Güvenli Gıda, Fıtrata Uygun Gıda

ID 164626701 © Nataliia Mysak | Dreamstime.com
ID 164626701 © Nataliia Mysak | Dreamstime.com

Günümüzde bilinçli tüketicilerin sayısının giderek artması ve tüketilen gıdaların besin içeriğine, güvenirliğine, sağlıklı olmasına daha çok önem verilmesi ‘Gıda Güvenliği’ ni en başta gelen toplumsal konulardan biri haline getirmiştir.

Beslenme ile ilgili temel sorun gıda güvencesi ve gıda güvenliğidir. Gıda güvenliği, gıdaların tarladan sofraya kadar olan zincirini kapsamaktadır. Gıda güvenliğinin sağlanmasının temelinde güvenli hammadde bulunması gelmektedir. Ancak bu noktalarda bazı sorunlar ortaya çıkmaktadır. Bitkisel ve hayvansal hammaddelerde oluşan fiziksel, kimyasal ve mikrobiyolojik olumsuz etkenler insan sağlığı açısından tehlike oluşturmaktadır. Bu nedenle, bitkisel ürünlerde kullanılan pestisit kalıntılarının tespiti, hayvansal ürünlerde hastalıkların izlenmesi ve bu ürünlerin işlenmeden önce kontrolü, bunları işleyecek tesislerin koşullarının belirlenmesi, gıda güvenliği açısından en belirleyici konulardır.

Gıda Güvenliği, gıdaların amaçlanan kullanımına uygun olarak hazırlanması ve tüketildiğinde tüketicilere zarar vermemesi anlamına gelmekle birlikte, mikrobiyolojik risk etkenleri nedeniyle içinde hijyen başta olmak üzere pestisitler, antibiyotikler, ağır metal kalıntıları gibi kimyasal risk etmenlerini de kapsamaktadır. Gıda güvenliği tam olarak; gıda kaynaklı hastalılara neden olan biyolojik, fiziksel ve kimyasal etkenleri önleyecek şekilde gıdaların işlenmesi, hazırlanması, depolanması ve nihai tüketiciye sunulmasını tanımlayan bilimsel bir sistemdir. Güvenli gıda da bu sistem içine üretilmiş gıdayı tanımlamaktadır.

Gıda güvenliği konusunda yaşanan sorunları önlemek ve ekonomik kayıpları azaltmak amacıyla gelişmiş ülkelerde gıda güvenliği ile ilgili uluslararası bir takım uygulamalar başlatılmıştır. Hijyen standartlarına uygun üretim yapılması ve üretilip satılan her parti ürünün güvenli olması isteniyorsa işletmelerde Gıda Güvenliği Kontrol Sistemi kurulmalı, sürekliliği sağlanmalıdır.

Gıda güvenliğinde; yeterli gıdaya hiç ulaşamama, ulaşılan gıdanın sağlıksız olması ve hastalıklara neden olması, ulaşılan gıdanın besleyici değerinin olmaması, gıdanın tüketiciye ulaşması aşamasında gıdanın bozulması, bilgi kirliliği, kalitesinin üzerinde fiyatlarla piyasaya sunulması nedeni ile gıdaya herkesin olması gerektiği şekilde ulaşamaması gibi sorunlar öne çıkmaktadır. Bu kapsamda; tarım ürünlerinin yetiştirilmesinde ve bunların işlenerek tüketicinin sofrasına kadar olan tüm aşmalarında herkesin gıda güvenliğine karşı sorumlu olduğunu unutmamalıdır. Sağlıklı bir yaşamın sürekliliğinin sağlanmasında yeterli ve dengeli beslenmenin önemini anlamak ve anlatmak oldukça önemli bir görev olarak algılanmalı ve toplumun güvenilir gıdaya erişiminin sağlanması, başta devlet olmak üzere ilgili tüm kurum ve kuruluşun asli görevleri arasında görülmelidir.

Covid-19 salgın sürecinde hemen tüm dünyada toplumların gıdaya erişiminin yanı sıra, gıda güvenliği konusu da gündemde önemli bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Yaşanan bu süreç ile dünyadaki mevcut tarım ve gıda sektörünün kırılganlıkları gündeme gelmiştir. Bu durum, tüm insanları bu konu üzerinde tekrar düşünmeye sevk etmiştir. Salgın süreci birincil tarım ürünleri üretiminden başlayarak gıda sistemlerine önem verilmesini ve direnç kazandırılmasının gerekliliğini göstermiştir.

Güvenli gıda aynı zamanda fıtrata uygun gıda demektir. Dinimiz rızkın temizliğine üç açıdan vurgu yapar: Kul hakkı karışmamış helal nimet olmak, doğal niteliğini yitirmemiş olmak, taze ve temiz olmak. Kuran’da birçok ayette gıdalar için kullanılan ‘tayyip’’ kelimesi bu üç özelliği aynı anda ifade etmektedir. Çünkü helal, temiz ve doğal olmayan gıdaları tüketmek insanın hem dini hayatını hem de fiziki ve biyolojik yapısını olumsuz yönde etkilemektedir. Kuran, insanın yaratılıştan sahip olduğu manevi üstünlüğü, koruyabilmesi için doğasına uygun helal ve temiz gıdalarla beslenmesini buyurur: “Andolsun, biz insanoğlunu şerefli kıldık. Onları karada ve denizde taşıdık. Kendilerini en güzel ve temiz şeylerden rızıklandırdık ve onları yarattıklarımızın birçoğundan üstün kıldık. (İsra, 70. Ayet). Bu ayetten de anlaşıldığı üzere insan onuru ve fıtratının korunmasında gıdanın rolü düşündüğümüzden çok daha büyük.