Kıble saati nedir? Nasıl bulunur?

Namaz İpek Atacan
tesbih namaz
Golib Tolibov-dreamstime

Bulunan lokasyon doğrultusunda kıble yön değiştirdiği için kıble saati nedir ve nasıl bulunur tarzındaki sorular gündeme gelmektedir. Bu bakımdan, herhangi bir şehirde kıbleyi tayin edebilmek için kıble saatlerinden faydalanılır.

Kıble saati nedir ve nasıl bulunur?

Günlük takvim olarak isimlendirilen materyal içerisinde şehre ait namaz vakitlerinin yanı sıra kıble saatine dair bilgi de yer alır. Buna göre, kıbleyi bulmak isteyen kimse söz konusu saatte güneşe dönerse kıbleyi bulmuş olur. İşte, kıble saati nedir sorusunun cevabı da budur.

Kıble saatiyle alakalı araştırma yapılırken ön plana çıkan iki farklı kavram daha vardır. Bunlar da kıble sağ ve kıble sol olmak üzere sıralanabilirler. Güneşin kıble açısının sağ yönünde ve doksan dereceyle kalması kıble sağ olarak adlandırılır. Kıble saatinde güneşe dönen kimse için, referans noktası yani kıble tam sağ tarafta kalır. Çin, Tayland, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri kıble sağ kategorisindedir.

Güneşin kıble açısının sol tarafında ve doksan derece açıyla kaldığı durumsa kıble sol olarak kabul edilir. Bu da kıble sağ ile benzer şekildedir. Kıble saatinde yüzünü güneşe dönen kişi için kıble sol tarafta kalır. Amerika, Kanada ve Avusturalya başta olmak üzere çok sayıda ülke kıble sol olarak isimlendirilir.

İslam inancı bakımından kıblenin önemi nedir?

Dinimizde bazı ibadetler yapılırken kıbleye doğru yönelmek gerekir. Zaten kıble teriminin kelime anlamı da “yönelim yapılan şey” manası taşır. İslam inancında kıbleye yönelmeyi gerektiren başlıca husus namaz kılınmasıdır. Ancak bunun dışındaki bazı hallerde de kıblenin bulunması ve doğru tayin edilmesi gerekir.

Kıbleye yönelmeyi gerektiren diğer halleri; ezan okumak, kamet getirmek, kurban kesmek ve dua etmek şeklinde sıralamak mümkündür. Kıble inancı, farklı şekillerde isimlendirilse de yalnızca İslamiyet’te değil diğer semavi ve semavi olmayan dinlerde de yeri olan bir durumdur.

Dinimizde kıble olarak nereler kullanılmıştır?

İslam’ın tebliğ edilmesiyle birlikte Müslümanların ilk kıblesi Kudüs olarak kabul edilmiştir. Ancak hem Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed hem de yanındaki muhacirler kıble olarak Kabe’ye yönelme gayesi taşımaktaydılar. Bu gayenin en belirgin sebebi Yahudilerin, Müslümanların kıblesini alaya alması ve kendi dinlerini öne süren bazı yaklaşımlarda bulunmasıydı. Muhacirler tarafından da Mekke’ye olan özlemin kıble olarak Kabe2ye yönelmekle bir nebze olsun gideceği düşünülüyordu.

Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed, bu durumlardan ötürü içten içe kıblenin yönünün Kabe’ye çevrilmesini diliyordu. Neticede beklediği vahiy geldi ve kıble Mescid-i Haram’a çevrildi. Söz konusu ayet içerisinde şöyle buyrulmuştur:

“Biz senin, yüzünü göğe doğru çevirdiğini elbette görüyoruz. İşte şimdi kesin olarak seni memnun olacağın kıbleye döndürüyoruz. Artık yüzünü Mescid-i Haram tarafına çevir; nerede olursanız olun yüzünüzü o yöne çevirin.” (Bakara Suresi 144. Ayet)

Söz konusu vahyin iletilmesiyle birlikte Müslümanların kıblesi artık Kudüs’te değil Mekke’de yer almaya başlamıştır. Bundan sonra da yüzyıllar boyunca kıble olarak Mescid-i Haram’a dönülmeye başlanmıştır. Yalnız Müslümanların dünyanın farklı beldelerine yayılmasıyla birlikte kıble hesabı için türlü araçlara ihtiyaç duyulmaya başlanmıştır. Kıble saati de bu araçlardan biridir.

Kıble saatinin hesap temelinde kıble açısı ve güneşin konumu yer alır. Bu bakımdan kıble saatinde güneşe dönen kişi doğru yönü bulmuş sayılır. Ancak kıtasal anlamda bazı ülkelerde hesap yapılırken güneşin tam sağı ya da tam solu kıble olarak kabul edilir. Buna da kıble sağ ve kıble sol denir.

Enjoy Ali Huda! Exclusive for your kids.