Dünya Tarihine Damga Vurmuş Müslüman Bilim İnsanları Kimlerdir?

ID 154303467 © Raggedstonedesign | Dreamstime.com
ID 154303467 © Raggedstonedesign | Dreamstime.com

İslam inancında ilim ve eğitime her daim önem verilmiş, anne ve babalara da çocuklarını bu şekilde yetiştirmeleri tavsiye edilmiştir. Kur’an-ı Kerim’de akıl ve ilmin önemine ilişkin farklı ayeti kerimelere yer verilir. İlgili ayetlerde “Yaratan rabbinin adıyla oku!” Alak Suresi, 1. Ayet) ve “…De ki: ‘Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu!’ Doğrusu ancak akıl iz’an sahipleri bunu anlarlar.” Zümer Suresi 9. Ayet) buyrulur.

Kur’an-ı Kerim ayetlerinden de anlaşılacağı üzere dinimizde okumaya ve ilime önem verilir. Bu ışıklı yola çıkmış Müslüman bilim insanları da insanlık için önemli işlere imza atmışlardır. Harezmi, Ömer Hayyam, Biruni, Ali Kuşçu ve İbni Sina; bu bilim insanlarının bazılarıdır.

Cebirin kurucusu, Harizmi: Harizmi; astronomi, cebir ve coğrafya alanlarında çeşitli çalışmalar yapan ve tarihin ilk gözlemevlerini açan bir bilim insanıdır. Kendisinin cebir alanındaki çalışmaları, bilim tarihi konusunda araştırma yapan kimselerin de dikkatini çeker. Bu bağlamda, ünlü tarihçi George Sarto, eserlerinde 9. yüzyılın bir bölümüne Harizmi’nin ismini verir.

Harizmi’nin cebir alanında kat etmiş olduğu ilerleme günümüz teknolojisinin temel dayanağını oluşturur. Bu bilim insanının cebir alanındaki eserleri ise Kitab el-Muhtasar fi Hisab el Cebr ve’l Mukalebe ile Hint Hesabı olarak bilinir.

Alim ve filozof, Ömer Hayyam: Kaleme aldığı rubailer ile tanınan Ömer Hayyam; geometri, astronomi, fizik ve tıp başta olmak üzere çeşitli bilim alanlarında çalışmıştır. Kendisi değerleri taşların saflığının hangi yöntemle ölçülebileceğini araştırmış ve denklemler için de bir sınıflandırma oluşturmuştur.

Farklı bilim alanları ile uğraşan, Biruni: Biruni Batı dünyasında Alberuni olarak tanınan bir bilim insanıdır. Matematik, geometri, astronomi, fizik ve daha pek çok alanda çalışan Biruni “ilk” olarak sayılan yeniliklere imza atmıştır.

Kendisi trigonometrik fonksiyonları incelemiş, dünyanın şeklini tespit etmeye çalışmış ve yerçekimi üzerinde durmuştur. Tıbbi deneyler de yapan Biruni, İslam tarihi açısından çok önemli takvim ve kronoloji çalışmaları da yapmıştır. Biruni’nin yapmış olduğu bu çalışmalar günümüzde bile bilim dünyasında varlığını sürdürmeyi başarmıştır.

Matematik bilgini, Ali Kuşçu: Ali Kuşçu, babası Uluğ Bey’in izinden izinden giderek bilimle uğraşan bir kimsedir. Doğancıbaşı olarak görev yaptığı için Kuşçu olarak anılmıştır. Kendisinin astronomi ve matematik bilimleri için kaleme aldığı iki değerli eseri vardır. Bunlardan astronomi ile ilgili olanı Risalet’ül fi’l Hey’et ismindedir.

Ali Kuşçu’ya ait olan astronomi kitabında; gezegenlerin hareketleri, tutulmalar, paralel ve meridyen hesaplarına dair pek çok bilgiye ulaşmak mümkündür. Kendisi okullarda matematik dersi okutulması konusunda da büyük bir çaba vermiştir.

Batının Avicenna olarak bildiği, İbni Sina: Asıl ismi Ebu Ali Hüseyin olan İbni Sina bir hekim olarak tanınmasına rağmen farklı bilim dallarında çalışmalar yapmıştır. Kendisinin tıp alanında yazmış olduğu iki eseri vardır. Bu eserler, Kalp İlaçları Risalesi ve Kanun ile Tıbbın Kanunu El Kanun Fi’t Tıb) isimlerini taşır.

İbn-i Sina’nın n fazla ilgilendiği konulardan biri de felsefe olarak kabul edilir. Kendisi Aristotelesçi İslam filozoflarından birisidir. Bu bağlamda felsefenin teorik ve pratik olmak üzere iki başlıkta ele alınabileceğini savunur.

Teorik olan kısım kişiye düşünme becerisi kazandırır. Matematik ve doğa bilimleri bu başlıktadır. Pratik olan kısım ise daha çok eylemseldir. Burada düşünme ve karar verebilme becerisi insanın kişisel özellikleri ile birleşir. İbni Sina felsefi çalışmalarında İslamiyet ile Aristo metafiziği arasında bir bağlantı kurmaya çalışmıştır.