Gelişimsel stres nedenleri neler?

Zihinsel Sağlık İpek Atacan
kız çocuğu kumsalda
Jonathan Borba-Unsplash

Büyümeye başlayan çocuklarda gelişimsel stres nedenleri kronolojik bir sıraya bağlıdır. Buna göre çocuk ve ergenlerde görülen stresin nedenleri birbirinden farklıdır. Ancak her iki durumda da stresin vereceği zararları minimuma indirmek gerekir. Çocuklara stresle başa çıkmanın yöntemlerini öğretmek de ailelerin görevleri haline gelir.

Çocuklarda stresin belirtileri nelerdir?

Henüz gelişim dönemine giren çocuklarda stresin oluşturduğu etkiler saklanamaz. Agresiflik, öfke kontrolünde sorunlar, yalnız kalma veya aşırı sosyalleşme durumları görülebilir. Aile içinde tartışmaların artmasına neden olan bu durumlar çocukların daha stresli hissetmesine neden olur. Saldırgan bir yapıya bürünerek kendilerini korumaya çalışırlar.

Aşırı stres altında olmak bazı hastalıklara yakalanmaya neden olabilir. Kanser, organ yetmezlikleri, obezite, diyabet, kalp problemleri meydana gelebilecek en ciddi sonuçlardır. Bunların yanında sürekli baş ağrısı, mide bulantısı, karın ağrısı, psikolojik rahatsızlıklar da görülebilir. Beraberinde uyku sorunları, beslenme bozuklukları, kronik yorgunluklar oluşarak vücut direnci düşürülebilir.

Güven eksikliği hisseden çocuklar genellikle stres altında hissederler. Madde ve alkol kullanımına yönelerek yaşadıkları hayattan kaçmaya çalışırlar. Olaylara karşı aşırı tepki verme veya hiç tepki vermeme gibi durumlar içine girerler. İletişim kurmakta zorlanarak kendilerini anlatamaz, karşıdaki insanları dinlemezler.

Ergenlik ve çocukluk döneminde gelişimsel stres nedenleri nelerdir?

Büyüme çağında olan her çocuk zaman zaman kendini aşırı stres altında hissedebilir. Yaşamlarında buldukları en ufak pürüzleri bile gözlerinde büyüterek ciddi bir sorunmuş gibi algılarlar. Bunların asıl nedenleri bedenin ve zihnin aynı anda büyümeye çalışması, hormonlar, çevre etkisi, kimlik bulma arayışıdır.

Aile içinde yaşanan olaylar çocukların gelişimsel stres nedenleri arasında yer alır. Boşanma, aile içi şiddet, sıkça yapılan tartışmalar evin huzurunu kaçırırken çocukları da olumsuz yönde etkiler. Bunların yanında, çocuğun üzerinde aşırı baskı kurulması da strese neden olur. Yanlış hareketlerden dolayı cezalandırma, psikolojik baskı altında hissetme durumları çocukları daha stresli hale getirir.

Stresli hissettikleri anda çocuklara nasıl yaklaşıldığı oldukça önemlidir. Onları anlamaya çalışmadan hareket etmek kendilerini daha kötü hissetmelerine neden olur. Özellikle ebeveynler kendi isteklerine göre değil çocuklarının istekleri doğrultusunda kararlar almalıdır. Ancak hata yapmaması için her daim çocuklarını uyarmaları gerekir.

Stresle başa çıkmanın yolları çocuklara nasıl öğretilir?

Hissedilen stres yalnızca çocukluk ve ergenlik döneminde kalmaz. Zaman zaman yetişkinlik döneminde de bazı zorluklarla karşılaşılarak stres altında kalınabilir. Bu nedenle çocuklara stresle nasıl başa çıkılacağını öğretmek, onların ilerleyen yaşamlarında daha rahat hissetmelerini sağlar.

Çocuklarla iletişim kurarken ilk yapılması gereken doğru bir örnek göstermektir. Bu örnek çevredeki bir kişiden ziyade çocuğun kendisidir. Daha önce yaşanan bir zorluğu nasıl atlattığını, umutsuz olduğu halde nasıl başarıya ulaştığını ona hatırlatmak gerekir. Yeniden aynısını yapabileceğini hatırlatmak kendisini daha az stresli hissetmesini sağlar.

Stresin beraberinde getirdiği duygular iç açıcı değildir. Bu nedenle çocukları kendilerini daha rahat hissedecekleri aktivitelere göndermek gerekir. Tek bir odak noktası yerine ana odağın yanında küçük uğraşlar edinmesi sağlanmalıdır. Böylelikle stresin ve getirdiği duyguların kontrol edilmesi daha kolay hale gelir.

Kısaca, çocuklar da en az yetişkinler kadar stres içinde yaşarlar. Üstelik yaşadıkları stresi kontrol edemedikleri için bedensel ve zihinsel anlamda zarar görebilirler. Öncelikle aile içinde yaşanan bir sorun varsa onları çözmek, ardından çocuklara stresle başa çıkabilmeyi öğretmek gerekir. Çocuklara sevdikleri bir aktiviteden yardım alarak duyguları nasıl kontrol altında tutabileceği deneyim kazanması sağlanarak gösterilmelidir.

Enjoy Ali Huda! Exclusive for your kids.