Kur’an-ı Kerim’de de Geçen Unutkanlığın Üstesinden Nasıl Gelinir?

ID 155887583 © Andrii Zastrozhnov | Dreamstime.com
ID 155887583 © Andrii Zastrozhnov | Dreamstime.com

Kur’an-ı Kerim’de Allah’ın yarattığı varlıkların en iyisi olarak belirtilen insanların, bu özelliğine rağmen bazı zaafları olduğuna yer verilir. Bu zaaflarından biri de unutkanlıktır. Kişi öğrendiği, bildiği, duyduğu, gördüğü ya da daha önce deneyimlediği bir şeyi hafızasından kaybedebilir yani unutabilir. Bu unutkanlık geçici olabileceği gibi kalıcı da olabilir. Aynı zamanda Kur’an-ı Kerim’de “unutkanlık” kelimesi yerine “gaflet” kelimesi kullanılmıştır. Gaflet, birtakım önemli şeyleri idrak edememek ve farkına varamamak demektir.

Kur’an-ı Kerim’de unutkanlığa sebep olan şeyler: Kur’an’ı Kerim’de Allah’ı akıldan çıkarmak, alkol kullanmak, şeytanın hile ve oyunları, dünya hayatına çok bağlanmak, gurur yapmak, malına çok fazla değer vermek gibi örneklerle bahsedilmiştir. Aynı zamanda insanın geçirdiği bir psikolojik travma, kaza, yaralanma, nörolojik rahatsızlıklar, vücutta vitamin ve mineral eksiklikleri de unutkanlığa geçici ya da kalıcı şekilde sebep olmaktadır.

Unutkanlığın üstesinden gelmek için Kur’an’da önerilenler: Kur’an’da unutkanlığa sebep olan şeyler belirtildiği gibi, unutkanlıktan kurtulmak için de yollar gösterilmiştir. Haramlardan sakınmak, Allah’ı ve yaratılış gayesini unutmamak, Allah’ı hatırlamak ve zikretmek, bilgileri tekrar etmek, kibirden sakınmak, iyilik yapmak, helalle yetinmek, namaz kılmak ve dua etmek Kur’an’da unutkanlığa karşı kişiye yapılması söylenen önerilerdir.

İnsan kötü davranışlardan uzak durduğu ve iyi davranışlara yönelerek Allah’ı daha çok zikretmeye başladığı zaman unutkanlığı azalacaktır. Kur’an-ı Kerim’de “Allah izin verirse” demeden hiçbir şey için, “’Şu işi yarın yapacağım.’ deme! Unuttuğun takdirde rabbini an ve ‘Umarım rabbim bana, doğruya bundan daha yakın yolu gösterir.’ de.” buyrulmuştur. (el-Kehf 23/24)

Ayrıca Kur’an-ı Kerimde başka bir ayette unutkanlık için şu şekilde bahsedilmiştir: “Allah’ın sana verdiğinden âhiret yurdunu kazanmaya bak ve dünyadan nasibini unutma! Allah sana ihsan ettiği gibi, sen de insanlara ihsanda bulun. Yeryüzünde bozgunculuk çıkarmaya çalışma! Şüphesiz Allah bozguncuları sevmez.” (Kasas Suresi 77. Ayet)

Hafızayı güçlendirmenin yolları: Hafıza, bir insanın yaşadığı ya da tecrübe ettiği bilgileri akılda tutabilme becerisidir. Bazı durumlarda bu beceri zayıflayabilir ve unutkanlık başlayabilir fakat hafızayı güçlendirmek mümkündür. Hafıza egzersizleri yaparak ve bir uzmandan destek alarak unutkanlık azaltılabilir. Psikolojik rahatsızlıklardan kaynaklı hafıza kayıpları bir uzmanın önerdiği ilaçlar sayesinde azalabilir, yok olabilir.

Vitamin ve mineral eksikliğinden kaynaklı unutkanlık ise bir uzmanın vereceği destek kapsülleri, sağlıklı beslenme, düzenli spor, iyi uyku ve düzenli bir yaşam ile azaltılabilir. Ayrıca hafızayı güçlendirmek; yeni bir dil öğrenmek, farklı çevreleri gezmek, klasik müzik dinlemek, örgü örmek, sosyalleşmek, masa oyunları oynamak, kişinin yazı stilini değiştirmesi, farklı kokular koklamak, müzik aletlerini çalmak, dans kurslarına katılmak ile yapılabilir.

Hafızayı zayıflatan şeyler nelerdir? Hafıza, güçlendirilebileceği gibi yanlış davranışlar sonucunda zayıflaması da mümkün olan bir beceridir. Hafızayı çok kullanmamak, rutin şeyler yapmak kişinin zihnini tembelliğe alıştıracağı için hafızayı zayıf düşürür ve zekasını daha az kullanabileceği, kişinin kendisinden daha az memnun olacağı bir hale getirir. Hafızayı sürekli televizyon izlemek, kitap okumamak, müzik dinlememek, spor yapmamak, sağlıklı beslenmemek, iyi uyku uyumamak, yazı yazmamak, asosyelleşmek gibi faktörler zayıflatır.

Hafızayı güçlü hale getirmek için öncelikle Kur’an’daki ayetlerden örnek alınmalıdır. Allah’ı zikretmek, ibadetleri yerine getirmek, kötü davranışlardan kaçınmak, haramdan sakınmak, helale yönelmek, kibirlenmemek, yardımlaşmak ve bencil olmamak hafızayı güçlü tutacağı gibi, aynı zamanda insanı daha ahlaklı bir birey haline getirir, dinine yönelmesini ve Müslümanlığı daha doğru yaşamasını sağlar.