Dünyanın en eski camileri ve özellikleri neler?

Camiler 21 Nis 2021 Şebnem Cengizalp
Kabe dünyanın merlkezi
İbrahim Uz-Unsplash

İslam tarihi içinde bilinmesi gereken birçok konu yanında ibadethaneler konusu da önemli bir yer tutar ve dünyanın en eski camileri konusu dikkat çekici bir olgudur. İnanan insan için ibadethane, dünya üzerinde kendini güvende hissettiği yegane yerlerden biridir. Arapça “cem”, toplanma, bir araya gelme anlamındaki kökünden türeyen cami kelimesi “toplayan, bir araya getiren” anlamını içerir.

İslam alemi için ilk mescidin önemi nedir?

İslam dininin ilk mabedi Kabe’dir. Kur’an-ı Kerim’de cami isim olarak geçmez. Allah’ın adının anıldığı yerler “mescit” olarak geçmektedir. Kur’an-ı Kerim’de çeşitli ayetler içinde geçen Mescid-i Haram dünya üzerindeki ilk İslam mescididir. Yapım tarihi bilinmemektedir. Fakat yüce Rabbimizin emriyle Hz. İbrahim tarafından tekrar inşa edilmiştir.

İslami inanışa göre Kabe Hz. Adem in yeryüzüne ilk indiği yerde inşa edilmiş, Nuh tufanında yıkılmış, ancak Hz. İbrahim’e Allah-u Teala tarafından yerinin gösterilmesiyle tekrar kurulmuştur. Müslümanların ve yer yüzündeki tüm camilerin kıblesi Kabe’dir. Bu anlamda Kabe, tüm dünyada ki cami ve mescidlerinin merkezi konumundadır.

Dünyanın en eski camileri hangileridir?

Kabe’den sonra dünyanın bilinen en eski camisi Mescid-i Aksa’dır. Yapım tarihi net olarak bilinmeyen bu yapı Süleyman Tapınağının yıkıntıları üzerine inşa edilmiştir. Kur’an-ı Kerim’ de Mescid-i Aksa adıyla anılan bir mescittir. Ve yine Kur’an da çevresinin mübarek kılındığı belirtilmiştir. Kabe’den önce Müslümanların kıblesi olan Mescid-i Aksa yer yüzündeki en eski ve önemli mescitlerden biridir.

Kuba Camisi peygamberimiz Hz. Muhammed tarafından Medine de ilk muhacirlerce belirlenen mescit yerine yapılmış olan camidir. Medine’de ki muhacirlerin toplanarak namaz kıldıkları bu alan peygamberimiz Hz. Muhammed tarafından genişletilerek cami haline getirilmesiyle inşa edilmiştir. Yapılış tarihi 622 yılıdır.

Peygamberimiz Hz. Muhammed Medine’ye girdiğinde halk büyük coşkuyla kendisini karşılamış ve herkes kendi evinde konaklaması için davet etmiştir. Fakat peygamberimiz kimseyi kırmak istemediğinden devesi Kasva’nın çökeceği yerdeki en yakın evde konaklayacağını söyledi. Kasva’nın çöktüğü yerdeki iki yetime ait olan hurmalar bedelini ödeterek burada bir namazdan kurulmasını sağladı.  Bu mescit Mescid-i Kuba’dır.

Mescid’i Nebevi ise doğrudan olmasa da dolaylı olarak Kur’an-ı Kerim’de atıfta bulunulduğuna inanılan camidir. Kur’an-ı Kerim’de bu mescid için “ilk günden takva üzerine kurulan mescit” denmiştir. Peygamberimiz Hz. Muhammed’in Medine’de inşa ettirdiği ikinci camidir. Medine’ de ki tüm faaliyetin merkezi olmuştur. İçinde peygamberimiz Hz. Muhammed’in buraya defnedilmesi kıymetini daha da arttıran bir unsurdur. İslam alimlerine göre Mescid-i Haram’dan sonra en makbul mescit, Mescid-i Nebevi’dir.

Arabistan toprakları dışındaki en eski camiler hangileridir?

Bu konudaki ilk örneğimiz Çin’den. Çin’de ki ilk cami 627 yılında Sa’d Bin Ebu Vakkas tarafından Guanzhou şehri limanında inşa ettirilmiştir. Adı Huaisheng yani “peygambere saygı” camisidir.

Dünyanın en eski camilerine Arap toprakları dışındaki ikinci örneğimiz Hindistan’da ki iki cami olacaktır. İlki 628 yılında inşa edilen ve Tamil Nadu eyaletinde yer alan Palaia Jumma Camisidir. İkincisi ise 629 yılında Malik Deenar adında bir sahabenin yaptırdığı Cheraman Juma Camisi’dir. Hindistan’nın Kodungallur şehrinde yapılmıştır.

Günümüzde dünya üzerinde sayısız cami vardır. İslam medeniyetinin insanlığı kucaklaması, maneviyatının en önemli sembollerinden olan camilerle dünyanın her köşesine ulaşmıştır.  Camilerin İslam alemi için olan önemi hiç kuşkusuz büyüktür. Kur’an-ı Kerim’de ki tebliğde Allah indinde tek din İslam’dır. Yüce rabbimizin adaleti, hakkı, şefkati, merhameti, rahmeti, İslam diniyle dünyanın en ücra köşelerine ulaşmış, ulaşmaya da devam edecektir.