Görüş 18-Eyl-2020

İslami Ekonomi Sistem ve Dünyadaki Yeri

no-woman-photo-150x150
İpek Atacan
Yazar

İslami ekonomik sistem nasıl işler? Ortadoğu ve Asya bölgesinde doğan İslami finans kavramı, zaman içerisinde büyük bir gelişme göstererek Avrupa ülkeleri ve Amerika tarafından da tanınmaya başlamıştır. Bu kavramın temelinde finans ve ekonomi faaliyetlerinde İslami kurallara uyulması yer alır.

Temel ilkeleriyle İslami finans nedir?

İslam hukuku hem insan ilişkileri hem de iş yaşamı konusunda bazı kesin kurallara tabidir. Bunlar arsında yer alan iş ahlakı ve faizsiz alışveriş ise İslami finans uygulamalarının temelini oluşturur. Dünya genelinde yaşanan yakın tarihli bazı gelişmelerle birlikte İslami finans sistemine olan ilgi de artmıştır.

Dünyada karşılaşılan ilk İslami finans uygulamasıyla 1960 yılında ve Mısır’da karşılaşılır. Bu dönemde ilk İslami banka kurulur, ardından da faizsiz ticari bankaların sayısı giderek artar. İslami finans uygulamasının seneler içerisindeki gelişimi ve günümüzdeki mali varlığı dikkate alındığında, bu sistemin gelecekte de var olacağı tahmin edilmektedir.

Faizsiz finans uygulaması nedir?

Kur’an-ı Kerim içerisinde yer alan bir ayette, “Faiz yiyenler ancak şeytanın çarparak sersemlettiği kimse gibi kalkarlar. Bunun sebebi onların, ‘Alım satım da ancak faiz gibidir’ demeleridir. Halbuki Allah alım satımı helal, faizi ise haram kılmıştır. Artık kime Allah’tan bir öğüt erişir de faizciliği bırakırsa geçmişte yaptığı kendisine aittir, işi de Allah’a kalmıştır…” (Bakara Suresi, 275. Ayet) buyrulur.

İlgili ayetten de anlaşılacağı üzere İslam inancında ekonomi işlerinde faizin kesinlikle yeri yoktur. Faizsiz finans uygulaması da bu hüküm gereğince oluşturulan ticari bir düzendir. Buna göre İslami finans için finansal bir faaliyet demek yerine ticari bir anlaşma denmesi daha doğru bir yaklaşım olarak kabul edilir.

En sık kullanılan İslami finans uygulamaları nelerdir? İslami finans uygulamaları bünyesinde kullanılan ürünler; ortaklık yolu, kiralama ve satış sözleşmeleri şeklinde kategorize edilebilir. Bu ürünlerin resmi adıysa; mudarebe, müşareke, murabaha ve selem şeklindedir.

Mudarebe, bir nevi emek ve sermaye paylaşımdır. Buna göre, bankalar müşterinin yatırım yapması için gereksinim duyduğu tüm kaynağı karşılar. Sonrasında da müşteri emeği ile işletilen işten elde edilen kar, bankayla müşteri arasında paylaşılır.

Müşareke yolunda ise banka gerekli kaynağın yalnızca bir kısmını karşılar. Yani sermaye içerisinde hem bankanın hem de müşterinin parası bulunur. Burada da mudarebede olduğu gibi kardan farklı oranlarda pay alınır. Her iki durumda da kar payının eşit miktarda paylaşılması gibi bir şart yoktur. Bu durumda hem müşteri hem de banka, kardan daha fazla oran talep edebilir.

Murabaha nedir?

Murabaha ise İslami finans araçları içerisinde en fazla kullanılanıdır. Burada banka müşterinin gereksinim duyduğu ürünü kendisi alır. Sonra bu ürüne vade farkı ekleyerek müşteriye geri satar. Yapılan işlemler sırasında da müşteri, vade farkı konusunda bilgilendirilir.

Selem de İslami finans ürünleri arasında yer alan bir diğer uygulama türüdür. Selem yoluyla banka daha hiç üretilmemiş bir ürünü ya da hizmeti önceden satın alır. Ancak, malı ya da hizmeti bir başkasına satmak için vadesinin dolmasını bekler.

Türkiye’de İslami finans ve güncel durumu: Türkiye’de İslami finans uygulamalarının geçmişi 1980’li yıllara dayanır. Bu zaman zarfında açılan bankalar zaman içinde Katılım Bankası olarak adlandırılmış ve faaliyetlere bu şekilde devam edilmiştir.

Mevcut durumda dört bankanın, Katılım Bankası olarak hizmet verdiği bilinmektedir. Bu bankalarla yapılan iş birliklerinde ise en fazla kullanılan ürün murabaha olarak kabul edilir. Bu ürünle özellikle küçük işletmelere ekonomi anlamında destek verilir.

 

 

 

 

İlgili makaleler
Görüş
Görüş 30-Eyl-2020
İpek Atacan
Yazar

Kuran-ı Kerim, İslamiyet’in temel unsurudur ve ayetlerin tefsir yorumlaması yapılırken tarihten faydalanılır. Tarih, insan toplumlarının geçmişten bugüne taşıdıkları olay ve tecrübeler bütünüdür.

Devamı Devamı
Görüş
Görüş 23-Eyl-2020
Khadija-Nassar-150×150-1
İpek Atacan
Yazar

İslam ülkelerinin varlığı dünya ekonomisi konusunda belli bir paya sahiptir. Bazı İslami haber kaynaklarında bu ekonomik düzenin İslamiyet tarihinde yaşanan siyasi değişimlerden etkilendiğine dikkat çekilir.

Devamı Devamı
Görüş
Görüş 14-Ağu-2020
Author
İpek Atacan
Yazar

Müslümanlar, Allah’a ibadet etmekle yükümlüdürler. Kur’an-ı Kerim’e ve sünnetlere uygun olarak çeşitli ibadetlerde bulunulabilir. İbadetlerin doğru yapılması, hangi niyetle yapıldığı gibi durumlar değerlendirilerek yapılan ibadetler kabul edilir.

Devamı Devamı
Görüş
Görüş 13-Ağu-2020
no-woman-photo-150x150
İpek Atacan
Yazar

Müslümanlar için bir ışık ve yol gösterici olan Kur’an-ı Kerim’de, “Biz Kur’an’ı sana mutsuz olasın diye indirmedik. Ancak Allah korkusu taşıyanlar için öğüt olsun diye indirdik. O, yeri ve yüce gökleri yaratan Allah katından peyderpey gönderilmiştir.” (Taha Suresi, 2,3 ve 4. Ayet) buyrulur.

Devamı Devamı