islam’da nezaket kuralları nasıldır?

Toplum 02 May 2021 İpek Atacan
çiçek tutan erkek çocuk
Anna Sadovskaia-Dreamstime

Toplumun huzur içinde yaşayabilmesi için islam’da nezaket kuralları bilinmeli, buna uygun davranışlar yapılmalıdır. Pek çok huzursuzluk insanların kaba davranışlarından dolayı ortaya çıkar. Eğer Allah’ın emirlerine ve İslam’a uygun şekilde yaşanırsa sorunlar kavgaya değil çözüme ulaşır.

Bir insan neden nazik olmalıdır?

Toplumlar, insanların birlikte yaşamak zorunda olduğu alanlardır. Bu sebeple bir kişinin yaptığı davranışlar bile büyük kitleleri etkisi altına alabilir. Güzel davranışların hakim olduğu bölgede yaşandığı zaman sorunların bir çoğu anlaşmalarla çözülür. Ancak nezaketin bulunmadığı alanlarda sorunlar giderek büyür ve o topluma zarar verir.

Davranışlar, bireyin çevresinde bulunan insanlar üzerinde büyük etkilere sahiptir. Nezaket dolu bir ortamda yaşanması huzur, mutluluk, sevgi ve saygı kavramlarının yaygın olmasına yardım eder. Kişisel anlamda daha iyi hissetmeye, güçlü ve başarılı bir hale gelmeye olanak sağlar.

Nazik insanlar sadece davranışlarıyla değil duygu ve düşünceleriyle de doğrunun peşinde koşar. Böylelikle Allah’ın emirlerine uygun şekilde yaşamak, ahiret hayatını güzelleştirmek mümkün olur. Dünya yaşamında yapılan her işin hesabı verileceği zaman nezaketten ödün vermeyen kimseler, kabir sorgusunda zorlanmazlar.

Güzellik dini islam’da nezaket kuralları nelerdir?

İslam’ı doğru yaşayabilmek için güzel bir ahlaka sahip olmak, tüm canlılara karşı nazik davranmak gerekir. Bu sebeple insanlara yapması önerilen işlerin tamamı güzelliklerle doludur. Bir kimseye ve onun çevresindekilere fayda sağlamayacak davranışların hiçbirinin yapılması doğru bulunmaz.

Müminlerin selam vermesi ve verilen selamı alması bir nezaket örneğidir. Ancak bu esnada güzel cümleleri kullanmak, davranışlarla karşıdaki kişiye duyulan saygıyı ve sevgiyi göstermek gerekir. Gönül kırmamak, herhangi bir olayda kaba sözcükler kullanmamak da islam’da nezaket kuralları arasında bulunur.

Sır tutmak, verilen bir söz varsa arkasında durmak, dürüst olmak, konuşurken kendini büyük görmemek birer nezaket kuralıdır. Alay etmek, lakap takmak, davet edilmeden bir yere gitmek doğru değildir. Bu davranışlar insanları kaba bir hale getirdiği için toplumda sevilmeme, dışlanma, Allah’ın hoşnutluğunu kaybetme gibi durumlar yaşanır.

Konuşma adabına dikkat edildiği gibi yeme içme konusunda da nezaketi elden bırakmamak gerekir. Hz. Muhammed’in sünnetlerinde olduğu gibi sofranın hazırlanmasına yardım etmek, bir başkasını rahatsız edecek şekilde yemek yememek nezaket gösterir. Tabakta yemek bırakmamak, yemeği hazırlayan kişiye teşekkür etmek, sofrayı kaldırmak da güzel davranışlardır.

Bir kimsenin eşyalarını kullanmadan önce izin almak, sonrasında teşekkür etmek gerekir. Kişinin dahil olmadığı konuşmaları dinlememesi, büyüklerine saygı göstermesi, küçük çocuklara sevgiyle yaklaşması önemlidir. Misafirken veya misafirliğe gidildiği zamanlarda ev kurallarına göre hareket edilmelidir. Esneme, öksürme ve hapşırma anlarında ellerle ağzı kapatmak önemli bir nezaket kuralıdır.

Hz. Muhammed’in nezaketi nasıldı?

İslam’ın yaşanabilmesini sağlayan kişi Hz. Muhammed’dir. Bu sebeple onun tüm davranışları nezaket içerir. Hz. Muhammed kendisine kötü davranılsa, kabalık edilse bile karşısındaki insanlara daima sıcakkanlı bir biçimde yaklaşırdı. Düşmanlarına karşı bile nezaketini kaybetmez, ahlak kurallarına uygun şekilde davranırdı. Kur’an-ı Kerim’de bu durum şöyle buyrulur:

“Sen onlara sırf Allah’ın lütfettiği merhamet sayesinde yumuşak davrandın. Eğer kaba, katı kalpli olsaydın, hiç şüphesiz etrafından dağılır giderlerdi…” (Ali İmran, 3/159)

Ayetten anlaşıldığı gibi Hz. Muhammed’in güzel huylu olma sebebi Allah’ın emirleridir. Çevresindekiler onun güzel davranışları sayesinde Allah’ı tanıdı, sevdi ve İslam’a girdi. Sahabeleri de kendisine karşı daima güzel şekilde yaklaşmaya çalışarak sevgilerini gösterdiler. Eğer Hz. Muhammed’in nezaketi insanlara örnek olmasaydı düşmanlıklar Müslüman toplumların içinde de yaşanırdı.