Dört Halife Dönemi ve Bu Dönemde Yaşanan Önemli Olaylar Nelerdir?

ID 143894692 © Ig0rzh | Dreamstime.com
ID 143894692 © Ig0rzh | Dreamstime.com

İslam tarihinin önemli olaylarını kapsayan dört halife döneminin başlangıcı Hz. Muhammed’in vefatından sonra Hz. Ebubekir’in halifeliğinin başlamasıdır. Hz. Ali’nin şehit edilmesi ile sona eren dört halife dönemi kendi içerisinde etkili gelişmelere sahiptir. Dönem içerisinde sırasıyla; Hz. Ebubekir, Hz. Ömer, Hz. Osman ve Hz. Ali halifelik yapmıştır.

Hz. Ebubekir Dönemi (632-634): Sıddık unvanı ile tanınan Hz. Ebubekir, Peygamber Efendimiz’den sonra başa geçen ilk halifedir. Yalnızca 2 sene halifelik yapmasına rağmen Arap Yarımadası’ndaki Müslüman birliğinin korunmasını sağlamıştır. Peygamber Efendimiz’in tebliğine ilk iman edenlerden olan Hz. Ebubekir, görev yaptığı süre boyunca türlü isyanlarla uğraşmış ve Ridde Savaşları’nda bulunmuştur. Burada sahte peygamberlik ilan eden kimseleri ortadan kaldırmıştır.

Hz. Ebubekir döneminin önemli bir olayı da Kur’an-ı Kerim ayetlerinin toplanması ve kitap haline getirilmesidir. Hz. Ömer’in teklifi ile başlayan bu hareketin başına ise Zeyd bin Sabit’i getirmiştir.

Hz. Ömer Dönemi (634-644): Hz. Ömer, Hz. Ebubekir’in vefatı ile birlikte ikinci halife olarak göreve başlar. Kendisinin halife olmadan önce de Hz. Ebubekir’e büyük destekler verdiği bilinir. Hz. Ömer dönemi; Irak, İran, Suriye, Mısır, Azerbaycan ve Ermenistan gibi topraklara seferler düzenlenmiştir. Bunların yanı sıra Hz. Ömer bizzat Kudüs’e gidip orayı da teslim alır.

Hz. Ömer fethettiği bölgelerde İslam’ın yayılması için türlü yenilikler götürmüştür. Buralara okullar açmak ve Kur’an-ı Kerim’in okutulmasını sağlamak, bu yeniliklerden yalnızca birisidir.

Hz. Ömer halifeliği sırasında Emirü’l Mü’minin (Mü’minlerin Emiri) olarak anılırdı. Hicri Takvim’in ilk kez kullanılması, kumandanlarla toplantı yapılması ve İslam Devleti adına ilk kez para bastırılması da yine Hz. Ömer’in halifeliği boyunca karşılaşılan yeniliklerdir. Kendisi 10 sene boyunca görevde kaldıktan sonra bir köle tarafından şehit edilmiştir.

Hz. Osman Dönemi (644-656): Üçüncü halife olan Hz. Osman, 12 sene boyunca görev yapmıştır. Kendisi bu durumdan dolayı en uzun süre görev yapan halife olmuştur. Aynı zamanda Peygamber Efendimiz’in damadı da olan Hz. Osman, Hz. Ömer döneminde başlatılan İran seferlerine devam etmiştir. Sonunda İran, İslam Devleti hakimiyetine alınmıştır.

Hz. Ömer’in ısrarları ile birlikte Hz. Ebubekir döneminde kitap haline getirilen Kur’an-ı Kerim, bu dönemde çoğaltılmış ve farklı yerlere gönderilmiştir. İslam Devleti’ne ait ilk donanma Hz. Osman’ın halifeliğinde kurulmuş, bunun bir sonucu olarak da Rodos ve Kıbrıs fethedilmiştir. Bunun yanı sıra Bizans’a karşı verilen Zatü’s Sevari Deniz Savaşı da aynı dönem içerisinde zafer ile sonuçlanmıştır.

Hz. Osman, Peygamber Efendimiz’in kızı Rukiye ile bir izdivaç yapar. Hz. Rukiye’nin vefatıyla birlikte de Peygamber Efendimiz’in diğer kızı Ümmü Gülsüm ile evlenir. Bu sebeple de “Zinnureyn”, yani iki nur sahibi lakabı ile anılır. Hz. Osman, 644 senesinde şehit edilir.

Hz. Ali Dönemi (656-661): Hz. Ali, İslamiyet’i kabul eden ilk erkektir. Bunun yanı sıra Peygamber Efendimiz’in amcasının oğlu ve damadıdır. Kendisi Hz. Osman’ın şehit edilmesi ile başlayan çalkantılı bir dönemde halifelik yapmaya başlar. Kendisi halifelik yapmadan önce de devlet işleri ile yakından alakadar olmuştur. Hz. Ömer döneminde hukuksal tüm işleri yürütmüş ve fahri baş kadı olarak görev almıştır.

Hz. Ali’nin hilafeti kabul etmesiyle birlikte İslam Devleti’nde bazı iç çatışmalar başlar. Bu çatışmalardan en önemlileri Cemel ve Sıffin olaylarıdır. Hz. Ali, halifelik yaptığı süre boyunca bu karışıklıkları düzeltmek için büyük çabalar veriri. Kendisi, 661 yılında haricilerden bir kimse tarafından yaralanır ve iki gün sonra da şehit olur.