Fanatiklik psikolojisi nedir?

Toplum Contributor
revolt-Bc3Kjwxqu-E-unsplash
REVOLT-Unsplash

İnsanın içinde yaşadığı dünyayı, yaşamı anlamlandırma çabası, bazı alanlarda aşırıya kaçmak yönünde olup, yoğun duygulara fanatiklik psikolojisi hakim olur. Özellikle çağımızdaki hayatın akıl almaz hızı, beraberinde her alandaki hızlı tüketimi de getirmiştir. Bu hızlı, her şeyin görünür olduğu, çabucak tüketildiği yaşam şartlarında, kişinin kendi varlığını hissetmesi ve çevresine hissettirmesi çoğu zaman fanatik eğilimlerle kendini göstermektedir.

Fanatiklik ne demektir?

Türk Dil Kurumu sözlüğüne göre fanatiklik “bağnazlık” demektir. Bir şeye, bir kimseye, bir ideolojiye aşırı düşkünlük hali ve tutkuyla bağlanmaktır. Tutkuyla bağlanılan bir kişi, marka, takım ya da bir ideolojik düşünce olabilmektedir. Bu aşırı düşkünlük hali bağlanılan kişi ya da kuruma karşı yanlışları görememe, hakkında kötü konuşulmasına, eleştirilmesine tahammül edememe durumunu yaratır. Fanatik şekilde bağlanmada duyguların öne planda olduğu, mantıklı düşünmenin bir tarafa bırakıldığı görülmektedir.

Fanatiklik psikolojisi nasıldır?

Bir insanın dinine, ülkesine, milletine, karşı cinse, tuttuğu takıma sempati duyması ya da bağlı olması elbette normal bir duygudur. Bu duyguların sağlıklı olmayanıysa aşırılık halidir. Tutkuyla bağlanmanın sağlıksız şeklinde kişi mantıklı düşünmekten yoksun, kendi gibi düşünmeyenlere karşı saldırgan olabilmektedir. Uzmanlar, bazı insanların fanatikliğe varan boyutlardaki bağlılıklarının çeşitli psikolojik sebeplere bağlı olabildiğini belirtmektedir.

Psikologlara göre fanatikliğin en belirgin sebebi çocukluk yaşlarında aileden kişilik olarak ayrışmanın tam olarak gerçekleşememesidir. Bu kişiler kendilerine ait duygusal bir alan yaratmaktan yoksun oldukları için, hep bir şeylere bağımlı bir yaşama alanında var olmayı seçerler.

Kendilerine ait karakterleri ya da durumlarıyla anılmak yerine tutkulu oldukları şeyle anılmak öncelikleri haline gelir. Bir anlamda kendi varlıklarını tutkulu olduğu şeyin varlığına bağlamışlardır. Bu durum kendileri gibi düşünmeyenleri ötekileştirme sonucuna götürerek ya hep ya hiç düşünce tarzını oluşturur.

Fanatik kişiler kendilerini birey olarak var olamayıp sarsılmaz kurallarla bağlı olunan olguya dahil ederler. Bunu yaparken ki hastalıklı bağlanma şeklinin yarattığı sonuçlar da aynı düşünce tarzında olduğu gibi uç şekillerde görülür. Tuttuğu futbol takımının maçı kaybetmesi sonucu oturup hüngür hüngür ağlayan, günlerce bu psikolojiden çıkamadığı için saldırganlaşan koca koca adamlar görmek bu yüzdendir. Ya da saplantı haline getirilmiş ünlü bir kişinin karşısında giysileri parçalamak, bayılıncaya kadar ağlamak gibi davranışlar, bir sevginin değil hastalıklı bir bağlanmanın göstergesidir.

Bu şekilde aşırı bağlılık aşırı tepkileri de elbette beraberinde getirmektedir. Uzmanlar fanatikliğin, anti sosyal kişilik bozukluğu olan kişilerde yaygın olarak görüldüğünü belirtmektedirler.

Verdiği zararlar nelerdir?

Tutkuyla aşırı bağlı olunan şeye karşı eleştiriye hiçbir şekilde tahammül edemeyen ve aşırı tepkiler veren kimseler olan fanatikler, sosyal hayatlarında elbette hem kendileri hem çevrelerini olumsuz etkilemektedir. Böyle kişilerle basit bir sohbetin bile bir anda sözlü ya da fiziksel şiddete dönüşebildiği sıklıkla görülebilmektedir. Bu yönüyle fanatizm, holiganlık sınırlarında dolaşmaktadır. Özellikle futbol taraftarlarında görülen Holiganizm, fanatikliğin tam anlamıyla saldırganlık haline dönüştüğü şekildir.

Hangi konuda olursa olsun gündeme geldiği anda kişiler arası sözlü, fiziksel ya da psikolojik şiddet vasıtası olan fanatiklik, kişinin sosyal yaşamını oldukça olumsuz etkilemektedir. İnsanın duygusal düşünme yanında mantıksal düşünme yetilerini yitirdiği bu kapalılık hali, fanatiği olunan şeylerde gelişecek olumsuz bir durumda, önlemez öfke nöbetlerine sebep olabilmektedir.

Yalnızca kendi doğruları olduğunun şiddetli savunucusu olan kişi, ötekileştirdiği kişilerin farklı tutumları karşısında sürekli bir yarış ve üstünlük kurma çabası içindedir. Bu durum fanatik kişilerde yoğun bir huzursuzluk ve yorgunluğa sebep olmaktadır.

İslam dini de bağlılarını hemen her konuda aşırılığa kaçmanın zararları konusunda uyaran bir dindir. Haddi aşanlardan olmamız konusunda uyarılarda bulunan İslam dini açısından da fanatiklik, bir mümin için olumsuz ve reddedilen bir davranış şeklidir.

 

Enjoy Ali Huda! Exclusive for your kids.