İslam İnancında Önem Verilen Temizlik Alışkanlığını Çocuklara Kazandırmanın Yolları

176377777 © Muhmed | Dreamstime.co
176377777 © Muhmed | Dreamstime.co

İslam inancında ebeveynlere çocukları dini hükümlere uygun şekilde eğitme ve salih birer insan olarak yetiştirme sorumluluğu verilir. Bu sorumluluk kapsamında çocuğun maddi ve manevi anlamda eğitilmesi gereken yönlerden biri de temizlik alışkanlığı kazandırılmasıdır.

Kur’an-ı Kerim’de yer alan ayetlerde; okuma, eğitim, sabretme ve temizlik gibi kavramlara sıkça yer verilir. Bu konula ilgili bir ayeti kerimelerde, “Ey örtüsüne bürünen! Kalk ve uyar! Sadece rabbinin büyüklüğünü dile getir. Elbiseni temiz tut. Her türlü pislikten uzak dur.” (Müddessir Suresi; 1, 2, 3, 4 ve 5. Ayet) buyrulur.

Çocuklara temizlik eğitimi ne zaman verilmelidir? Temizlik alışkanlığı kazandırmak için eğitim, çocuğun sosyalleşme sürecine girmesi ile başlaması gereken bir iştir. Bu da yaklaşık olarak 2 yaş dönemine denk gelir. Bu yaş içerisinde çocuk çevresini incelemeye ve taklit etmeye başlar. Dolayısı ile anne ve babalarından gördüğü bazı davranışları uygulama becerisi kazanır.

Bebeklik dönemini yeni atlatan çocuklar, oyun ile gerçeklik arasındaki farkı henüz ayırt edemezler. Bu sebeple temizlik eğitimi sırasında ebeveynlerin sabırlı olması son derece önemlidir. Burada yapılabilecek en güzel iş, temizlik işlerinin de oyun haline getirilmesidir.

Temizliği oyun haline getirebilecek öneriler: Temizliğin büyük bir kısmını kapsayan banyo, genellikle çocuklar tarafından sevilen bir aktivitedir. Ancak sudan hoşlanmayan ya da bu konuyla alakalı kötü bir anısı olan çocuklar için banyoyu renkli hale getirmek mümkündür. Bunun için su dolu küvete çeşitli oyuncaklar atılabilir ya da banyo sonrasında giyilmesi için havalı bornozlar alınabilir.

Çocukların öğrenme konusunda en sık kullandığı organları elleridir. Bu sebeple de gün içerisinde ellerini gördükleri her yerle temas ettirirler. Çocuk bu durumun hijyenik olarak problem oluşturacağını bilmediği için ebeveynleri tarafından yönlendirilmeye ihtiyaç duyarlar. Bu nokta sık sık elleri yıkayıp çocuğa örnek olmak gerekir. El yıkama alışkanlığı kazanılana kadar da çocuklar için renkli ve değişik modeldeki sabunlardan yararlanılabilir.

Diş fırçalama alışkanlığı da tıpkı el yıkamada olduğu gibi taklit edilen bir davranış biçimidir. Bu sebeple anne ve babaların öncelikle kendi diş bakımlarına özen göstermeleri gerekir. Bu aşamada yetersiz ağız ve diş bakımının yetişkinlik dönemini de sağlık açısından etkileyen bir durum olduğu göz önüne alınmalıdır.

Çevre temizliği: Kur’an-ı Kerim’de yer alan temizlik kavramı hem maddi hem de manevidir. Bu bağlamda çevre temizliği maddi temizlik arasında yer alır ve bu konuda “İbrahim ve İsmail’e de ‘Tavaf edecekler için, ibadete kapanacaklar, rüku ve secde edecekler için evimi temiz tutun’ diye talimat verdik.” (Bakara Suresi, 125. Ayet) buyrulur. Buradan da anlaşılacağı üzere dinimizde beden temizliğine olduğu kadar çevre temizliğine de önem verilir.

Çocuklara çevre temizliği eğitimi vermeye ufak sorumluluklarla başlanabilir. Buna göre oyun oynadıktan sonra oyuncaklarını bir sepete toplamak ya da yemek yedikten sonra önündeki masayı silmek iyi bir fikir olabilir. Bu işleri yaparken, anne ve babasının da aynı davranışları sergilediğini görmek çocuklara motivasyon konusunda destek verir.

Çocuğa küçük yaşlarda temizlik alışkanlığı kazandırmanın önemi nedir? İnsan yaşamı başladığında, henüz şekil almamış bir varlıktır. Anne, baba ve diğer çevresel faktörlerden de etkilenerek zaman içerisinde şekillenmeye başlar. Bu noktada özellikle aile tarafından verilen eğitimlerle çocuk ilerleyen zamanlarda hem dünya hem de ahiret mutluluğu yakalama şansı kazanır. Evlatlarımızın bu şansı yakalayabilmesi için İslami açıdan donanımlı yetiştirilmeleri son derece önemlidir. Temizlik de bu yolda göz ardı edilemeyecek kadar önemli bir alışkanlıktır.