İnsanın İşlemiş Olduğu Salih Ameller Hangi Şartta Boşa Gider?

Photo 123723835 © Rawpixelimages - Dreamstime.com

Kur’an-ı Kerim, insanlar için doğru ve yanlışın ayrılması konusunda bir rehber görevindedir. Burada Müslüman kimselerin yapması gereken eylemlere ve uzak durması gereken hallere yer verilir. Sonrasında da yapılan her bir işin karşılığı olarak ahirette çekilecek azap ya da kazanılacak nimetler olduğuna vurgu yapılır.

Kelime manasıyla salih amel nedir? Dünya yaşamı boyunca kişinin iyi veya kötü olması fark etmeksizin yaptığı her iş “amel” olarak ifade edilir. Yapılan eylem, Allah’ın iletmiş olduğu emirlere uygun şekilde ve ahlaki açıdan anlamlıysa da buna salih amel denir. Kur’an-ı Kerim içerisinde yer verildiği üzere salih amel, karşılığında türlü mükafatların olduğu işlerdir.

Kişi, bilerek ya da bilmeyerek salih amel olarak nitelendirilen davranışlarını boşa çıkarabilir. Bu amellerin boşa çıkmasıyla birlikte de Allah katında elde edilecek tüm değer ve mükafatlardan yoksun kalınır. Bu amellerin boşa çıkmasının temel sebebi ise bazı inanç problemlerdir.

Kur’an-ı Kerim’de bahsedildiği üzere salih amel ne zaman boşa çıkar? Kur’an-ı Kerim’de yer alan bir ayette, “Ey iman edenler! Seslerinizi peygamberin sesinden fazla çıkarmayın, birbirinize bağırdığınız gibi ona bağırmayın; sonra farkında olmadan amelleriniz boşa gider.” (Hucurat Suresi, 2. Ayet) buyrulur. Buradan da anlaşılacağı üzere peygambere olan davranış biçimleri salih amel boşa çıkaran bir eylemdir.

Hucurat Suresi’nin 2. ayetinde bahsi geçen salih amel konusunu işleyen başka ayetlerle karşılaşmak da mümkündür. Bu ayetlerde ağırlıklı olarak; şirk, inançsızlık ve iman eksikliğinin salih ameli boşa çıkardığına yer verilir.

Allahü Teala’ya şirk koşmamak gerektiği gibi aynı zamanda O’na tam bir teslimiyetle yaklaşmak gerekir. Bu bağlamda, salih amel olarak işlenen eylemlerin boşa çıkmaması için kişinin inanç bakımından kendisinden emin olması gerekir.

İman ve salih amel arasındaki bağlantı: Hem Kur’an-ı Kerim ayetleri hem de İslam alimleri salih amel ile iman arasında olmazsa olmaz bir bağlantı olduğuna işaret eder. Bu bağlamda, Kur’an’daki çok sayıda ayette iman ve salih amel konusunun yan yana işlendiği görülür. Yani kalp ile aklın aynı zamanda hareket etmesi istenir.

Kişinin yalnızca iman edip, amellerini umursamaması veya inanç bakımından eksik olup yalnızca amellerini önemsemesi; eşit oranda yanlıştır. Salih amel, ancak iman ile yan yana geldiğinde bir mana kazanır. Zaten imanına güvenen ancak amellerinde eksik olan kişi de dini yasakları çiğnedikçe imanından kaybeder.

Kaç çeşit salih amel vardır? İslam bilginlerinin ağırlıklı yorumuna göre salih amel, ikiye ayrılabilir. Buna göre, kişinin yalnızca kendisine faydası olan işler ve toplum içerisindeki diğer bireylere fayda sağlayan işler salih ameldir.

Salih amel çeşitlerini örneklerle açıklamak gerekirse; bedeni olarak ifade edilen tüm ibadetler salih ameldir. Yani; namaz, oruç veya hac kişinin kendisine faydası olan amel çeşitleridir. Kişinin kendini ilimle yetiştirmeye çalışması ve bu ilmi aktarması da, bu gruba dahil edilebilir. Zekat, sadaka, fitre ya da buna benzer diğer işlerse; topumdaki insanlara yarar sağlayan salih ameller arasındadır.

Sonuç olarak, kişinin hem kendi adına hem de toplumdaki diğer bireyler adına yapmış olduğu tüm iyi işler salih ameller olarak kabul edilir. Ancak bu amelin Allahü Teala katında bir değere ulaşabilmesi için, iman ve inanç ile desteklenmesi gerekir. İmanında eksiklik olan bir kimsenin yapmış olduğu salih amelleri neticesinde ahiret yaşamında herhangi bir mükafata erişebilmesi mümkün değildir.