İnsan Yaptığı İşlerden Neden Sorumludur?

travel.detik.com

İnsan, hayatının bazı alanlarında seçimler yapabildiği gibi bazı alanlarında da yapamaz. Nerede doğduğu, hangi ırkta olduğu, ailesinin kim olduğu kişinin tercihleri arasında değildir. Kiminle evleneceği, hangi mesleği yapacağı, nerede oturacağı gibi kararları ise kişilerin kendileri verir.

Kader nedir? Sözlükte kader kelimesi ölçü ve miktar anlamına gelir. İslami terim olarak ise, Allah’ın evrende yaşanan her şeyi bildiğini ve buna göre düzenlediği anlamına gelir.

Kader, Allah’ın sıfatlarıyla ilgili bir kavramdır. Allah, insanın yaşayacağı şeyleri, vereceği kararları, içinde bulunduğu davranışların tümünü bilmektedir. İnsanlar ise, dünyada yaptıkları tercihler ile kendi kaderlerini oluşturmaktadır.

Kaza ve kadere iman, imanın şartlarından biridir. Bu, ilahi bir sırdır. Kişiler kaderlerini kendileri belirledikleri için yaptıkları davranışların ve tercihlerin tamamından sorumludur.

İnsan yaptığı işlerden neden sorumludur? Allah, insanı akıl sahibi olarak yaratmıştır. Bu sebeple insan irade sahibi bir varlıktır. Yaptıkları ve yapacakları insanın sorumluluğundadır.

Kur’an-ı Kerim’de yapılması ve yapılmaması gereken şeyler insan için bildirilmiştir. İnsana bu emir ve yasakları yerine getirebilecek kadar kudret de verilmiştir. Verilen kudreti yok sayan bahaneler türetmek, kişinin yalnızca kendini kandırmasına sebep olur.

Allah’ın rızasının kazanılması gereken dünya hayatında yapılacak her davranışın ahiret gününde hesabı sorulacaktır. İyi ameller için mükafatlar, kötü ameller için cezalar bulunmaktadır. Ayrıca bir insanın, amel defteri açılan başka bir insanın yaptığı şeyler üzerinde sorumluluğu yoktur.

İnsanın cüzi iradesini kullanarak verdiği her karar hayatı etkilemektedir. İbadet etmek, iyi ameller işlemek, güzel ahlaklı ve edepli olmak kişilerin kendi elindedir. Yaşanan kötü durumlar karşında şükretmek ve isyan etmek de insanın tercihidir. Aklını kullanabilen ve mazereti olmayan her kişi, yaptıklarının hesabını verecektir.

İnsanın kaderle ilgili özellikleri nelerdir? İnsanın kaderi iki kısma ayrılmaktadır. İlk kısım ızdırari kaderdir. Bu kader türünde insanın yapabileceği hiçbir seçim bulunmamaktadır. İkinci kısım ise ihtiyari kaderdir. İnsanın yaptığı ve yapacağı her şey kendi iradesi sonucu gerçekleşir.

İhtiyari kaderde insandan başka kimse sorumlu değildir. “Kader böyleymiş.” gibi cümleler kurmak, insanın iradesini yok saymaktır. Çünkü insana verilen akıl, iyi ile kötüyü ayırt etmesini sağlar. Kötü olaylar karşısındaki tek sorumlu yine insandır.

İnsanın kaderle ilgili bazı özellikleri vardır. Akıl sahibi olmak bu özelliklerden biridir. Aklı doğru kullanmak oldukça önemlidir. Doğru ve yanlışlar arasında seçim yapmak, kazanım ve kayıpları görmek, zor durumlardan kurtulmak için aklı kullanmak gerekir.

Özgür olmak, Allah’ın kullarına verdiği bir başka özelliktir. İnsanlar yaptıkları her tercihte Allah katında özgürdür. Müslüman olmak ya da olmamak, ibadetleri yerine getirip getirmemek, Allah’a inanmak ya da inanmamak gibi durumlar tamamen insanın seçimidir. İslam’da hiçbir konuda zorlama yoktur.

Sorumlu olmak, insanın kaderle ilgili en önemli özelliğidir. Sorumluluk, yapılan ya da yapılmayan her hareketin hesabının verileceği anlamına gelir. Akıl ve irade kullanma gücüne sahip olduğu için insan dünyadaki en üstün varlıktır. Bu sebeple her hareketinden sorumludur.

Kişiler yalnızca Allah’a karşı değil, dünya hayatında da kendisine, ailesine ve çevresine karşı bazı sorumluluklara sahiptir. İslam’ı bilmek ve öğretmek, ilim öğrenmek, yaşamak için para kazanmak, kötü özelliklerden uzak durarak toplum sağlığını ve huzurunu korumak gibi birçok sorumluluk vardır.

İnsana emanet edilen bir can bulunur. Bu canın güvenliğini ve sağlığını sağlamak insanın sorumluluğundadır. Kişinin dünya hayatında güzel bir yaşam sürebilmek için önce Allah’ın verdiği sorumlulukları yerine getirmeli, ardından kendi sorumluluklarını yapmalıdır.