SalamWebToday Haber Bülteni
Haftalık SalamWebToday makalelerini almak için kaydolun!
Üzgünüz, şu nedenden dolayı hata oluştu:
Abone olarak, SalamWeb Şartları ve Gizlilik Politikası 'nı kabul etmiş olursunuz.
Haber bülteni yazıları

Kendini Yönetme Sanatı; İrade Terbiyesi

Erkek 25 Haz 2020
well-cabral-tD7OnkP0Rx4-unsplash

Kendini yönetme ne anlama gelir? Dürtüleriyle değil de aklıyla hareket eden insan için en büyük nimet, irade kabiliyetinin olmasıdır. İnsanın en güçlü yönü, bir şeyi arzu ettiği halde yapmama iradesi göstermesidir. Dürtülerini yönetmek, olgun insan için paha biçilmez bir kazanımdır. Bilindiği gibi bütün başarısızlıkların, aldanışların ve günaha sürüklenmenin temelinde irade zayıflığı yatar. Kendimi tutamadım, şeytana uydum gibi serzenişler sorunların irade kaynaklı olduğunu gösterir. Bu yüzden irade eğitimi ihmal edilmemesi gereken hayati bir konudur.

İnsan üzerine yapılan araştırmalar insanın hayatında arzu ettiği şeyleri elde edebilmesi için en önemli iki etkenin zeka ve irade olduğunu söyler. Kişinin istediği maddi manevi her ne olursa olsun kazanması için en temelde zeka ve iradeye ihtiyaç duyar.

Kendini yönetme sanatı ne demek?

Zekanın oluşumunda genetik faktörler, sosyoekonomik durum gibi etkenler söz konusu. İnsanın belli bir yaştan sonra zekasını geliştirmek için yapabileceği çok fazla bir şey yok. Ancak irade çok şükür ki böyle değil. İnsan kaç yaşında olursa olsun iradesini geliştirebilir. Tabi ki erken yaşlarda özellikle gençlik döneminde yapılacak bir irade eğitimi çok daha zahmetsiz ve çok daha kalıcı olacaktır. Ancak insan her koşulda, her yaşta iradesini eğitilebilir yeter ki bunu istesin ve gereken çabayı göstersin.

İnsanı mutsuz eden ve hayatını zorlaştıran en önemli sorunların başında irade zayıflığı sonucu ortaya çıkan problemler gelmektedir. Şiddetten tembelliğe, ertelemeden bağımlılıklara, sağlıksız beslenmeden hareketsiz yaşamaya kadar çok sayıda problemin temelinde irade zayıflığı yatıyor. Dolayısıyla irade terbiyesi insanı gelecek başarı ve mutluluklara taşımanın yanı sıra bugünkü problemlerini de ortadan kaldırmasını sağlayacaktır.

İrade terbiyesinde ilk adım hiç şüphesiz farkındalıktır. Bu sayede insan, kendi iradesiyle alakalı fikir sahibi olur, irade anlamında zayıflıklarını bilir ve bu zayıflıkların üzerine giderek iradesini güçlendirmeye çalışmalıdır. Dolayısıyla kişi irade anlamında ilk adımını farkındalığını geliştirerek atmalıdır. İrade terbiyesinde önemli bir adım da egzersiz yapılmasıdır.

Kendini yönetme becerisine sahip olan kişi, iradesini terbiye etmek için iradesini günlük yaşamın çeşitli alanlarında denemeli ve sınamalıdır. Tıpkı bir sporcunun antrenmana başlamadan önce ısınma hareketleri yapması gibi irade talimi yapılmalıdır. İrade üzerine yapılan çalışmalar, iradenin aynı insan vücudundaki bir kas gibi az kullanıldığı zaman zayıfladığını gösteriyor.

İrade terbiyesi nasıl mümkün?

Kişi iradesini kullanarak istek ve arzularını dizginleyebilmeli ve ilerlemesine engel olacak isteklerini yok sayabilmelidir. İnsanın iradesine güç kazandıracak idealleri, hedefleri olmalıdır. Yani insanın iradesini kullanması, isteklerine hayır diyebilmesi için bir sebebinin olması gerekir. Bu noktada hiç şüphesiz kişinin hayatını anlamlandırması, varlığına bir mana kazandırması önemlidir. Bunu yaptıktan sonra ne kadar sağlam sebepler ve ne kadar gerçekçi anlamlar bulursa iradesi onlara dayanacağından o kadar güçlü bir iradeye sahip olacaktır.

İslamiyet, insanları başıboş bırakmaz, onları yönlendirir. “Şu haramdır, uzak dur! Bu helaldir, istifade et!” der. Bu yönden baktığımızda, irade eğitiminin esasının dindarlık olduğunu söyleyebiliriz. Dinine kuvvetle bağlı olan kişi, iradesini dinin gösterdiği esaslar doğrultusunda kullanır, haramdan kaçar, helalden yararlanır. Rabbimiz buyuruyor ki;

“Kim Allah’ın huzurunda duracağı günden korkar ve nefsinin kötü arzularına karşı muhalefet eder, onu men ederse onun varacağı yer cennettir.” (Naziat Suresi, 40-41. Ayet)

Hayatın anlam ve gayesini imanından alan insan, ömrünü sadece beşeri istek ve arzularını tatmin etmekle geçirmez. Beşeri ihtiyaçların bir amaç değil kulluk için bir araç olduğunu bilir. İrade terbiyesi, duygu ve arzuları görmezden gelme ya da yok etme değil, yönetmek ve istenilen hale getirmektir.