İletişimde Neyi Nasıl Söyleyelim?

ID 91612465 © Robert Kneschke | Dreamstime.com
ID 91612465 © Robert Kneschke | Dreamstime.com

Duygularımız, düşüncelerimiz, kafamızın içindeki her türlü fikrin en etkili ifade yolu konuşmaktır. Etkili ve güzel konuşma üzerine yazılmış sayısız kitabın yanı sıra bu konuda küçük bir araştırma ile bulabileceğiniz yüzlerce eğitim programı da mevcut. Konuşabilen herkesin çabası, iletişimde olduğumuz kişileri etkileme duygu ve düşüncelerimizi olabildiğince net ve ikna edici bir şekilde anlatabilmektir. Bu konuya ciddi şekilde eğilenler ya işleri gereği ya da özel meraklarından dolayı kendilerini bu yönde geliştirme çabası içinde olanlardır. Fakat teknik olarak doğru cümleler kurmak o cümlelerin niteliğini ve kalitesini doğrudan etkileyen bir faktör değil. Kelime dağarcığınızın ne kadar geniş olduğu etkili cümleler kurmanızı da o kadar mümkün kılmakta.

Her alanda ikili ilişkilerde ağzımızdan çıkanlar ile; bir dostu, bir müşteriyi, akrabanızı, hatta eşinizi bile kaybetmeniz de mümkün kazanmanız da. İşte bu kadar önemlidir neyi nasıl söylediğimiz. Uzmanlara göre teknik olarak doğru ve etkili cümleler kurmak öğrenilen bir şey. Fakat gündelik hayatta özellikle yakın ilişkilerimizde kurduğumuz cümleler ne kadar düzgün olursa olsun sertliği yumuşaklığı ile söyleme tarzımız, mesajımızın nasıl algılanacağını belirlemekte. Eleştirel cümleler kurmak belki de en zoru. Çünkü hem karşı tarafı kırmamak hem de yapılan yanlışı dile getirmek zor bir iş. Güzel Türkçemizdeki deyim, atasözleri ve bazı düşünürlerin söylediği güzel sözlere bakalım:

“Bin düşün bir konuş”, büyük lokma ye büyük söz söyleme, az konuşmaktan pek az, çok konuşmaktan sık sık pişman olunur (Confucius), bela insanın sözü üzerine gelir (Hadis-i Şerif), birine başkasının yanında verilen öğüt, öğüt değil hakarettir”. Bunlar gibi deyimler ve sözlerde, bu çağdan çok önceleri de neyi nasıl söylediğimizin önemine dikkat çekilmiştir. Aslında bütün kuralların en başında elbette ki  insanın nefsine ve öfkesine hakim olması gelmektedir. Öfke ile kalkan zarar ile oturur!

Etkili ve güzel konuşmada elbette ki jest ve mimikler ve ses tonunun da etkisi büyüktür. Hatta beden dili, başlı başına bir yazı konusudur. Konumuzu yakın ikili ilişkiler alanında değerlendirecek olur isek konunun önemi daha da ortaya çıkacaktır. Anne babamız, çocuğumuz ya da eşimiz ile olan konuşmalarımızda samimiyet ile saygılı konuşmayı bir birine karıştırmadan, mümkün olduğunca yumuşak olan konuşma üslubumuz ile harikalar yaratabiliriz. Buna çok basit bir örnek olarak eleştirel bir cümle başında “Birçok konuda oldukça başarılısın ama şu konuda daha dikkatli olmalısın, çünkü bu senin başarını direkt etkileyecektir” gibi bir cümlede dikkat edilirse bir övgü ile başlanıp daha sonra eleştirisi yapılacak konu dile getirilmekte. Ve dinleyicinin dikkati çekilmiş olmaktadır. Aksi bir cümle; “bu konuda çok başarısızsın ve böyle giderse hayatın mahvolacak” tır cümlesidir. İki üslup arasındaki fark, iletişimin olumlu ya da olumsuz yönde ilerlemesini belirleyecektir.

Güzel konuşma ile ilgili sözlerin en güzeli ise tabi ki yine Kur-an’ı Kerim’de yer almaktadır:

“Ey iman edenler! Allah’tan sakının ve sağlam söz söyleyin.” (Azap Suresi, 70. Ayet)

“Güzel, yapıcı bir söz, bir bağışlama, ardından bir eziyet gelen sadakadan daha üstündür. Allah Gani’dir, cömertliğine sınır yoktur; Halim’dir, hoşgörüsüne sınır yoktur.” (Bakara Suresi, 263. Ayet)

“Ona yumuşak ve tatlı bir sözle hitap edin; belki öğüt alır, yahut ürperir.” (Taha Suresi, 44. Ayet)

“Allah onların kalplerinde olanı bilir. Onlara aldırma, onlara öğüt ver ve onların içlerine işleyecek güzel söz söyle!”(Nisa Suresi, 63. Ayet)

“Yürüyüşünde doğal ol, sesini alçalt. Şu bir gerçek ki, seslerin en çirkini eşeklerin sesidir.”(Lokman Suresi, 19. Ayet)