Hayır ve şer kavramları nasıldır?

Yeni Başlayanlar için İslam 14 Oca 2021 Contributor
hayır ve şer kavramları
Mark James-Unsplash

İslam’da iyiliği ve kötülüğü temsil eden kelimeler hayır ve şer kavramları olarak bilinir. Bu bakımdan hayır, kişiye fayda veren iş, iyilik ve davranışlardır. Şer kavramının manası ise cezaya müstahak sayılan halledir. Buradan da anlaşılacağı üzere şer bünyesinde sayılan iş ve davranışlar, Allahü Teala tarafından hoş karşılanmazlar.

Kur’an-ı Kerim ayetlerinde hayır ve şer kavramları nasıl işlenir?

Kur’an-ı Kerim içerisinde yer alan emir ve hükümlerin hepsi Müslüman kimsenin iyiliği içindir. Bundan sebeptir ki kimi yerlerde insana türlü öğütler verilir; kimi yerlerde de önceki topluluklardan örnekler verilir. Müslümanların temel kaynağı sayılan Kur’an-ı Kerim’de hayır ve şer kavramları da yer alır. Konuyla alakalı ayeti kerimelerden birinde şöyle buyrulur:

“Size zor geldiği halde savaş üzerinize farz kılındı. Hakkınızda hayırlı olduğu halde bir şeyden hoşlanmamış olabilirsiniz. Sizi için kötü olduğu halde bir şeyden hoşlanmış da olabilirsiniz. Yalnız Allah bilir, siz ise bilemezsiniz.” (Bakara Suresi 216. Ayet)

Buradan da anlaşılacağı üzere insan fıtratı gereği bazı şeylere arzu duyar, onları elde etmek için çabalar, hatta çoğu zaman direnir. Bu direncin çoğu zaman sebebi insanın kendi nefsidir. Kişi, nefsinin peşine düştüğü vakit tevekkül etmeyi bırakır.  Hatta istedikleri olmayınca isyana dahi düşebilir. Oysa, ancak Allahü Teala bir hususta hayır mı yoksa şer mi olduğunu bilecek kuvvete sahiptir.

Şerden korunma yolları nelerdir?

Dünya yaşamı ve buradaki zorlukların ardından, nimetlerle dolu bir cennet ve ahiret yaşamı vardır. Hayır ve şer arasındaki ilişkide bir bakımdan dünya ve ahiret arasındaki ilişkiye benzer. Dünyada şer olmasa, kişi kendine verilen hayrın ve nimetlerin kıymetini bilemez. Bu bakımdan insan için şer gibi nitelendirilen olaylar aslında hayırlı işlere açılan birer kapı olabilir.

İslam inancında insanlara şerden nasıl korunabilecekleri anlatılır. Bunun için salih Müslümanlara sabır etmeleri, şükür ve tevekkül halinde olmaları öğütlenir. Şeytanın ve diğer varlıkların şerrinden korunmak içinse Felak ve Nas Suresi okunması tavsiye edilir.

Her şerde bir hayır olduğunu gösteren hikayeler nelerdir?

“Her şerde bir hayır vardır” cümlesi gündelik yaşamda bile sıklıkla karşımıza çıkar. Tecrübe sahibi büyüklerimiz, bu konuyu daha önce deneyimlemiş olduklarından küçüklerine türlü nasihatler verir. Dolayısıyla hayır ve şer ile alakalı olan türlü hikayelerle onlara bu durumu anlatmaya çalışırlar. Bu hikayeci anlatım dili hem onların daha iyi öğrenmesini hem de kimi zaman eğlenmelerini sağlamaktır.

Başımıza gelen ufak tefek aksilikleri düşündüğümüzde aslında küçük işlerde dahi hayır ve şer bağlantısı kurmak mümkündür. Tarihsel dönemler ve bazı dönüm noktaları incelendiğinde de yine bu bağlantı kurulabilir. Bu sebeple hikayelerin yanında gerçek olaylara da bakılabilir. Hicret, şer ve hayrın görülebileceği en güzel örnektir.

Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed zamanında, kendisi de dahil olmak üzere iman eden Müslümanlara türlü eziyetler edilir. Sonunda da Müslümanlar Mekke’den Medine’ye göç etmek durumunda kalır. Evini, yurdunu ve düzenini bırakan Müslümanlar açısından bu bir şermiş gibi görülebilir. Ancak Hicret, sonrasında Mekke’nin fethi gibi hayırlara vesile olur.

Hicret örneğinden de anlaşılacağı üzere bizlerin şer olarak nitelendirdiği işler aslında yeni bir hayrın anahtarı olabilir. Kur’an’da da bahsi geçtiği üzere bunu yalnızca Allahü Teala bilir. Bizlere düşen başımıza gelen her işe sabretmek ve şükretmektir.

YAZI: İPEK ATACAN