SalamWebToday Haber Bülteni
Sign up to get weekly SalamWebToday articles!
Üzgünüz, şu nedenden dolayı hata oluştu:
Abone olarak, SalamWeb Şartları ve Gizlilik Politikası 'nı kabul etmiş olursunuz.
Haber bülteni yazıları

Kuran’da ümitsizlik kavramı nasıl ele alınmıştır?

Kuran 14 Şub 2021
kuranda ümitsizlik
Faris Mohammed-Unsplash

Yüce Rabbimiz İsra Suresi 70. Ayet’te insanı birçok yaratılmışa üstün kıldığını belirtmekle birlikte, bir zayıflık göstergesi olarak, Kuran’da ümitsizlik kavramına da yer vermiştir. İnsanı derin bir hüzne gark edecek ümitsizlik hali, yaşanacak buhranların en kötüsüdür. Ve yüce Rabbimiz yarattığı kuluna bu hale düşmemesi için telkinde bulunmaktadır. Zira ümitsizlik denizinde debelenen bir insanın ne kendine ne başkalarına hayrı kalacaktır.

Kuran’da ümitsizlik üzerine ne buyrulur?

Kur’an-ı Kerim’de ümitsizliğe karşı en çarpıcı ayet Zümer Suresi 53. Ayette nefislerine yenilenen, haddi aşan, ölçüyü kaçıran kullara, Allah’ın rahmetinden ümit kesmemeleri, zira Allah’ın bütün günahları bağışlayacağından bahsedilir. İnsan yaratılış olarak iradesi dahlinde hem günah hem sevap işlemeye meyillidir. Haddi aşmak, Kuran’da her türlü zulüm cinsinden fiili gerçekleştirmek olarak sayılabilir. Suçsuz bir insanı öldürmekten tutun, ölçüde hileye, haram yemeye hatta haşa Allah’ın birliğini sorgulamaya kadar varan büyük günahlar işlemek ya da işlememek insanın iradesi dahlindedir.

Birçok ayette geçen ümit kesmeme telkini Yusuf Suresi 87. Ayet’te ümit kesenlerin kimler olduğu tanımlanmıştır. Belirtilen ayet sonunda ancak kafirlerin Allah’ın rahmetinden ümit keseceği belirtilmiştir. Buradan hareketle yüce Rabbimizin rahmetinden ümit kesmek kafirlik yoluna girmektir. İsra suresi 83. Ayetteyse insanın nankörlüğü anlatılmış, nimet verildiğinde sevinerek Allah’ı unutan, nimet elinden alındığındaysa ümitsizliğe kapılan insan psikolojisinden bahsedilir.

Umutsuzluk psikolojiyi nasıl etkiler?

Gündelik hayatımızda umutsuzluk olarak karşılık bulan ümit kesme kavramı insan için düşülecek en büyük buhranlardan biridir. Umutsuzluğa kapılan insan için çaba gösterme, hayal kurma, mücadele etme gibi yaşamsal motivasyonlar artık ulaşılamaz olmuştur. Hayatın her alanında girilebilecek umutsuzluk girdabı çağımızın hastalığı depresyon haliyle kendini gösterir. Genel olarak hayata karşı duruştaki bu güçsüzlük umutsuzluktan kaynaklanır. Depresyondaki kişiye çevresinin tüm sıkıntıların geçici olduğu, yaşanabilecek güzel şeylerin de olduğu telkini hiçbir işe yaramayacaktır. Çoğu zaman ilaç ve psikoterapilerle bu halden geçici olarak çıkılması sağlanır.

Kuran’da önerilen nedir? Kur’an-ı Kerim ayetlerinde sıkça bu dünyanın bir imtihan dünyası olduğu vurgulanır. Kişinin ilk idrak etmesi gereken bu dünyaya sadece mutlu olmak için gelmediği, çeşitli sınavlardan geçeceği olgusudur. Yüce Rabbimiz yarattığı kulunun neyi yapıp neyi yapamayacağını da elbette en iyi bilendir. Bu sebepledir ki bu sınav dünyasında kimseye gücünün üstünde yük yüklemeyeceğini bildirmiştir. Bu kişinin başına gelenlere güç yetirebileceğinin bir kanıtıdır.

Bir başka bakış açısı da yaşadığımız kötü olaylarda Allah’ın kuluna asla zulmetmeyeceği, bu kötü olayların kendi elimizle yapıp ettiklerimizden kaynaklanabileceğini bilmektir. Elbette hangi olayın ceza hangi olayın imtihan olduğunu kestirmek güçtür. Yüce Rabbimizin bizden istediği iman dairesinde yaşanacak bir ömürde, neyle karşılaşılırsa karşılaşılsın ümit kesmeden o durumdan çıkabilecek güçte olmamızdır. Bu gücün kaynağı da iman ve inançtır. Sakın ümit kesenlerden olmayın ayeti, ümitsizliğe düşen insana sonuçlarının ağır olacağını bildiren bir sesleniştir.

Tevekkül etmek ümitsizliğe düşmemenin anahtarı mıdır?

İslam dini hayat dinidir. İnsan hayatına her alanda dokunuşları olan Kur’an-ı Kerim, hukuktan, aileye, komşuluktan, akrabalığa her konuda bilgi verir. Ve insanın imtihan dünyasında karşılaşabileceklerini önceden bildirilerek, nasıl davranması gerektiğine kılavuzluk edilir. Bu kılavuzluk insan için paha biçilemezdir. Zira amaç, araç ve sonuçlar açıkça belirtilmiştir. O halde tevekkül etme düşüncesine haiz olmuş bir Müslüman için ümitsizlik kapısı arada bir aralansa da o kapıyı hemen kapatacak gücü kendinde bulacaktır.

İstediği bir şey olmadığında nasip değilmiş diyecek, çok istediği bir şey için hayırlıysa olsun duasını dilinden düşürmeyecek, olmazsa da vardır bir hayır diyerek yoluna devam edecektir. Bu düşünce tarzı karşısında ümitsizliğe hiçbir zaman yer yoktur. İmanı olanın her zaman imkanı vardır.

YAZI: ŞEBNEM CENGİZALP