Fıtır sadakası nedir? Ramazan yaklaşıyor…

Zekat Contributor
fıtra sadakası
Ritsu503-Dreamstime.com

Toplum dilinde fitre olarak anılan fıtır sadakası, Ramazan ayında yapılan bir ibadet türüdür. Mali ibadetler arasında yer alan fitrenin tam olarak ne zaman verileceği ve miktarı ayrı bir araştırma konusudur. Fıtır sadakasının dini kaynaklarda sadaka-i fıtır olarak ifade edildiği de görülebilir. Bu bakımdan sadaka-i fıtırın terim anlamı beden ve can sadakası şeklinde kabul edilir.

Fitre vermekle yükümlü olan kişiler kimlerdir?

Sadaka-i fıtır, yani fitrenin tam olarak ne zaman yükümlülük kılındığına dair farklı yorumlarla karşılaşılabilir. Ancak fitrenin vacip bir ibadet olması ve kimlerin bununla yükümlü olduğu konusundaysa görüş birliği vardır. Buna göre, Ramazan ayını tamamlayan, yetişkin, akıllı ve nasip miktarda malı olan tüm Müslümanlar fitre vermekle yükümlüdür.

Fitre ibadetinde aranan zenginlik ölçüsü ve mali durum, zekat için aranan şartlarla aynıdır. Yalnızca iki şart, fitre ve sadaka-i fıtırda farklıdır. Bunlardan ilki söz konusu malın artıcı olması, diğeri de malın üzerinden bir yıl geçmiş olmasıdır.

Hangi vakitte ödenir?

Fitrenin ne zaman ödenmesi gerektiği, ilgili hadisi şerifler ve sahabilerin uygulamaları göz önüne alınarak anlaşılmaktadır. Buna göre, sadaka-i fıtır Ramazan Bayramı’nın ilk günü verilir. Fıtır sadakasının verilme vaktiyse sabah namazı ve bayram namazı arasında kalan dilimdir.

Buna karşın, fitrenin bayram vaktinden birkaç gün önce verilmesi gerektiğine dair birtakım yorumlar da vardır. Bu yorumların sebebi, fakir kimsenin aldığı fitreden yararlanarak ihtiyaçlarını karşılamasıdır. Hadisi şerifler göz önüne alındığındaysa fıtır sadakasını bayramdan sonraya bırakmamak gerektiği anlaşılabilir.

Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’in, fitreyle alakalı bazı hasisi şerifleriyle karşılaşmak mümkündür. Bunların bir kısmında sadaka-i fıtırın hangi zaman verilmesi gerektiği ifade edilir. İbn Abbas tarafından nakledilen bir hadisi şerif içerisinde şöyle buyrulur:

“Rasulullah (s.a.s.) oruçluları gereksiz ve çirkin sözlerden arındırmak ve yoksullara yiyecek sağlamak için fitreyi farz kılmıştır. Fitreyi kim namazdan önce öderse, bu makbul bir zekat, kim de namazdan sonra öderse, herhangi bir sadaka olur.” (Buhari, Zekat)

Bu hadisten de anlaşılacağı üzere, Ramazan fitresinin temel sebebi yoksullara yardım etmektir. Bu bakımdan fıtır sadakaları namaz öncesi verildiğinde yerine ulaşmış olur. Aksi halde sıradan bir sadaka işlevi göreceği ifade edilir.

Ölçü bakımından fıtır sadakası hükmü nedir?

Fıtır sadakasının ölçüsünün nasıl hesaplandığı Müslümanlar tarafından merak edilen bir konudur. Günümüzde bu ölçü tespiti için iki farklı yaklaşımdan söz edilir. Bunlardan ilki hadislerde bahsi geçen yiyeceklerden 1 sa oranında para yardımı yapılmasıdır. Sa olarak nakledilen ölçü birimin bugünkü değeriyse yaklaşık 3 kilogram ederindedir.

İkinci yaklaşımla fıtır sadakası ölçüsü, fakir bir kimsenin bir günlük yiyeceği yemek miktarıdır. Burada bahsi geçen katık ve ekmeğin bedelinin hadiste geçen arpa değerinden daha düşük olmaması da göz önüne alınan bir unsurdur. Hesaplanan bedelin olması gerekenden daha yüksek olması herhangi bir sorun teşkil etmez. Bu durumda verilen yardım nafile sadaka olarak kabul edilir.

Kısacası, fitre Ramazan ayında yapılan ve mali sayılan bir ibadet biçimidir. Hadislerde bahsi geçtiği üzere bu ibadetin amacı, yoksulların yardım görmesidir. Fitrenin zamanı Ramazan bayramı namazı öncesidir. Ancak bazı yorumlarda bayramdan birkaç gün önce verilmesinin üzerinde de durulmuştur. Müslüman camialarda fitre bedeli farklı yaklaşımlarla hesaplanabilir. Bunlar arasında en yaygın olansa bir fakirin bir günlük yeme ve içme bedelidir.

 

Enjoy Ali Huda! Exclusive for your kids.