İslam’da Yemek Yeme Adabı Nasıldır?

Photo 142419346 © Irrairra - Dreamstime.com

Dünya yaşamının getirmiş olduğu maddi ve manevi çoğu sorunun cevabı Kur’an-ı Kerim ayetlerinde ve Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’in sünnetinde bulunabilir. Bu bakımdan, İslami kaynaklar insanların doğru yolu bulabilmesi için birer yardımcıdır. Gündelik yaşama dair her konu İslamiyet’te mevcuttur. Yemek yeme adabı nasıldır; konusu bile dinimizde vardır.

Yaşadığımız dünyanın bizlere getirdiği hastalıkların çoğunun tedavisinde yeme ve içme alışkanlıklarının düzeltilmesi gerektiğine dikkat çekilir. Kainatın rahmeti olarak anılan Hz. Muhammed, her alanda olduğu gibi yeme konusunda da büyük bir titizlik göstermiş ve Müslümanlara örnek olmuştur.

Hz. Muhammed’in yemek yeme sırasında izlediği sıra nasıldır?

Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’in yeme adabı konusundaki pek çok bilgi günümüze kadar gelmiştir. Bu bağlamda, Hz. Ali ve daha pek çok sahabenin yemek yemeye tuz ile başladığı bilinen bir adettir.

Yemeğe tuz ile başlama konusunda herhangi bir hadis bulunmasa da, Gazzali’den aktarıldığı üzere Hz. Ali konu hakkında, “Allah, yemeğe tuz ile başlayan kimseden yetmiş belayı ve hastalığı defeder.” buyurur.

Dinimizde yemek sırasından daha çok ise yeme ve içme adabına değer verilir. Mevlana’ya ait olan “Nice balık vardır ki, su içinde her şeyden eminken boğazının hırsı yüzünden oltaya tutulmuştur” sözleri bu durumu güzel bir biçimde ifade eder.

İslam’da yer alan yeme içme usülü nasıldır?

İnsanın yaşamına devam edebilmek için yeme zorunluluğu vardır. Bu ihtiyacını giderirken de İslam’ın gereklilikleri doğrultusunda helal şeylerden yemek ve israfa yönelmemek zorundadır. Konu ile ilgili ayetlerde şöyle buyrulur: “Ey Ademoğulları! Her namaz kılacağınızda güzelce giyinin, yiyin için fakat israf etmeyin. Çünkü Allah israf edenleri sevmez.” (Araf Suresi, 31. Ayet), “Ey insanlr! Yeryüzünde bulunan maddelerin helal ve temiz olanlarından yiyin; şeytanın peşinden gitmeyin, çünkü o apaçık düşmanınızdır.” (Bakara Suresi 168. Ayet)

Yenen bir yemeğin helal sayılabilmesi için bunu almak için harcanan paranın da helal yoldan kazanılması gerekir. Yemek başlamadan önce ve yemek bitiminde ellerin yıkanması da ayrı bir adap kuralıdır. Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed el yıkama konusunda oldukça hassas davranmış ve Müslümanları da bu konuda telkin etmiştir.

Hz. Muhammed’in bir hadisinde, “Elinde yemek bulaşığı kaldığı halde yıkamadan uyuyan kimse, herhangi bir zarara uğrarsa kendisinden başka kimseyi suçlamasın.” (Ebu Davud) buyururlar.

Yemeğe başlamadan evvel besmele çekmenin önemi nedir? İslam inancında hayırlı işe başlarken besleme-i şerif çekilir. Bu bağlamda, yemeğe başlamadan önce Müslüman bir kimsenin besmele çekmesinde hayır vardır. Konuyla ilgili hadiste, “… O şahıs, yemek yerken besmele çekmezse şeytan yine askerlerine, ‘Hem barınacak yer hem de yiyecek yemek buldunuz.’ der.” (Müslim) buyrulur.

Peygamber Efendimiz yeme ve içme konusundaki adap kurallarından bahsederken, herhangi bir şey içilirken de besmele çekilmesini tavsiye etmiştir. Bunun dışında içilecek şeyin üç nefeste içilmesi de tavsiye edilmiştir.

Hz. Muhammed’den öğrenilen yemek yeme adabı nasıl uygulanır?

Peygamberimiz Hz. Muhammed’in sünnetine uygun biçimde yemek ve içmek isteyen Müslümanlar, bir takım kurallara uymalıdır.

Dinimizde hoş karşılanan başlıca adap kuralları şu şekilde sıralanabilir: Yemek öncesinde besmele çekmek, yemek sonrasında ‘Elhamdülillah’ demek, yemek öncesinde ve sonrasında elleri temizlemek, nimetlere kusur bulmamak, aşırı yemekten kaçınmak, helal olduğundan şüphe edilen şeylerden yememek ve içmemek, ağır ağır ve mutlaka oturarak tüketim yapmak.

Görüldüğü üzere İslam inancında kişinin kendisine ve topluma en faydalı olacak işler tembih edilir. Bu bakımdan yemek ve içmek konusundaki adap kurallarına uymakta yarar vardır.