Kuran’da Küfür Kavramı Nasıldır?

Photo 66568264 © Patiwit Hongsang - Dreamstime.com

Yüce kitabımız Kuran’da küfür kavramı nasıl ele alınmıştır? Yüce kitabımız Kur’an-ı Kerim’de bu konuyla ilgili olarak şöyle buyrulmultur:

“Kalplerimiz örtülüdür” dediler. Hayır, öyle değil! Küfürleri yüzünden Allah onları lanetlemiştir de çok az bir kısmı iman eder.” (Bakara Suresi, 88. Ayet)

“Yoksa siz de resulünüzden, daha önce Musa’dan istekte bulunulduğu gibi isteklerde bulunmak mı diliyorsunuz? İmanı küfürle değiştirmeye kalkan, yolun dosdoğrusunu saptırmış olur.” (Bakara Suresi, 108. Ayet)

Sözlükte “örtmek, gizlemek, nankörlük etmek” gibi anlamlara gelen “küfür”, Kur’an-ı Kerim’de peygamberlerin din adına tebliğ ettiği hususlara inanmamak, aktarılanları tasdik etmemektir. Fıtratına aykırı davranarak inanma yönünü köreltip örten kişiye de “kafir” denir. Kabul etmemek, reddetmek, hoş görmemek anlamlarına gelen “inkar” kelimesi de küfür yerine kullanılır ancak inkar edene “münkir” denir.

Kuran’da küfür kavramı nasıl ele alınmıştır?

Konumuz olan küfür kavramı Kur’an-ı Kerim’de kırk bir yerde geçmektedir. Fakat bunun dışında aynı kök ve anlamdan türemiş “tekzip” yalancı kabul etmek, “işrak” şirk koşmak ve “cahd” bilerek inkar etmek gibi kelimeler de küfür anlamında kullanılmıştır. Küfre sapıp inanmayanları nitelemek için ise “tuğyan” haddi aşmak, “zulüm” haksızlık etmek, “fısk” Hak yolundan şaşmak gibi terimler kullanılmıştır.

Kur-an’ı Kerim’de her müminin hayatında titizlik ile üzerinde durarak, fiil ve sözlerinde imtina etmesi gereken küfür kavramı için Allah’ın küfre asla razı göstermeyeceği şu ayet ile bildirilir:

“Eğer nankörlük ederseniz, şüphesiz Allah, size muhtaç değildir. Fakat kulları için küfre razı olmaz. Ve eğer şükrederseniz sizin için ona razı olur. Hiçbir günahkar diğerinin günahını çekmez. Sonra dönüşünüz Rabbinizedir. Çünkü O göğüslerin özünü bilir.” (Zümer Suresi, 7. Ayet)

Bu uyarıcı ayetlerin yanı sıra Kur’an da birçok ayette kulların düşünüp ibret almaları ve iman etmeleri için gösterilen delillerden bahsedilmiş, buna rağmen inanmayıp küfre sapan ve küfründe ısrarlı olanların asla kurtuluşa ermeyeceği belirtilmiştir.

İnananlar için özgürlük…

Tüm uyarılara rağmen kafir olarak ölenlerin cehennemde ebedi olarak kalacakları ve azaplarının da asla hafifletilmeyeceği gerçeği gerçekten çok ürkütücüdür.

Bir Müslümanın iman dairesinden çıkmadan, yaşadığı her anı bir bilinç ve farkındalık ile yaşaması, kendisine bahşedilen hayatı bu takva bilinci ile yaşamaya çalışması yegane gayesi olmalıdır. Kur’an-ı Kerim’in anlatımlarına göre bir Müslüman için dinin tam merkezinde iman bulunmakta ve hayatın bütün yönleri bu merkeze göre anlam kazanıp değerlenmektedir. Bu merkezden ve kattığı değerlerden uzaklaştıran her öğe aslında bir küfür öğesi gibi sayılabilir. Bu bağlamda küfrün mahiyetine dair hadis kitapları ve İslam alimlerinin çeşitli görüşleri bulunmaktadır.

Alimler ne diyor?

İslam alimleri meydana geliş şekillerine göre küfrü dört ana başlıkta incelemişlerdir:

Küfri-i inkari, Kişinin, Allah’ı, peygamberleri ve onların Allah’tan getirdiklerini kalp ile tasdik, dil ile ikrar etmemesidir. Küfr-i cühud ise kişinin inkar yolunu seçerek bildiği halde iman etmemesidir. Küfr-i inadi tanımında ise kişinin kalben Allah’ı bilerek dil ile bazen ikrar ettiği, fakat dünyevi hazlar, kavmiyetçilik makam ve şöhret için İslam’ı din olarak kabullenmemesidir. Son tanımlama olan Küfr-i nifak ise kişinin inanılması gereken hususları dil ile ikrar ettiği halde kalben tasdik etmemesidir.

Peki hangi inanç, söz ve fiiller mümini küfre götürür? Bunu kısaca özetlemeye çalışalım: Allah’ın varlığı ve birliğini inkar etmek, Allah’ın isimleri veya emirleri ile alay etmek, Allah’ın uluhiyetine uygun olmayacak sıfatlar isnat etmek, Allah’ın rahmetinden ümit kesmek, nübüvvet müessesini yani peygamberleri inkar etmek ya da bazı peygamberlerin nübüvvetini kabul etmemek, Kur’an-ı Kerimin bütününün ya da bir kısmının vahiy olmadığına inanmak, Kur’an-ı Kerim içindeki hususların herhangi birine inanmamak, meleklerin varlığını kabul etmemek, Kur’an-ı Kerim’de iman ile birlikte birçok yerde zikredilen ahirete inanmamak. Ve tüm bu saydığımız hususlarda inkara yönelik söz ve ifadeleri kullanmak kişiyi küfre götürür.