İslam’da nafile ibadet ve faydaları neler?

Dua Contributor
faseeh-fawaz-Dt1vFAPZmUI-unsplash
Faseeh Fawaz-Unsplash

Farz ve vacipler dışında yapılan her ibadet İslam’da nafile ibadet olarak yorumlanır. Buna göre nafile; fazladan yapılan, ilave ve ek gibi terimlerle ilişkili bir sözcüktür. Kur’an-ı Kerim içerisinde ibadet eden kulların övüldüğü görülür. Bir kısım hadislerde de nafile ibadet yapanlardan Allah’ın sevgili kulları olduklarından bahsedilir.

Nafile ibadetler nelerdir?

Farz ibadetlere devam etmek her kula bir vazife olarak verilmiştir. Ancak dünyevi meselelerden ve zorunluluklardan ötürü bu ibadetlerde zaman zaman noksanlıklar görülebilir. Nafile ibadetler farz ibadetleri destekler niteliktedir. Bu bakımdan kaçırılan zamanların eksikliği için nafile ibadetlerden yararlanılır. Ancak nafile ibadete yönelip farzları bırakmak doğru bir yaklaşım değildir.

Namaz, oruç, zekat ve hac ibadetleri dinimizde esas alınan temel ibadet çeşitleridir. Bunlardan her biri, İslam’da nafile ibadet olarak yapılabilir. Beş vakit farz namazın dışında kalan namazlar nafiledir. Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’in farz namazları kaçırmayıp, bunun üzerine çok sayıda nafile namaz kıldığı bilinen bir konudur. Yine buna benzer şekilde sünnet ve müstehap olarak nitelendirilen oruçlardan ayrı tutulan oruçlar da nafiledir.

Nafile sadaka ve hac ibadetleri nasıl olur?

Sadaka, nafile ve farz olarak ikiye ayrılan bir ibadettir. Buna göre zekat, farz olan sadakayı kapsar. Bunun dışında verilen mali yardımlar nafile sadaka olarak kabul edilir. Ancak nafile ibadetlerde de tıpkı farzlarda olduğu gibi; niyet ve tevazu esastır. Bu bakımdan yapılan iyiliği dile getirmek ya da başa kakmak İslam’da hoş görülmeyen bazı davranışlardır. Bu tip davranışlar yapılan ibadetin ve işlenen salih amelin boşa çıkmasına neden olabilir.

Nafile hac, farz ve vacip hac ibadetinin dışında kalır. Ancak diğer ibadetlerden farklı olarak İslam alimleri nafile hac konusunda fikir ayrılığına düşmüştür. Buna göre, nafile hac ve farklı hayır işleri arasında hangisinin daha faydalı olacağına dair bazı tartışmalar öne sürülmüştür.

İslam’da nafile ibadet etmenin faydaları nelerdir?

Allahü Teala insanları kulluk vazifesi için yaratmıştır. Bu bakımdan onlara türlü emirler, yasaklar ve hükümler verilmiştir. İbadet bakımından insanın sorumluluğu farzları yerine getirmektir. Samimi ve iyi niyet ile farz ibadetlerini yerine getirmeye çalışan kişinin hayırlı adımları da birer ibadet olarak görülür. Bu bakımdan helal lokma peşinde koşan kişilerin aynı zamanda ibadet ettiklerine dair bazı hadislerle karşılaşmak mümkündür.

Nafile ibadet, farzları destekleyen bir nitelik taşır. Bu ibadetlere devam etmek, kişinin kulluk vazifesini daima aklında tutması demektir. Nafile ibadet etmekle kişinin iç huzuru artar ve imanı daha da güçlenir.

Allahü Teala katında kulunun ettiği ibadetin ve işlediği salih amelin bir karşılığı vardır. Bu durum, Kur’an-ı Kerim içerisinde yer alan ayetlerde de sıklıkla dile getirilir. Dolayısıyla nafile ibadet etmek hem dünya hem de ahiret yaşamı açısından hayırlı bir iştir. Bu kimselerin dünya ve ahiret yaşamındaki huzura ermesi daha kolaydır.  Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’in bir hadisinde Allahü Teala şöyle buyrulur:

“Kul(um) bana bir karış yaklaştığı zaman, ben ona bir arşın yaklaşırım. O bana bir arşın yaklaştığında, ben ona bir kulaç yaklaşırım; o bana yürüyerek geldiği zaman, ben ona koşarak varırım.” (Buhari, Müslim)

Bu hadisten de anlaşılacağı üzere kulun attığı her bir hayırlı adım Allahü Teala’ya yaklaşmak demektir. Bu bakımdan salih ameller ve nafile ibadetler de farz ibadetler kadar önemlidir.

YAZI: İPEK ATACAN