İsim Seçmenin Önemi

dreamstime_s_62520384
Fotoğraf: ID 62520384 © Susan Sheldon | Dreamstime.com

Çocukların hayat boyu ve İslam inancına göre ahirette de kullanacakları isimleri seçmek önemi bir konu. Yeni doğan çocuğa kısa bir sürede isim vermek anne ve babanın görevi. Hazreti Muhammed (SAV) isim seçmenin önemini açıklamıştır. Sizler kıyamet günü isimlerinizle ve babalarınızın isimleriyle çağrılacaksınız. Öyleyse isimlerinizi güzel yapın.” (Ebu Davud, Edeb 69)

İsimlerin güzel anlamlı olanlardan seçilmesi konusu da değer verilen bir konudur. Hz. Peygamber  bol sütlü bir deve hakkında: “Bunu kim sağacak?” diye sordu. Bir adam ayağa kalkmıştı ki, Rasulullah (sav) adama: “İsmin ne?” diye sordu. Adam: “Mürre (acı)” diyince ona “Otur!” dedi. Hz. Peygamber (sav) tekrar: “Bunu kim sağacak?” diye sordu. Bir başkası ayağa kalktı, ben sağacağım diyecekti. Hz. Peygamber (sav) ona da: “İsmin ne?” diye sordu. Adam: “Harb” diyince, ona da: “Otur!” dedi. Rasulullah (sav): “Bu deveyi bize kim sağacak?” diye sormaya devam etti. Bir adam daha kalktı. Ona da ismini sordu. O da “Ya’iş” (yaşıyor) cevabını alınca ona, “Sen sağ” dedi. (Muvatta, İsti’zan 24)

Bu rivayette kişini taşıdığı ismin ne kadar önemli olduğunu anlıyoruz. İsim verirken nelere dikkat etmek gerekir? Allah’ın has isimlerinin çocuklara verilmesi doğru değildir. Allah ve Rahman isim olarak çocuklara verilemez, ancak Abdullah ve Abdurrahman olarak verilmelidir.

Allah’ın sıfatlarının çocuklara isim olarak verilmesinde bir sakınca yoktur. Mesela; Kerim, Halim, Kadir, gibi kelimeleri insanlara isim olarak vermek caiz kabul ediliyor.Ancak bu isimlerin başına bir (Abd) kelimesi ilave ederek söylemek tavsiye ediliyor. Zira (Abd) kelimesini ilave ederek söylediğiniz takdirde Kerim’i Abdülkerim olarak söylersiniz. Bu takdirde Kerim’in kulu demiş olacaksınız. İsimlerin bu şekilde kullanımı alimler tarafından tavsiye ediliyor.

Aziz yerine yine (abd) eklediğimizde sonuç Abdülaziz oluyor. Anlam olarak da azizin kulu anlamına geliyor. İsimlerin bu şekilde kullanılması yıllar içinde İslam dünyasında yaygınlaştı.

Yine Taberi’nin belirttiğine, göre, Rabbimiz;  insanlara “ Allah, Rahman, Halık” gibi isimlerle isimlendirmelerini yasaklamıştır. Bunun yerine, “Rahim, Semi, Basir, Kerim” gibi isimleri kullanmalarına cevaz vermiştir. (Taberi, 1/132)

Buna göre, genel ilke olarak denilebilir ki, Allah’a mahsus bir vasfı ifade den isim ve sıfatlarla çocuklara isim vermek caiz değildir. Örneğin: “Halık, Samed, Baki, Ebedi, Ezeli, Sermedi, Rezzak, Mütekebbir, Evvel, Ahir, Zahir, Batın, Allamu’l-ğuyub” gibi isim ve sıfatları kullanmak doğru değildir.

Hazreti Muhammed’in açıklamalarına göre en güzel isim olarak adlandırılanlardan bazı isimler var. Erkek çocukları için  Abdullah, Abdurrahman, Muhammed, peygamberlerin isimleri, Hasan, Hüseyin ve diğer İslam büyüklerinin isimleri tavsiye edilen isimler. Kız çocukları için Aişe (Ayşe), Fatıma, Zeyneb, Hatice, Cemile, Zehra gibi isimler öne çıkıyor.

İsimlerin olumlu, hayırlı bir çağrışım yapması önemsenmiştir. Kötü anlama gelen yabancı isimleri iyi ve güzel anlama gelen Müslüman isimleriyle değiştirme örnekleri karşımıza çıkıyor. Örneğin Abdu’l-uzza ismi Allah’ın kulu manasına gelen Abdullah ile değiştirmiştir. Ateş parçası anlamına gelen Cemre ismi, güzel kız manasına gelen Cemile’ye dönüştürülmüştür. Harp ismi de olumsuz çağrışımı nedeniyle Hasan olarak değiştirilmiştir. Müslüman isminden maksat, mananın kötü olmamasıdır.

Son dönemde Kuran-ı Kerim’de geçen Aleyna kelimesi de isim olarak kullanılmaya başlandı. Aleyna’nın ne anlama geldiği tam olarak bilinmiyor ama kullanıldığı cümle içinde “ üzerimize” manası taşıyor.

Kız çocukları için, Büşra, Beyza, Selma, Esma, Ahsen, Rabia, Saliha, Salime, Adile gibi kolay seslendirilen, yanlış yazma ve yanlış söyleme ihtimali olmayan tek isimler de tavsiye ediliyor.