Gelişimde babanın rolleri nelerdir?

Çocuklar 11 Mar 2021 Buket Cengizalp
gelişimde babanın rolü
Josue Michel-Unsplash

Çocuk için gelişimde babanın rolleri de en az anne kadar önemli bir faktördür. Bu süreçte çoğu zaman anne figürü ön plana çıksa da çocuklar açısından babanın etkisi göz ardı edilemez bir gerçek. Bu bakımdan baba sosyal, bilişsel ve duygusal gelişimde anahtar roller üstlenmektedir.

Sosyal, bilişsel ve duygusal gelişimde babanın rolleri nasıldır?

Yapılan bazı araştırmalar, çocuğun anne ve babasından farklı kavramlar öğrendiğini vurguluyor. Bu bilgiler ışığında sevgi ve güven anneden öğrenilirken; toplumsallaşma ve paylaşma çoğunlukla babadan öğreniliyor. Bu bakımdan gelişimde babanın rolleri farklı biçimlerde ele alınabilir.

Çocukluk döneminin nasıl atlatıldığı, kişinin yetişkin bir bireyken edindiği davranışsal özellikleri belirleyen büyük bir faktördür. Sosyal ve duygusal gelişim açısından baba hem yapıcı hem de yıkıcı bir etkiye sahip olabilir. Buna göre çocuk babasının; olaylar karşısında aldığı tavrı, problem çözme becerisini ve diğer tepkilerini taklit etme eğilimindedir. Bu bakımdan sevilen, desteklenen ve onay alan çocuklarda pozitif bir geri bildirim alınır.

Bilişsel gelişim kazanımları sosyal ve duygusal gelişimden bir miktar farklıdır. Burada babanın rolü çocuğuyla vakit geçirmeye ayırdığı zamanla anlaşılır. Birlikte oynanan oyunlar, seyredilen filmler ve okunan kitaplarla; çocuğun bilişsel kazanımları artar. Yaratıcılık becerilerinin gelişiminde de yine babanın üstlenmiş olduğu bu rolün etkisi büyüktür.

Çocukla doğru iletişim kurmada babanın rolü nedir?

Babaların doğum sonrası dönemde çocukla iletişim kurmada anneden bir miktar geri planda kaldığı görülebilir. Bu davranışın alt yapısından birbirinden farklı nedenler olabilir. Ancak sonuçta babaların çocuklarını uzaktan sevdikleri bir tabloyla karşılaşılması mümkündür. Oysa çocukların en az anneleriyle olduğu kadar babalarıyla da birebir iletişim kurma ihtiyacı vardır. İşte bu noktada sorumluluğun çoğunluğunu babanın üstlenmesi gerekir.

İletişim, zaman içerisinde güçlenen ve fazlaca emek isteyen bir yatırımdır. Bu bakımdan henüz bebeklik dönemindeyken çocukla baba arasında bir bağ kurulması gerekir. Bu bağ kurulduktan sonra çocuk yaş aldıkça farklı faktörler sayesinde güçlenerek sürdürülebilir. Doğru iletişim kurma noktasında babaların en büyük yardımcısıysa ortak ilgi alanlarıdır.

Çocukların babalarından beklentileri ne yöndedir?

Evlat, Allahü Teala’dan anne ve babalara nasip edilen bir nimet, emanet ve kimi zaman da bir sınavdır. Anne ve babaların birincil vazifesi bu emanete sahip çıkarak ahlaklı bireyler yetiştirmektir. Bu zaman diliminde çocuk annesini sevgi, babasını da bir güç sembolü olarak benimser. Dolayısıyla da ebeveynlerine karşı olan beklentisi birbirinden bir miktar farklıdır.

Baba, çocuk için hem bir liman hem de bir pusula gibidir. Bu bakımdan babaya karşı olan beklenti sığınma ve yol göstericilik şeklindedir. Doğru iletişim kurmayı başaran baba ve çocuk arasında bu beklenti karşılanır. Zorlama, hiddet, tehdit ve şiddetin böylesine bir iletişimde yeri yoktur.

Birçok kültürde benzer olarak baba geçimi sağlayan ve sevgisini göstermeyen bir yapıdadır. Oysa çocuğun babadan beklentisi yalnızca maddi ihtiyacının karşılanması değil; büyük bir sevgiyle sarılıp kucaklanmaktır. Babaların içindeki bu sevgi ve güç çocukla karşılandığı takdirde ayakları yere basan ve sağlam bireyler yetiştirilmesi mümkün olur.

Kısacası, çocuk dünyaya gelmeden önce fiziksel bakımdan yalnızca anneye bağlıdır. Doğum sonrasındaki süreçler de çoğu zaman böyle devam eder. Oysa çocuklar annelerine olduğu kadar babalarına da ihtiyaç duyarlar. Bu dönemde gelişen baba ve çocuk iletişimi, kişinin yetişkinlik döneminin nasıl geçeceğinin de temelini atar.

YAZI: İPEK ATACAN