İslamiyet’te ibadetlerde kolaylık örnekleri

İslam Contributor
ibadetlerde kolaylık
Taras Grebinets-Dreamstime.com

Dinimizde yer alan ibadetlerde kolaylık örnekleri, İslam’ın kolaylık dini olduğunu destekler niteliktedir. Allahü Teala kulunun neyi yapıp hangi işte zorlanacağını en iyi bilendir. Bu bakımdan, Kur’an ayetlerinde de açıklandığı üzere, İslam hükümlerinin büyük bir çoğunluğu insan için kolaylık niteliği taşır.

İslam’ın kolaylık dini olduğu nereden anlaşılabilir?

İslamiyet’in hükümleri oldukça makul şekilde açıklanmıştır. Dolayısıyla dünyanın büyük bir bölümünde bu inancın kolaylıkla ilişkilendirildiği görülebilir. İbadetler ve günlük yaşam ele alındığında bu ilişkiyi türlü örneklerle açıklamak da mümkündür.

Namaz, oruç ve hac ibadetleri söz konusu mükellefiyet şartlarını taşıyanlar için farz kılınmıştır. Ancak türlü şartlara bağlı olarak bu ibadetlerde bazı hafifletilmeler de yapılmıştır. Namazın şartı olan abdest bu hafifletilmeler için başlı başına bir örnektir. Buna göre suya ulaşımı olmayan ve o an suyla abdest alamayan kişiler için toprak su yerine geçer. Yani, toprakla teyemmüm etmek mümkün olur.

Oruç ve hac konusunda da namaza benzer şekilde Müslümanlara bazı kolaylıklar sağlanmıştır. Bu doğrultuda, oruç tutamayacak derecede hasta olan kimselere bu ibadet mecbur tutulmaz. Yolculuk edenler için de oruç tutmak zor olduğundan aynı durum söz konusudur. Buna ek olarak orucunu tutamayanlara sağlıklarını kazandıklarında ya da yolculuktan döndükten sonra kaza etme imkanı da sunulur.

Ayet ve hadislerde ibadetlerde kolaylık örnekleri var mıdır?

İslam’da kolaylık, Kur’an-ı Kerim ayetlerinden bir kısmında işlenen bir konudur. Söz konusu ayetlerde Allahü Teala’nın kullarına din konusunda hiçbir zorluk yüklemediğine vurgu yapılır. Buna benzer biçimde Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’in hadislerinde de benzer cümlelere yer verilir. Söz konusu hadisi şeriflerden birinde şöyle buyrulur:

“Bu din kolaylık dinidir. Kimse takatinin üstünde ibadet yapmaya kalkışırsa, kendisi din karşısında aciz kalır, mağlup olur. Bunun için aşırıya kaçmayınız, dosdoğru yolu tutunuz ve salih amellerden alacağınız mükafattan ötürü sevininiz.” (Buhari, İman)

Bu hadisten de anlaşılacağı üzere İslam inancında insana taşıyamayacağından fazlası yük olarak yüklenmez. Kur’an-ı Kerim ve hadislerde çok sayıda ibadetlerde kolaylık örnekleri bulmak da mümkündür. Bu örneklerden anlaşılacağı üzere Müslümanlar durumları doğrultusunda yükümlülüklerini hafifletebilirler.

Dinde aşırıya kaçmak ne manaya gelir?

İslam dini, Kur’an ayetleri ve sahih hadis kaynaklarında geçtiği üzere kolaylıklarla doludur. Bazı yorumlarda bu kolaylığın “orta yol” kavramına benzetildiği de görülebilir.

İbadet etmek ve Allahü Teala’ya karşı olan vazifeleri yerine getirmek insan için hem bir görev hem de bir ihtiyaçtır. Bu görev ve ihtiyacın sahih kaynaklarda belirtildiği gibi uygun ve kararında yerine getirilmesi gerekir. Aksi bir durum, dinde ve ibadette aşırılığa kaçmak olarak ifade edilir. Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed, Müslümanları dinde aşırıya kaçmamaları konusunda sık sık uyarmıştır.

Kısacası, İslam dini kaynaklarda belirtildiği üzere bir kolaylık dini olarak gönderilmiştir. Allahü Teala, kulunun ne kadarına dayanabileceğini bilendir. Bu bakımdan Müslümanlara türlü sorumluluklar verilirken, yanında bazı kolaylıklarda verilmiştir. İbadetlerde verilen kolaylıklar bunun en güzel göstergesidir.

Yalnızca dine ve ibadete kapılıp, kendine çokça yüklenmek ve dünya yaşamından tamamen soyutlanmak dinde aşırılığın bir göstergesidir. Hadislerde yer aldığı üzere bu aşırılığa kaçmak sakıncalı bir davranış biçimidir. Bununla birlikte İslam’ın Müslümanlara sağladığı kolaylıkları suiistimal etmek de aynı şekilde sakıncalıdır. Dinimizin emir ve yasaklarını uydurulmuş bahanelerle göz ardı etmemek gerekir. Bizlere düşen Kur’an ve sünnette yer aldığı üzere dosdoğru ibadet etmek ve salih amel peşinde koşmaktır.

YAZI: İPEK ATACAN

Enjoy Ali Huda! Exclusive for your kids.