ibni Sina’nın ilacı Covid-19 tedavisine nasıl umut oldu?

Fiziksel Sağlık 17 Nis 2021 Contributor
ibni sina kimdir
İllüstrasyon: Yeni Akit.

Romatizmal hastalıkların tedavisinde mucizeler yaratan ve ibni Sina’nın ilacı olarak bilinen ‘kolşisin’ çiğdem çekirdeğinden elde edilen bir şifa kaynağıdır. Mısır’da bulunan Ebers Tıp Papirüsü’nde yazıldığı üzere romatizma ve şişlik tedavisi için kullanılan kolşisin, İbn-i Sina’nın yanından ayırmadığı mucizevi ilaç olarak biliniyor.

Adını güz çiğdemi çiçeğinin latince isminden alan kolsişin, genellikle gut ve FMF (Ailevi Akdeniz Ateşi) hastalığı tedavisinde kullanımı yaygın olan bir ilaç. İlk kullanımı Eski Mısır’a kadar uzanan bu maddenin kanser tedavisinde de oldukça etkili olduğu son yıllarda yapılan araştırmalarla destekleniyor.

Enfeksiyonlar üzerinde etkili olmasıyla araştırmacıların dikkatini çeken kolsişin Pandemi sürecinde Covid-19’a da çare olduğu kanıtlandı. Covid-19 mağduru yoğun bakım hastalarında ölüm oranını azalttığı gözlemlendi.

ibni Sina’nın ilacı kolşisin nedir?

Covid-19 tedavisinde hastalar üzerinde iyileştirici etkisi kanıtlanan kolşisin, zambak ailesinden Colchicum autumnale ve Gloriosa superba bitkilerinden elde ediliyor. Çiçekler mora dönük pembe renklerdedir ve altı lobludur.

Antik dönemlerden beri bilinen ve antifibrotik, anti inflamatuar ve lipid peroksidasyon etkileri olan bir moleküldür. İlk olarak milattan önce zehir kategorisinde sınıflandırılan ilaç, milattan sonra 500’lü yıllarda eklem ağrılarını hafifletmek amacıyla kullanılmaya başlanmış.

19. yüzyıl başlarında gut tedavisinde de etkili olduğu görülen ilacın, günümüzdeki kullanım alanları da geçmiştekilerle benzerlik gösteriyor. Kolşisin temel olarak, intrasellüler tübüline bağlanarak, hücre iskeletinin çok önemli parçalarını oluşturan mikrotübül polimerizasyonunu inhibe ederek vücutta faaliyet gösteriyor.

Behçet hastalığını tedavi etmek için kullanılan ilaç, gut hastalığında steroidlere nazaran daha az tercih edilmesine rağmen iyileşme sürecinde olumlu gelişmeler yaratıyor. Kolşisinin diğer kullanım alanları da akdeniz ateşinin önlenmesi ve çeşitli romatizmal hastalıklarının tedavisini kapsıyor.

Aynı zamanda kanser tedavisi için de umut olacağı düşünülen ilaç üzerindeki araştırmalar devam halen devam etmekte. İki Türk doktor, kolşisini ilk kez kalp hastaları üzerinde deneyip tedavisinde olumlu sonuçlar elde ettikten sonra, korona virüs salgınının ardından birçok ülkede yoğun bakım hastaları üzerinde de denenmeye başlandı.

Kolşisin, Covid-19 hastalarında ölüm oranlarını azaltıyor

Uzmanlar, kolşisinin korona virüse karşı enfeksiyon önleyici ve iltihap çözücü olarak kullanılabileceğini belirtiyor. 2020’nin Mart aylarında korona virüs vakalarının en yoğun yaşandığı İtalya, İspanya ve Rusya’da kullanıldı. Hastalığı ayakta geçiren vakaların iyileşme süresini kısaltan ilaç, yoğun bakımlardaki ölüm oranlarının azalmasında da etkili oldu.

Covid-19 vakalarında kullanılan kolşisin, vücudun savunma mekanizması yavaşlayınca ortaya çıkan sitokin fırtınasını azaltarak hayat kurtarıyor.

Korona virüsü kalp kasını tuttuğu zaman kasın çalışmasını güçleştirerek kalbin çalışma kapasitesini düşürüyor. Virüsleri öldürüp kalbin çalışma kapasitesini normale döndüren ilaç, koronalı hastalara umut oluyor. Yoğun bakımlarda dikkat çekici bir başarı oranına sahip olan kolşisin üzerine araştırmalar devam ediyor. İlaç, ülkemizde tez konusu olarak incelenerek uluslararası toplantılarda etkisi tartışılmaya devam ediyor.

İbni Sina’nın mucize çiçekleri bu yıl erken açtı

İbni Sina’nın korona virüse umut olan ilacı kolşisinin kaynağı, acı çiğdem çiçeği bahar gelmeden açtığı gözlendi. Normal şartlarda bahar başlangıcında açan çiçeğin bu yıl şubat başı açması kuraklık işareti olarak nitelendiriliyor. “Öksüz oğlan çiçeği” ve “baharın müjdecisi” olarak da bilinen acı çiğdem çiçeği, mevsim normallerinin üzerinde seyreden hava şartlarından dolayı erken açtı.

Erkenden açan acı çiğdem çiçeği, bölge halkı tarafından kuraklık göstergesi olarak belirtiyor ve doğanın tehlike altında olduğunu gösteriyor. Yüce Allah’ın sonsuz lütuflarından olan acı çiğdem çiçeği, romatizmadan, kansere şimdi ise çağımızın vebası Covid-19’a çare oluyor.