SalamWebToday Haber Bülteni
Haftalık SalamWebToday makalelerini almak için kaydolun!
Üzgünüz, şu nedenden dolayı hata oluştu:
Abone olarak, SalamWeb Şartları ve Gizlilik Politikası 'nı kabul etmiş olursunuz.
Haber bülteni yazıları

Hayvan hakları nelerdir? İslam’da nasıldır?

Doğal Çevre 24 Ara 2020
amy-chen-Vg8UcHGvRbg-unsplash
Amy Chen-Unsplash

İslam’da insan hakları nelerdir sorusu kadar hayvan hakları nelerdir sorusunun cevabı da sıklıkla araştırılan bir konudur. Hayvanların bir kısmına hem isim hem de vasıfları kullanılarak Kur’an-ı Kerim’de yer verilir. Bu bağlamda, Allahü Teala’nın tüm canlı ve cansız varlıkların yaratıcısı olduğu hatırlatılmaktadır. Buradan da anlaşılacağı üzere dinimizde hayvanlara karşı koruyucu bir tutum yer almaktadır.

Kur’an-ı Kerim içerisinde nasıl geçer?

Kur’an’da yer alan bir ayeti kerimede şöyle buyrulur:

“Yeryüzünde yürüyen hayvanlar ve gökyüzünde iki kanadıyla uçan kuşlardan ne varsa hepsi sizin gibi topluluklardır. Biz kitapta hiçbir şeyi eksik bırakmadık. Nihayet (hepsi) toplanıp rablerinin huzuruna getirileceklerdir.” (En’am Suresi, 38. Ayet)

Buradan da anlaşılacağı üzere hayvanlar da tıpkı insanlar gibi yaşam ve ölümle yüzleşen canlılardır. Onların da dönüşü bizler gibi Allahü Teala’ya olacaktır.

İslam hukukuna göre hayvan hakları nelerdir?

Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’e dair günümüze ulaşan hadislerde hayvanlara karşı gösterilen her türlü kötü davranışın yasaklandığı görülür. Hz. Muhammed’e peygamberlik vazifesi iletilmeden önce Arap toplumunda ne insana ne de hayvana değer veriliyordu. Bu bağlamda, zayıf insanlar köle olarak satılıyor, hayvanlarsa türlü eziyetlere hedef oluyordu.

Hz. Muhammed’e ilk vahyin tebliğ edilmesinden sonra hayvan hakları da belirginleşmeye başladı. Buna göre; bir hayvanı hedef tahtası olarak kullanmak ve keyfi sebeplerle öldürmek kesin olarak yasaklandı. Buna karşılık, hayvanlara iyi davranmak ve onlara karşı merhametli olmak emredildi.

Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed, her konuda olduğu gibi hayvanlara yaklaşımıyla da Müslümanlara örnek olmuştur. Bu bakımdan kendisi, aç bırakılan ve çok çalıştırılan bir devenin genç sahibini tatlı bir dille uyarmıştır.

Hayvanlara eziyet etmenin günahı nedir?

Allahü Teala tıpkı insana olduğu gibi hayvana da dünya üzerinde yaşayabileceği bir ortam yaratmıştır. İki canlı arasındaki en temel fark insana irade verilmesidir. Yani insanlar, dünyada yaptıkları tüm eylemlerden ahiret yaşamında da sorumlu tutulurlar. Oysa hayvanlar açısından böyle bir durum yoktur.

Kur’an-ı Kerim ayetlerinden ve hadis rivayetlerinden anlaşılacağı üzere İslam’da hayvan hakları nelerdir sorusunun kapsamlı bir cevabı vardır. Buna göre, kişi sırf zevk olsun diye bir hayvanı öldüremez. Hatta hayvanların aç bırakılması ve işgücü açısından fazla zorlanmaları bile yasaktır. Buna rağmen, dünyanın farklı coğrafyalarında hayvanlar eziyet görmeye devam etmektedir.

Hayvan haklarına riayet etmek her insanın vazifesidir. Bunun aksinin yaşandığı durumlarda Allahü Teala’nın azabı büyük olur. Buna göre, bir hayvana haksız yere işkence etmenin neticesi kişinin ahiret yaşamında cehennemi tatması olabilir. Hayvan haklarına uyulmadığı için helak edilen bir takım topluluklar olduğu da bilinir. Semud kavminin helakı da bu sebeple olmuştur.

Kur’an’da bahsi geçtiği üzere Salih peygamberin kavmi Semud’dur. Bu kavim Allah tarafından gönderilen bir devenin su içmesine engel olmuş, otlamasına izin vermemiş ve deveye işkence etmişlerdir. Deveye karşı layık gördükleri bu davranışlardan dolayı da Allah tarafından helak edilmişlerdir.

Neticede, hayvan hakları hem İslam hukukunda hem de günümüz anayasalarında ele alınan bir konudur. Ancak insanlar sırf kendilerinden güçsüz gördükleri için bu canlılara eziyet etmeye devam etmektedir. Oysa bir insan ya da hayvan olması fark etmeksizin bir canlıya eziyet etmenin ve onu öldürmenin dinimizde bir yeri yoktur. Bu tip davranışlar kişiye bir fayda sağlamaz, aksine cehennem ateşinin artmasına neden olur.

YAZI: İPEK ATACAN