Kansızlık Neden Olur?

Illustration 134113906 © Burgstedt - Dreamstime.com

Anemi ya da diğer adıyla kansızlık neden olur? Kan, vücudun canlılığını sağlayan maddeleri kalp ve damarlar vasıtasıyla tüm dokulara; dokulardaki zararlı atık maddeleri ise ilgili organlara taşıyan can suyumuzdur. Birçok kadının kansızlık nedeniyle yorgunluk, halsizlik, sinirlilik gibi belirtilerle zorlaşan hayatı, 3-5 aylık tedavi ile yerini zinde, mutlu ve sağlıklı günlere bırakmaktadır.

Yaşamın farklı dönemlerinde farklı organlarda yapılan kanın, en vazgeçilmez yapı taşlarından biri demirdir. Demir, kanda oksijen taşıyan ve kana kırmızı rengini veren hemoglobinin önemli bir parçasıdır. Kansızlık (anemi), kandaki kırmızı kan hücrelerinin (alyuvarların) sayısının azalmasıdır. En sık görülen şekli, demir eksikliği anemisidir.

Kansızlık neden olur? Tedavisi nedir?

Yapılan çeşitli araştırma sonuçlarına göre kadınların yüzde 20’sinde, okul çağı çocuklarının yüzde 30’unda, 0-5 yaş arası çocukların, hamile ve süt veren kadınların ise yüzde 50’sinde demir eksikliği anemisi tespit edilmiştir. Demir eksikliği dışında folik asit ve B 12 vitamini eksikliği gibi vitamin eksiklikleri de en sık görülen kansızlık nedenleri arasında yer almaktadır. Peki, kansızlık neden olur?

Demir eksikliği en çok, 4-6 aydan sonra bebeklerde, hızlı büyüme nedeniyle demir ihtiyacı artan ve adetlerle kan kaybı başlayan ergenlik dönemindeki genç kızlarda, hamile ve emziren kadınlarda, yeterli et tüketimi yapmayanlarda görülmektedir.

Yanlış beslenme bir sebep mi?

Erişkinlerde hatalı beslenme, geleneksel beslenme alışkanlıklarının kaybedilmesi, besinlerdeki demirin emilememesi, sık ishaller, bazı barsak hastalıkları, gıdalarla birlikte süt ve çay içilmesi, adet dönemleri, mide ülserleri, basurlar (hemoroidler) nedeniyle oluşan kan kayıpları, kancalı kurt gibi bazı parazitler, uzun süreli romatizma ilacı kullanılması, belli başlı kansızlık sebepleri olarak görülmektedir. Kansızlık sorunu yaşayan bir hastada öncelikle kansızlığa neden olan hastalığın tespit edilmesi gerekir.

Hafif derecedeki kansızlıklar genellikle hiçbir belirti vermezler. İlerledikçe halsizlik, solukluk, çabuk yorulma, çarpıntı, nefes darlığı, huzursuzluk ve iştahsızlık görülmeye başlar. Bu belirtiler dikkate alınmazsa hastalık daha da ilerleyebilir. Özellikle çocuklar toprak, tebeşir, kağıt gibi gıda olmayan şeyleri yemeyi alışkanlık haline getirebilirler. Kadınlarda tırnakların kolay kırılması, şekil bozuklukları, dil üzerinin düzleşmesi, ağız kenarlarında çatlaklarla kendini gösterebilir. Çok ilerlemiş durumlarda kalp yetmezliği ve solunum problemleri yaşanabilir. Tüm bu belirtiler tedaviyle düzelebilir, ancak bebeklik ve çocukluk çağında görülen demir eksikliği çocuğun algılama, öğrenme ve yorumlama yeteneklerinde, bir daha tedavi edilemez bozukluklara neden olur. Çocukların okul başarıları etkilenir.

Hastalığın tanısı, tam kan sayımı, serumda demir düzeyinin ve demir bağlama kapasitesinin bakılması ile konulabilir. Tam kan sayımı günümüzde otomatik kan sayım cihazları ile yapılmaktadır. Bu cihazlar hızlı, ucuz ve pratik olarak hem kansızlık derecesi hem de kansızlığa yol açan hastalıklar hakkında önemli ipuçları verir. Kan değerleri bir hekim tarafından değerlendirilmeli ve tedaviden sonra kontrol tahlilleri yapılmalıdır.

Tedavide nelere dikkat edilmeli?

Beslenme alışkanlıklarına dikkat etmek şartıyla demir eksikliği anemisi kolay tedavi edilebilen bir hastalıktır. Tedavide ağız yoluyla verilen demir ilaçları kullanılır. Bebeklerde damla veya şurup, büyük çocuklarda ve yetişkinlerde hap şeklinde verilebilir.

Tedavi sırasında ve daha sonra özellikle risk grupları için beslenme alışkanlıkları bazı kurallara uygun olmalıdır: Bebekler, mutlaka ilk 6 ay anne sütü ile beslenmelidir. Ek gıda gerekiyorsa, anne sütünden ayrı öğünlerde verilmelidir. İlk 1 yıl, bebeklere inek sütü verilmemelidir. Demirden zengin gıdalar tüketilmelidir; kırmızı et, karaciğer, balık, tavuk, yumurta, kuru üzüm, üzüm pekmezi, mercimek, kırmızı pancar. Demirden zengin besinlerle birlikte kesinlikle çay ve süt içilmemelidir. Bu nedenle annelerimizden öğrendiğimiz şekliyle süte pekmez karıştırmak çok yanlış bir uygulamadır. Portakal suyu, salata gibi C vitamininden zengin besinler ise emilimi bir kat daha arttırır. Sağlıklı düşünen, performansı yüksek, başarılı çocuklara sahip; mutlu, huzurlu ve enerjik anneler olmanın en önemli yollarından biri, sağlığımıza gereken özeni göstermektir.