Kimlere Sahabe Denir?

dila-to8_tuHMvNM-unsplash
Fotoğraf: Dila-Unsplash

Sahabe, kelime manası ile birlikte bulunan, dost ve arkadaş anlamına gelen bir sözcüktür. Bu sözcük, sohbetten türemiş olup sahabi teriminin de çoğul halidir. İslam, Hz. Muhammed’e tebliğ edildikten sonra, onunla birlikte yol alan kimselere sahabe denmeye başlanmıştır. Ancak sahabenin sayısı hakkında net bir bilgi günümüze aktarılmamıştır.

İslam alimleri sahabeyi nasıl tanımlar? İslam alimleri sahabeyi tanımlarken aynı anlama çıkan farklı tanımlar yapmışlardır. Buna göre sahabe, Peygamber Efendimiz zamanında yetişen herkes sahabedir. Bu noktada, kişinin Hz. Muhammed’i görmese bile Müslüman olması sahabe olarak nitelendirmek için yeterlidir.(Umdetu’l Kari) Bir başka yoruma göre de sahabe, uzun bir vakit boyunca Peygamber Efendimiz ile birlikte olan kimselerdir. Bunlar, Hz. Muhammed’den hadis almışlar ve rivayette bulunmuşlardır. (Tedribu’l Ravi)

Usulcülerin ağırlıklı olarak kabul ettiği sahabe tanımında da onların Hz. Muhammed ile birlikte bulunduğu ile Peygamber Efendimiz’in hal ve hareketlerini araştıran kimseler olduğuna yer verilir. Bu tanımlamaya göre de sahabe Hz. Muhammed’den hadis rivayet eden kimselerdir.(Tedribu’l Ravi)

Sahabeyi işaret eden Kur’an-ı Kerim ayetleri nelerdir? Sahabe, Hz. Muhammed’in peygamberlik vazifesini yerine getirdiği dönemde onun çağrısına kulak vererek Müslüman olmuş kimselerdir. Bu sebeple de sahabenin birçoğu, Mekkeli müşrikler tarafından iman etmekten vazgeçsinler diye türlü eziyetler görür. Bu yolda evlerinden ayrılıp Hicret edenler olduğu gibi, Allah yolunda şehit düşenler de olur. Bu sebeple de Kur’an-ı Kerim’in ayetlerinin bir kısmında sahabe işaret edilir ve onlardan övgü ile bahsedilir. Konu bakımından sahabeyi ele alan bazı ayeti kerimeler aşağıdaki gibi sıralanabilir.

“İşte böylece, siz insanlara şahit olasınız, peygamberler de size şahit olsun diye sizi vasat (örnek) bir ümmet yaptık.” (Bakara Suresi, 143. Ayet)

“Bunca yara aldıktan sonra yine Allah’ın ve peygamberin çağrısına koşanlar var ya işte onlardan bu güzel davranışta bulunan ve karşı gelmekten sakınanlar için de büyük mükafat vardır.” (Al-i İmran Suresi, 172. Ayet)

“Birtakım insanlar onlara, ‘İnsanlar size karşı asker toplamışlar, onlardan korkun’ dediler de bu, onların imanını artırdı ve ‘Allah bize yeter, O ne güzel vekildir!” diye cevap verdiler.” (Al-i İmran Suresi, 173. Ayet)

Sahabenin ortak özellikleri: Sahabe, Peygamber Efendimiz’e gönülden bağlı insanlardan oluşur. Bu kimseler hem mallarını hem de canlarını İslamiyet’i yaşamak ve yaymak için ortaya koymuştur. Kur’an-ı Kerim’i öğrenmek için de türlü fedakarlıklarda bulunmuşlardır. Bu fedakarlıkları sebebiyle sahabe, Kur’an-ı Kerim ayetlerinde ve Peygamber Efendimiz’in hadislerinde övgüye mazhar olmuştur. Hz. Muhammed sahabe ile ilgili “Ümmetin en hayırlıları” (Müsned) yakıştırmasını yapar.

Sahabe, kendilerine İslam’dan ayrılmaları şart koşularak türlü işkenceler yapılan kimselerdir. Bu bağlamda; Hz. Yasir ve ailesi İslam’ın ilk şehitleri olurlar (İbn-i Mace), Hattab b. Eret de kor üzerine yatırılır ve bu şekilde eziyet görür. (İbn Sa’d) Yani, sahabenin ortak özelliklerinden biri de; aileleri, canları ve malları ile tehdit edilmeleridir. Ancak, sahabeden hiçbir kimse kalbi anlamda İslam’ı terk etmemiştir.

Sahabe, evlerini ve yurtlarını Medine’ye hicret ederek geride bırakır. Buradaki Muhacirler de ellerinde ne varsa onlarla paylaşır. Hz. Muhammed’in komutanlığında İslam’ın en büyük savaşlarında askerlik yaparlar ve en zor zamanda bile Peygamber Efendimiz’i yalnız bırakmazlar. Bu bağlamda, sahabenin Allah yolunda olduğu ve O’nun gönderdiği elçiye de tam olarak teslim olduğu söylenebilir. Sahabe, İslam’ın gelişine ve vahiylere canlı şahitlik eder. Kendileri, Kur’an-ı Kerim’i ve sünneti de yeni gelen nesillere aktarırlar.

Düşüncelerini paylaşmak ister misin?

Bizimle iletişime geç!