Hak yeme ile ilgili İslam ne diyor?

Helal Contributor
hak yeme
Psisaa-Dreamstime.com

Barışın, iyiliğin, doğruluğun hakkın dini İslam’da hak yeme ile ilgili buyrulmuştur? Kul hakkı yemenin hükmü, günahı nedir? Beşeri ilişkilerdeki doğruluğumuz bizi asıl biz yapan kavramların başında gelir. Peki, kul hakkı yeme kavramı dinimizde nasıl işlenmiştir?

İslam’da hak yeme kavramı nasıl ele alınmıştır?

Öncelikle hak yeme kavramı ile ilgili Kur’an-ı Kerim’de birçok ayetin olduğunu hatırlatalım. Ayrıca pek çok da hadisi şerif mevcuttur. Öte yandan bir kişi, bir kulun hakkını yediyse ve o kişi kendisini affetmezse Yüce Allah da bunu bağışlamayacaktır. Bizler müminler olarak haksız yere başkalarının rızkına el sürmememiz gerektiği bilinciyle yaşamlı, bu idrakta tüm hayatımızı idame ettirmeliyiz.

Helallik alma kavramı hak almama anlamında çok önemlidir. Çünkü bilerek ya da bilmeyerek bir kişinin hakkına girdiysek bu dünyada muhakkak o hakkını helal etmesini sağlamalıyız. Kul hakkı bu dünyada ödenmelidir.

Helallik istemek neden çok mühim?

Öncelikle ticaret hayatında bir işten ayrılırken, bir ortaklığı bitirirken, alacak verecekler ödendikten sonra en son helalleşmek gerekir. Çünkü bilerek ya da bilmeyerek hak alınmışsa ya da hak geçmişse karşılıklı olarak helalleşerek bu haklardan muaf olunur. Böylece bu dünyada haklarımızı kullar olarak ödemiş oluruz.

Helalleşmek aynı zamanda vefat etmek üzere olan yakınlarımızdan, anne, babalarımızdan da alınmalı. Helallikleri hayattayken sık sık sorulmalı ve alınmalı. Sevdiklerimiz hayattayken sık sık “Bana hakkını helal eder misin?” diye sorulmalı. Aynı şekilde biri sizden helallik isterse o kişiye “Helal olsun” yanıtını direkt olarak söylemek de çok önemlidir. “Aa aşk olsun. Olur mu hiç hak, ne hakkı canım?” gibi cevaplar verilmemelidir.

Kesin olarak “Helal olsun” denmelidir. Bu şekilde sizden helallik isteyen o kişinin bu dünyadaki hak hukuk hesaplaşmasını tamamlamasına doğru bir şekilde katkıda bulunmuş olursunuz. Bir insanın hakkını yemek sadece maddi olarak gerçekleşmez. İnanç, yaşama hakkı, namus, kişilik hakkı gibi kavramları da kapsar.

Kur’an-ı Kerim’de ne buyrulur?

İnsanın hayatını fıtratına uygun olarak dosdoğru yolda, yani Allah yolunda yaşamasını buyuran Kur’an-ı Kerim’de hak yeme üzerine birçok ayet vardır. O ayetlerinde birinde de şöyle buyrulmuştur:

“Haksızlıkla yetimlerin mallarını yiyenler şüphesiz karınlarına ancak ateş tıkınmış olurlar. Zaten onlar alevlenmiş ateşe gireceklerdir.” (Nisa Suresi, 10. Ayet)

Nisa Suresi’nin bu ayetinden de anlayacağımız üzere Yüce Allah’ın katında hak yeme büyük günahtır. Hak yeme, haksızlık yapmak gibi konularda Kur’an-ı Kerim’de ayrıca şöyle buyrulmuştur:

“Akrabaya, yoksula, yolda kalmışa hakkını ver ve israfta ileri giderek boş yere, haksız yere malını saçma, savurma.” (İsra Suresi, 26. Ayet)

Bu ayette buyrulduğu üzere hak yemenin kötü olduğu kadar israf etmenin de günah olduğu vurgulanır. Hak yeme insanın kendisi için de kötü davranmasıdır bu anlamda.

Hak düşmanınızın da olsa teslim etmelisiniz

Bir kimseye düşmanlık beslesek de adil olmalıyız. Adaletli, hak yemeyen tavrımızı düşmanımız dahi olsa korumalıyız. “Hakk” Esmaül Hüsna’lardan biridir, yani Yüce Allah’ın 99 adından biridir. Dolayısıyla söz konusu hak olduğunda kişilerden bağımsız olarak hakkı düşmanınız dahi olsa teslim etmek gerekir.

Söz konusu hakkın sahibi nasıl; düşmanımız da olsa teslim etmeliysek; aynı şekilde haksız olan evladımız, kardeşimiz, annemiz, babamız, eşimiz dahi olsa haksızlık karşısında aynı dik duruşu göstermeliyiz.

Hak yememek kadar haklının yanında olmamak da doğru değildir. Bu anlamda değerlendirecek olursak Hakk olan Allah’a karşı gelmek, saygısızlık etmek; kul hakkı yemekle aynıdır.

YAZI: ŞEBNEM CENGİZALP 

 

 

Enjoy Ali Huda! Exclusive for your kids.