İslam’da Kardeş Sevgisi

Joseph Gonzalez on Unsplash
Fotoğraf: Joseph Gonzalez-Unsplash

İslam, Kur’an-ı Kerim ve hadis kaynaklarında toplum kültürlerini şekillendirmeye yönelik bazı tembihlerde bulunur. Bu bağlamda, Müslümanlar’ın tümü din kardeşi olarak görülür ve birbirlerine nasıl davranmaları gerektiği konusunda bilgilendirilirler. Müminler, merhametli olmaları gerektiği konusunda uyarılır ve dargınlıktan uzak durulması gerektiğine dikkat çekilir. Müslümanlar hem Kur’an’da hem de Hz. Muhammed’in hadislerinde din kardeşlerine yardımcı olmaları ve onların ayıpları örtmeleri konusunda uyarılırlar.

İslam’ın küslük ve dargınlığa yaklaşımı nasıldır? Müslim’den aktarıldığı üzere Hz. Muhammed, haftanın belli günlerinde Allah’ın kulunun günahlarını affettiğini beyan eder. Ancak bugünlerde bağışlanmayan iki grup insan bulunur. Bunlardan ilki Allah’a şirk koşanlar, ikincisi ise başka bir Müslüman’la küs olanlardır. Aralarında dargınlık olan iki kişinin günahları, onlar barışana kadar ertelenir. Buradan da anlaşılacağı üzere, Allah (C.C) Müslümanlar arasındaki dargınlığı hoş karşılamaz. İslam kardeşliğinin temelinde de ne olursa olsun kardeşlerin birbirini desteklemesi yatar.

Hz. Muhammed, din kardeşliği hususuyla alakalı pek çok hadiste bulunmuştur. Bu bağlamda kendisinin Ebu Eyyub el-Ensar Hazretlerine, din kardeşlerini barıştırmanın en hayırlı amellerden biri olduğunu söylediği biliniyor.

İslam inancında kardeşle küs olmak caiz mi? Dinimizin kardeşler arasındaki küslüğe yaklaşımı Hz. Muhammed’in hadislerinde açıkça belirtilmiştir. Konuyla ilgili şu hadis-i şerife yer verilir.

“Bir Müslümana, kardeşini 3 geceden fazla terk etmesi helal değildir. Birbirlerine karşı gelirler. O yüz çevirir, bu da yüz çevirir. Bunların hayırlısı, başta selam verendir.” (Müslim)

Yukarıdaki söylemden anlaşılacağı üzere din kardeşlerinin birbirine belli bir süreden fazla küsmesi caiz değildir. Ancak dinimiz günahkar kimseyle küs kalmayı bundan ayrı tutar. Bu bağlamda; İslam’a aykırı davranan, kişinin namus ve malına zarar veren kişilerle irtibatı kesmek caiz sayılır.

Müslümanlık’ta din kardeşliğine verilen önem büyüktür. Enes bin Malik (R.A), Hz. Muhammed’in din kardeşlerine nasıl yaklaştığını açık bir dil ile ifade eder. Buna göre Peygamber Efendimiz üç günden fazla görmediği kardeşini sorardı. Uzakta olanlara dua eder, evinde olanı ziyaret eder ve hastalara da şifa dilerdi. Hz. Muhammed’in hayatı ve tüm davranışları Müslümanlar için en iyi örnektir. Buradan da anlaşılabileceği gibi dinimizce tüm müminler kardeştir. Kur’an-ı Kerim’de de bu husus açık bir şekilde anlatılır.

Allah’ın nazarından en kıymet gören kardeşlik, çıkar gözetmeden birbirini yalnızca Allah için sevenlerin yaptığı kardeşliktir. Hicret döneminde görülen muhacir ve ensar kardeşliği de bu konuya verilebilecek somut bir örnektir. Bu noktada, Medineliler’in topladıkları hurmaları ikiye ayırdığı ve bir kümeyi hurma dallarıyla olduğundan daha ağır gösterdiği bilinir. Burada amaç, ensarlara sorulduğunda onların küçük olan hurma kümesini seçeceğinin bilinmesidir. Oysa, ensarlar tarafından seçilen küme aslında daha ağır olan hurmalardır. Ensar ve muhacir kardeşliği dinimizin hükmettiği kardeşlik, paylaşım ve merhametin en güzel açıklamasıdır.

Peygamber Efendimiz’e göre Müslüman kardeşliği nedir? Hz. Muhammed hem davranışlarında hem de hadislerinde sıklıkla Müslüman kardeşliğini vurgular. Kendisi bir hadiste, Müslümanlar’ı bir vücuda benzetmiştir ve vücudun herhangi bir uzvu hastalandığında, bunun diğer uzuvları da etkilediğini vurgulamıştır. Bu hadisten çıkarılması gereken sonuç, herhangi bir Müslüman dara düştüğünde onu kendimizden bir parça gibi görüp yardım eli uzatmamız gerektiğidir.

Allah için gerçek kardeşlik, farklı bedenlerde aynı kalple yaşayabilmektir. Bu bağlamda, din kardeşliği merhamet gerektiren oldukça hassas bir konudur. Müslüman kardeşlerin bu konudaki gayretleri ahirette de bir karşılık bulur ve bu kimseler rahmetle anılırlar.

Buhari’den aktarıldığı üzere Ebu Hüreyre konuyla ilgili şöyle der: “Mümin, kardeşinin aynasıdır. Onda bir ayıp gördüğünde onu düzeltir.”