Hudeybiye Antlaşması’nın Önemi Nedir?

rodion-kutsaev-PEm_sLmJT-w-unsplash
Fotoğraf: Rodion Kutsaev-Unspalsh

Hudeybiye Antlaşması, İslam tarihi açısından bir dönüm noktası olarak kabul edilir. Bu sebeple de oldukça önemli bir yere sahiptir. Bu antlaşma 628 senesinde imzalanmış ve Müslümanlar ile Mekkeli müşrikler arasındaki barışın bir işareti olmuştur. Antlaşmanın adı, yakınlardaki bir köyden alınmıştır. Antlaşma ile birlikte İslam Devleti, Mekkeliler tarafından hukuki açıdan tanınmıştır.

Hudeybiye Antlaşması ne şartlarda yapıldı? Peygamber Efendimiz, 628 senesinin Mart ayında gördüğü bir rüya üzerine umre yapmak amacı ile Mekke’ye doğru yola çıkar. Bu yolculukta kendisine yaklaşık 1500 kadar da Müslüman eşlik eder. Hudeybiye’ye varıldığında, Hz. Muhammed’in devesi Kasva yere çöker ve burada kamp kurulmaya başlanır. Bu esnada Mekkeliler, gelen grubu şehre sokmamaya karar verir. Bunun üzerine Peygamber Efendimiz, Hz. Osman’ı Mekke’ye elçi olarak gönderir.

Mekkeli müşrikler, Hz. Osman’ın umre için geldikleri yönündeki açıklamalarına kulak asmaz, ona sert tepkiler verirler hatta kendisini hapse atarlar. Bazı kimseler de Hz. Osman’ın şehit edildiğine dair haberler yaymaya başlar. Bu olaylar sonrasında Hz. Muhammed, savaş kararı alır ve çevresindeki herkes de ona biat eder. Kureyş’ten Müslümanların denenmesi amacı ile ufak bir birlik gönderilir. Bu birlik Müslümanlar tarafından esir alınınca da antlaşmaya razı olunur ve antlaşma Hz. Ali tarafından yazılır.

Hudeybiye Antlaşması neler içerir? Hz. Muhammed ve Mekkeli müşriklerden Süheyl bin Amr tarafından imza atılan Hudeybiye Antlaşması toplamda 5 maddeden oluşur. Bu maddelerden ilk ikisi antlaşmanın geçerlilik süresi ve esirler ile ilgilidir. Bu bağlamda, Hudeybiye Antlaşması on sene geçerlidir. Her iki taraf da aldığı esirleri serbest bırakmakla yükümlüdür. Antlaşmanın diğer maddeleri ise aşağıdaki gibi sıralanmaktadır.

Müslümanların Kabe ziyareti 628 senesi için yapılmayacak, diğer seneye kalacaktır. Diğer yıl ziyarete gelenler şehirde 3 gün kalacak ve bu zaman zarfında müşrikler şehirden uzaklaşacaktır. Müslümanlar ve müşrikler temas kurmayacaklardır. Kureyş kabilesinden bir kimse Müslüman bile olsa Medine’ye sığınırsa iade edilecektir. Ancak Medine’den bir kimse Mekke’ye sığınırsa iade olmayacaktır. Geri kalan Arap kabilelerinden dileyenler Müslümanlarla beraber, dileyenler de Kureyşliler ile beraber hareket edebilecektir.

Hudeybiye sırasında yaşanan mucize nedir? Hudeybiye’nin olduğu gün Müslümanlar hem susuz hem de abdest alamamış bir biçimde Peygamber Efendimiz’in yanına gelirler. Hz. Muhammed bu esnada elinde küçük bir su kabı tutuyordu. Kendisi ashabına neyiniz var diye sorduğunda, “Abdest almak ve içmek için önünüzdekinden başka suyumuz kalmadı” cevabını alır. Bunun üzerine Peygamber Efendimiz, ellerini su dolu kaba sokar ve parmakları arasından su akmaya başlar. Orada bulunan tüm Müslümanlar onun parmaklarından akan suyu hem içip hem de abdest alırlar.

Hz. Cabir bu olayı aktarırken kendisine o gün kaç kişi oldukları sorulur. O da, “Eğer yüz bin kişide olsak su yetecekti, fakat biz bin beş yüz kişi idik.” (Buhari) cevabını verir.

Hudeybiye Antlaşmasının Müslümanlar açısından önemi nedir? Hudeybiye Antlaşması, İslam tarihinin dönüm noktalarından biridir. Bu bağlamda, antlaşma ile birlikte Mekkeli müşrikler Müslümanların siyaset sayfasındaki varlıklarını hukuki açıdan kabul etmişlerdir. Bunun yanı sıra savaş dönemi sona ermiş ve bununla birlikte de barış ortamı oluşmuştur. Barış ortamının sağlanması İslamiyet’e geçiş hızını da doğrudan etkilemiş ve bunu artırmıştır. Bu antlaşmanın Müslümanlara sağladığı en büyük yarar ise Mekke’nin fethinin kolaylaşmış olmasıdır. Antlaşmadan yaklaşık 2 sene sonra Mekke fethedilmiş ve burada huzur ile barış hakim kılınmıştır.