Ezanın Kaç Makamı Vardır?

mahmoud-fawzy-CMdxNro-H6g-unsplash

Ezanı güzel okuma yarışmasıyla ezanın kaç makamı vardır tarzında farklı soruların ortaya atıldığı görülür. Aslında, gün içerisinde 5 kez duyulan ezan, her vakitte farklı bir makamda okunur. Ancak bu farklılık çoğu Müslüman tarafından fark edilmez.

Ezanın okunması başlı başına adap kurallarına bağlıdır. Bu bağlamda ezan; yüksek sesle okunmaz, cümle aralarında durulur ve kelimelerin yerlerinde hiçbir değişiklik yapılmaz.

İslam’da ezanın önemi ve hikmetleri nelerdir?

İslamiyet’in doğduğu ve yayılmaya başladığı dönemde, Müslümanların namaza nasıl çağrılacağı konusunda çokça fikir beyan edilmiştir. Ancak bir zaman sonra sahabilerden bazıları rüyasına ezanı görmeye başlamıştır. Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’in de bu durumdan haberdar olmasıyla günümüzdeki ezan okunmaya başlamıştır. İlk müezzin olaraksa Bilal-i Habeşi görevlendirilmiştir.

Ezan, sözlük anlamı olarak “duyurmak ve çağrıda bulunmak” manaları taşır. Buna göre; ezana saygı duymak, onu dinlemek ve davete icabet etmek gerekir. Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed, ezanın hikmetleri konusunda zaman zaman sahabeye bilgiler vermiştir. Korkan çocuklara ezan dinletilmesi bu bilgilerden biridir.

Bir hadisi şerifteyse ezanla ilgili, “İlk safta durmanın ve müezzinlik yapmanın faziletini bilseydiniz birbirinizle yarışırdınız.” (Buhari) buyurmuştur. Buradan anlaşılacağı üzere ezan okumanın hikmeti oldukça büyüktür.

Okunması için yarışma düzenlenen ezanın kaç makamı vardır?

Son yıllarda “Ezanı Güzel Okuma Yarışması” başlığıyla oluşturulmuş bir platform dikkat çekmektedir. Buraya başvuran müezzinler birbirinden güzel ses ve makamlarla insanlara manevi bir haz yaşatırlar. Bu noktada akıllara gelen sorulardan biri de ezanın kaç makamı vardır şeklindedir.

Ezanın; Saba, Hicaz, Rast, Segah, Uşşak ve Hüseyni şeklinde sıralanır. Sabah namazlarında Saba, öğle namazlarında Rast, ikindi namazlarında Hicaz, akşam namazlarında Segah ve yatsıda da Uşşak makamı okunur. Ancak bu bir genellemedir. Ezanın hangi makamda okunacağına müezzin karar verir.

Hüseyni makamı, vakit namazlarından ziyade cenaze namazları ve Cuma selasında okunur. Terim anlamı “küçük sevgili” manasındadır ve okunan en eski makamlardan biridir.

Her gün tekrar tekrar duyulan ezanın anlamı nedir?

İslam inancında namaz vaktinin yaklaştığını gösteren çağrıya ezan denir. Bu çağrı yalnızca farz namazlar için yapılır ve Arapça olarak okunur. Kur’an-ı Kerim içerisinde de yer alan bu çağrı, ilgili ayette bildiri olarak kullanılır.

Toplamda 7 mısradan oluşan ezanda; Allah’ın büyük olduğundan, O’ndan başka ilah olmadığından, Hz. Muhammed’in O’nun elçisi olduğu söylenir. Ardından Müslümanlar, “Haydi namaza, haydi kurtuluşa, Allah en büyüktür” denerek namaza davet edilir.

Sabah namazı için okunan ezanda, diğer vakitlere göre bir farklılık vardır. Bu bağlamda, sabah ezanında namazın uykudan daha hayırlı olduğuna dikkat çeken bir mısra vardır. Bu mısra, “es Salatü hayrün mine’n nevm” şeklinde okunur. Sabah namazı kişinin uykusunu bölüp yapması gereken bir ibadettir. Ezandaki bu cümleyle Müslümanlar hayır işle meşgul olması yönünde de uyarılırlar.

Ezan, Müslümanlar açısından önemli bir çağrıdır. Okunma makamıyla yalnızca namaza davet etmekle kalmaz, insanları manevi bakımdan da etkiler. Günümüzde dünyanın her yerinde ezan okunmaya devam edilmektedir. Gayrimüslimlerin birçoğu da ülkelerinde ezan okunmasına saygı duymaktadır.

Sonuç olarak, ilk kez Bilal-i Habeşi tarafından okunan ezan bugün de okunmaya devam etmektedir. Müslümanlar, bu çağrıyla birlikte namazın geldiğini anlarlar. Her gün 5 kez okunan ezanınsa müezzine göre değişen farklı makamları bulunur. Bu makamları öğrenmek ve ezanın manevi duygusunu hissetmek isteyenlerse Ezanı Güzel Okuma Yarışması’nı seyredebilirler.

YAZI: İPEK ATACAN