Ebru sanatının yapılışı ve kadim değeri

Sanat Contributor
Kültür-Sanat
renkli boyalar resim ebru
Annaori-Dreamstime

Renklerin suyla oluşturduğu güzelliklerden sonra ebru sanatının yapılışı merak edilir. Kolay yapılışı, fazla teknik kullanabilme rahatlığı bulunduğu için her yaş grubunda yapılmaya uygun bir sanattır. Rastgele yapılan çalışmalardan bile güzel sonuçlar elde edilebilen ebru sanatı, tasavvufta da önemli bir yere sahiptir.

Görsel harikalar yapan ebru sanatının yapılışı nasıldır?

Bu sanatta boyalardan ve yapılan tasarımlardan daha önemli olan konu kağıt seçimidir. Tercih edilen kağıdın boyayı emecek, kabarmayacak, sudan dolayı bozulmayacak özelliklere sahip olması gerekir. Dayanıksız kağıtlar henüz suyun üstündeyken bile bozulmalara uğrayabilir.

Kullanılan suyun kitreyle karıştırılarak yoğun hale gelmesi için bekletilmesi gerekir. Ebruda kullanılan özel boyalar, fırçalar, bizler ve taraklar bu suyun üzerinde yeni bir sanat oluşturur. Pek çok teknikten yardım alınarak yapılan bu desenler, üzerine yerleştirilen kağıda geçer.

Teknenin üzerinde kullanılan boyaların tamamı ebru yapılabilmesi için terbiye edilir. Merhem kıvamına gelene kadar ezilip karıştırılarak kavanozlara alınır. Hemen hemen her yerde yapılabilen ebru, kişinin ruh halinde rahatlama yaşanmasına yardımcı olur.

Ebru yaparken hangi tekniklerden kullanılabilir?

En eski ebru tekniği battal ebru olduğu için yeni başlayanlar öncelikle battal tekniğini denemeye çalışır. Kendi arasında da pek çok türü bulunan battal ebru türlerinden bazıları hafif, serpmeli, somaki, neftli battallarıdır. Genellikle süsleme veya belirli bir yüzeyi kaplamak amacıyla kullanılırlar.

Gelgit ebrusu, battal ebrunun biz veya tarak kullanılarak yeniden şekillendirilmesidir. Bu teknikte soldan sağa, yukarıdan aşağıya düz hareketler yapılarak yeni desenler oluşturulur. Benzer şekilde taraklı ebru tekniğinde de bir tarak yardımıyla battal ebru üzerinde yeni tasarımlar oluşturulur.

İç içe daireler oluşmasını sağlayan teknik bülbülyuvasıdır. Genellikle uzun kenar için 5 kısa kenar için 4 daire oluşması istenir. Biz yardımıyla içten dışarıya veya dışarıdan içe doğru şekillendirmeler yapılabilir. Şal ebrusu da yapılan battal ebrunun biz yardımıyla S şekli çizilmesiyle oluşur. İsmini kadınların kullandığı şal desenlerine benzemesinden alır.

Parafinli ebru tekniği günümüzde popülerleşen ancak geçmişte çok kullanılmayan bir tekniktir. Son kullanılan boyanın içine parafin atılarak yapılması gereklidir. Resme dışarıdan bakıldığı zaman belirli yerleri parafin sayesinde daha aydınlık görülür. Bu nedenle ışık yansımasına benzer tonlamalar oluşarak canlı bir resim elde edilir.

Mermer desenini andıran somaki, son boyaya neft katılarak yapılan neftli battal teknikleri de oldukça güzeldir. İlk kez Necmeddin Okyay tarafından yapılan çiçekli ebru tekniği daha sade bir görünüme sahiptir. Ayrıca hatip tekniği kullanılarak bir sayfada 20 sembol çizmek mümkündür.

Tasavvufta ebruya verilen değer nasıldır?

Allah’ın evreni mükemmel bir düzen içinde yaratması tasavvufta ebru sanatıyla ilişkilendirilir. Buna göre ebru teknesi yeryüzü, onu boyayan sanatçı Allah, kullandığı boyalarsa gözle görülen renklerdir. Dilediklerini gerçekleştiren Allah’ın ol demesiyle kağıda geçen desenler yaratılmış olan varlıkları temsil eder.

Tasavvufta ebru sanatının yapılışı Allah’ın evreni yaratmasıyla örtüşür. Yaşanan tüm olaylar birer resim olarak düşünülür, her birinin farklı olması da Allah’ın sıfatlarını anımsatır. Birbirinden benzersiz yaratılan alemlerin üzerindeki gücü ifade ederek insanları imana yönlendirir. Ayrıca bu sanatta sanatçının kendini Allah’a daha yakın hissetmesi mümkündür.

Ebruda yapılan her katman insanın kendini aşıp Allah’a yaklaşmasını gösterir. Kişinin tüm malzemeler tek başına üretebilmesi mümkün olduğu için emek isteyen bir sanattır. Bundan dolayı cüzi ve külli irade konusunda ayrım yapabilmeyi mümkün hale getirir. Yapılan yanlışların geri alınamaması günahları, ancak onları daha güzel hale getirmek tövbe etmeyi gösterir.