşamında huzura erişmek isteyen kimselere de böyle davranmaktan vazgeçmemeleri tembih edilmiştir.

Ayetlerde işaret edilen ve amaç manası taşıyan değerler neler?

İslam inancında genellikle neden sonuç ilişkisi üzerinden bir yaklaşımda bulunulduğu görülür. Bu bakımdan günahın karşılığı azap; hayrın karşılığıysa sonsuz nimet olarak açıklanmıştır. Dolayısıyla Kur’an-ı Kerim ayetlerinde amaç noktasında da bir değer yaklaşımı olduğu kabul edilebilir.

Dinimizde insana verilen ve görev olarak kabul edilmesi beklenen başlıca amaçları şu şekilde sıralamak mümkündür: Allah’ın rızasına nail olmak, övülen kullar arasında bulunmak, cehennem azabından kurtulup sonsuz nimetli cennete kavuşmak.

Sonuç olarak, İslamiyet evrensel boyutta bir dindir ve bu dinin getirisi olan ilkeler de tüm insanlığa hitap eden bir yapıdadır. Kur’an-ı Kerim içerisindeki ayetlerde tekrar tekrar bu ilkelere vurgu yapıldığı görülür. İman, sevgi ve korku gibi duygular; fiili değerler arasındadır. İbadet, adalet ve dürüstlük gibi dünyevi işlerse işin somut değerler boyutundadır.

İnancımızda insandan kalbi ve somut değerleri taşıması beklenirken, bunun yanında bazı amaçlar da verilmiştir. Allahü Teala’nın rızasına nail olabilmek salih bir kulun ilk gayesi olmalıdır. Bundan sonraysa cehennemin azaplarından korunmak için çabalanmalı ve sonsuz nimetlerle donanmış cennete girebilmek için bolca şükredilmelidir.

Her bakımdan anlaşılacağı üzere, insanın bu amaçlara ulaşabilmesinin yolu Kur’an-ı Kerim’de yer alan değerleri tamamen benimsemek ve uygulamaktır.

 

 

Enjoy Ali Huda! Exclusive for your kids.