Hz Muhammed’in hutbesi nasıldır?

İslam Contributor
Hz Muhammed'in veda hutbesi
Ivan Jevtic-Unsplash

Müslümanlar için en önemli hutbe, Hz Muhammed’in hutbesi olarak kabul edilir. Bu hutbenin diğer ismi Hz. Muhammed’in vefatından önce verdiği son hutbe olduğu için veda hutbesidir. İçinde bulunan öğütler sayesinde İslam’ın nasıl bir din olduğu bir kez daha hatırlatılıp tüm insanlık Allah’ın yoluna davet edildi.

Hutbe verilmesinin amacı nedir? Kelime anlamıyla öğüt anlamına gelen hutbe, İslamiyet’te oldukça önemli bir konuma sahiptir. Özellikle Cuma günleri imam tarafından verildiği için düzenli olarak insanlara fayda sağlamayı amaçlar. Bayram günlerinde de verilebilen hutbeler, insanlara çeşitli öğütler ve tavsiyelerde bulunur.

Hutbelerin ortak amacı İslam’a bağlı kalınmasını sağlamaktır. Güncel olaylar karşısında İslam’ın görüşünü cemaate anlatarak, halkın nasıl davranması gerektiğini anlatır. İmamın okuduğu dualarla birlikte söylediği cümlelerin tamamı hutbeye dahildir.

Hz. Muhammed tarafından başlatılan ve imamlar tarafından devam ettirilen hutbe, bir gelenektir. Çeşitli zamanlarda kılıçlarla birlikte hutbe verilen camiiler bulunur. Hutbeler öğretici özelliklere sahip olduğu için imamın dinlenmesi, camide dikkat dağıtıcı işlerle uğraşılmaması gerekir. Öyle ki, kişinin yanında bulunan kişiye susmasını söylemesi bile doğru bulunmaz.

İslamiyet’in doğru yaşanmasında Hz Muhammed’in hutbesi neden önemlidir?

İnsanlara değer veren Allah, onların rahat edebilmesi için düzen içinde bir evren yarattı. Bu evrende insanların birbirlerine nasıl davranması ve çevreyle ilişkisinde nasıl olması gerektiğini anlatmak içinse dinleri gönderdi. Dinlerin ortak amacı Allah’ı tanıtmak, insanları Allah’ın istediği yola davet etmektir. Peygamberler de çeşitli hutbeler sayesinde halklarını Allah yoluna çağırır, dinlerini anlatırdı.

Son verilen hutbe olan veda hutbesi, İslam’ın doğru yaşanmasını sağlayan pek çok tavsiyeyi içerir. Veda haccıyla birlikte 124000 Müslümana verilen Hz Muhammed’in hutbesi özellikle insan haklarına saygı duyulması gerektiğini anlatır. Bu sayede insanlara Allah için değer verilmesini, canlarına ve mallarına zarar verilmemesini öğütler.

Veda hutbesinin konuları arasında İslam sayesinde kan davalarının bittiği, müminlerin birbirleriyle kardeş olduğu bildirildi. Haram olan işlerle birlikte bu işlerden uzak durulması gerektiği öğütlendi. Sahip olduğu evrensel mesajlar yalnızca müminlerin değil her insanın dikkat etmesi gereken konulara dikkat çeker.

Hz. Muhammed tarafından verilen hutbenin geçerliliği sürmektedir. Bu bağlamda, İslamiyet devam ettiği sürece hutbede verilen öğütlere uymak bir sorumluluktur. İnsanların eşit olduğunu ve birlik içinde yaşanması gerektiğini anlatan bu hutbe, Hz. Muhammed tarafından verilen en değerli hutbedir.

Hz. Muhammed verdiği hutbelerde nelere dikkat ederdi?

Bir hutbenin hazırlık ve sunum olmak üzere iki aşaması bulunur. Hazırlık aşamasında o konuyla ilgili yeterli bilgiye sahip olmak gerekir. İslamiyet’in peygamberi olduğu için Hz. Muhammed verdiği hutbelerde yeterli bilgiye sahipti. Bu bağlamda konuşacaklarını özenle belirler, hangi konuya dikkat çekmek istiyorsa o konuda yoğunlaşırdı.

Sunum aşaması, hutbenin insanlara bildirildiği ve gereken mesajın iletildiği aşamadır. Bu aşamada Hz. Muhammed konuyu iyi bir şekilde, herkesin anlayabileceği düzeyde anlatırdı. Ses tonunu ve beden dilini etkili biçimde kullanarak karşısındaki insanlarla iletişim kurardı. Göz temasında bulunarak hutbenin cemaat üzerinde etkili olup olmadığını ölçerdi.

Kısaca, hutbe, dini konularda verilen öğütler ve yapılan dualarla birlikte Cuma ve bayram günlerinde imamların yaptığı konuşmaya denir. Günümüzde devam eden hutbe geleneği Hz. Muhammed’le birlikte başladı. En önemli hutbe, Hz. Muhammed’in vefatından önce veda haccıyla birlikte verdiği veda hutbesidir. İçerdiği evrensel mesajlar sayesinde veda hutbesi, özellikle İslam’ın doğru anlaşılması ve yaşanması için önemlidir.