Konsantrasyonumuzu Nasıl Sağlarız?

ID 124246942 © Rawpixelimages | Dreamstime.com
Fotoğraf: ID 124246942 © Rawpixelimages | Dreamstime.com

Beynimizin preforntal korteksi tarafından yönetilen konsantrasyon, kişinin bir işi yapma sürecinde tüm dikkatini o yönde toplayabilme beceresidir. Günümüzde birçok insanın karşı karşıya kaldığı konsantrasyon eksiliğinin sebepleri arasında fiziksel, duygusal, kimyasal, hormonal ve çevresel faktörleri sayabiliriz.

Stres altında olduğumuzda veya acı duyduğumuzda konsantrasyon problemi yaşamamız son derece doğal olmasına karşılık eğer bu durum süreklilik gösteriyorsa altında yatan sebepleri araştırmak ve önlem almak için çözüme ulaştırmak gereklidir. Kişiliğimizi, duygularımızı, hareketlerimizi yöneten preforantol korteksin yönettiği bir başka alan da dikkat merkezimizdir. Yargı, problem çözme, deneye dayalı öğrenme, empati, organize olma gibi alanları da yöneten beyinin bu bölümünün zarar görmesi bu alanlardaki işlevselliğimizi kaybetmemize sebebiyet vermektedir.

Eskiden kolayca yapılan, organize olma, problem çözme, empati kurma gibi fonksiyonların kaybolmasının verdiği üzüntü kişiyi strese sokmaktadır. Bunun sonucunda kişilerde sinirlilik, aciz hissetme ve başarısızlık gibi duygusal olumsuzluklar gözlemlenmektedir. Dikkat eksikliğinin ayrıca uykusuzluk, stres, kaygı, korku, yorgunluk, alkol, uyuşturucu kullanımı, kronik rahatsızlıklar gibi sebeplerden de kaynaklandığı bilinmektedir.

Odaklanma problemi yaşan kişiler, dış dünyalarında oluşan herhangi bir uyarıya karşı çok çabuk tepki verirler. Oysa  konsantrasyonu yüksek olan kişiler etraflarında ne kadar uyarıcı etken olursa olsun bu faktörlerden etkilenmezler. Konsantrasyonu sağlamak için kafein ve şeker içerikli besinleri tüketimi her ne kadar işe yarasa dahi bu da geçici bir çözümdür.

Odaklanmayı arttırmak için yapılması gerekenler; öncelikle sorunun kaynağını bulmak olacaktır. Eğer bu problem kişinin profesyonel yardım almasını gerektirecek boyutta ise bir uzmandan yardım alınmasında fayda vardır. Onun dışında dikkat eksiliği uyku ve yeme düzeninin oluşturulmasıyla giderilebilecek bir problemdir. Omega3 ve protein ağırlıklı oluşturulan beslenme düzenine iyi bir uykunun da eşlik etmesi şarttır. Sadece beslenme ve uyku düzeninin iyi olması yeterli değildir elbette aynı zamanda stresi azaltıcı meditasyon ve nefes egzersizleri de rahatlatıcı ve düzenleyici etkiye sahiptir. Çalışma esnasında mola vermek de zihinsel odaklanmayı arttıran bir yöntemdir. Özellikle yoğun ve uzun süreli çalışma ortamlarında verilen 3-5 dakikalık molaların kişinin odaklanması yardımcı olan bir başka yöntemdir.

Konsantrasyonu artıran ve odaklanmaya yardımcı olan bir başka yöntem ise birkaç işi aynı anda yapmamaktır. Günlük koşuşturma arasında işleri yetiştirebilme kaygısı taşıyan bireylerin sık olarak yaptığı bu çoklu idare işi, dikkat merkezimizi olumsuz etkilemektir. Bir iş bitmeden hemen bir değerine başlamak yapılan işin yeterince başarıya ulaşmamasına, kaygının artmasına ve sonucuna bağlı stresin yaşanmasına sebep olmaktadır. Zamanı iyi değerlendiren planlı ve programlı hareket eden, işini son dakikaya bırakmayan kişilerin bu tür stres ve kaygı yaşamadıkları için konsantrasyonları yüksektir.

Atalarımızın dediği gibi: “Bugünün işini yarına bırakma.” sözü, işlerimizi belli bir sistem ve program dahilinde yönetilmesin önemini vurgularken aynı zamanda zincirin bir parçası olan dikkat merkezimizin de iyi yönetilmesiyle ilintilidir.

Dünyaca tanınmış, en büyük İslam alimlerinden İmam-ı Gazali’ye eseri “İhya-i Ulum”u nasıl meydana getirdin diye sorduklarında: “Bir zamanda yalnız bir konu, bir mesele üzerinde çalıştım.” demiştir. Bu alıntıdan da anlayacağımız üzere sadece bir konu üzerinde odaklanarak çalışmak başarılı sonuçlar elde etmemizi sağlamaktadır. Peygamber Efendimiz’de (Sav) çalışmayı seven, çok çalışan bir kişiydi; ancak onun zamanını planlı ve iyi yönetebilen özelliği işlerinin birikmesine engeldi ve her işi zamanından yapmasına yardımcıydı.

“Yarın yaparım diyenler helak oldu.” (Buhari) Hadis-i şerifinden de anlaşıldığı gibi Efendimiz’in bir işin, vazifenin ve ibadetin zamanında yapılması gerekliğini vurgulamıştır. Zamanında yapılan işte telaş olmadığı için de konsantrasyon yüksek olur.